• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Parafia Ewangelicko-Augsburska w Katowicach



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Hubert Gustaw von Tiele-Winckler (ur. 8 czerwca 1823 w Kominkach koło Reszla, zm. 12 września 1893 w Partenkirchen) – niemiecki przemysłowiec, właściciel dóbr katowickich, ojciec Franza Huberta Petera von Tiele-Wincklera i Ewy von Tiele-Winckler.Filharmonia Śląska im. Henryka Mikołaja Góreckiego – instytucja kulturalna działająca w Katowicach, założona w 1945 roku.

    Parafia Ewangelicko-Augsburska w Katowicach – parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, w diecezji katowickiej.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 2 Kościoły i kaplice
  • 3 Proboszczowie
  • 4 Chór „Largo Cantabile”
  • 5 Działalność parafii
  • 6 Bibliografia
  • 7 Zobacz też
  • 8 Przypisy
  • 9 Linki zewnętrzne
  • Historia[]

    W okresie XVI-wiecznej Reformacji Katowic nie było jeszcze na mapie. Jednak powstanie około 1580 roku osady Katowice związane było z ewangelikami: braćmi Boguckimi, którzy założyli tę osadę jako kuźnicy, jak również słynnym kuźnikiem Walentym Roździeńskim z sąsiedniego Roździenia.

    Ewangelicki Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach − kościół diecezjalny diecezji katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP oraz parafialny Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Katowicach, zlokalizowany przy ul. Warszawskiej 18.Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – najstarszy i największy Kościół ewangelicki (protestancki) w Polsce, kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.

    W wyniku wojny 30-letniej oraz kontrreformacji Habsburgów ewangelicyzm na Górnym Śląsku został poważnie osłabiony, pozostały tylko nieliczne skupiska ewangelików w okolicach Tarnowskich Gór i Pszczyny. Sytuacja ewangelików uległa znacznej poprawie z chwilą włączenia w 1742 roku Śląska w skład państwa pruskiego. Ponowne odrodzenie ewangelicyzmu na Śląsku związane jest z napływem ludności z zewnątrz, w dużej mierze wyznania ewangelickiego, w związku z gwałtownym rozwojem przemysłu górniczego i hutniczego w XIX wieku na Górnym Śląsku. Wtedy to powstało wiele nowych parafii ewangelickich.

    Ks. bp Tadeusz Szurman (ur. 9 lipca 1954 r. w Simoradzu) – polski duchowny luterański, biskup diecezji katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, proboszcz parafii ewangelicko-augsburskiej w Katowicach.Cmentarz ewangelicki przy ul. Francuskiej w Katowicach – nekropolia przy ul. Francuskiej w Katowicach, będąca własnością katowickiej parafii ewangelicko-augsburskiej. Rozciąga się pomiędzy ulicami: Francuską, Powstańców oraz Konstantego Damrota i graniczy z cmentarzem katolickim. W lutym 1993 został wpisany do rejestru zabytków.

    W 1865 r. roku nadano Katowicom prawa miejskie. Stale zwiększała się liczba ewangelików, którzy musieli uczęszczać do kościoła w Chorzowie. W 1853 roku rozpoczęto starania p utworzenie w Katowicach parafii, którą uzyskano na początku 1856 roku. Parafia katowicka obejmowała swym zasięgiem całe Katowice oraz leżące w pobliżu miejscowości i osady: Załęże, Dąb, Wełnowiec, Józefowiec, Bogucice, Zawodzie, Dąbrówka Mała, Brynów, Ligota, Bederowiec. Nowo powstała parafia liczyła 468 wiernych. Sprowadzono z Tarnowskich Gór ks. Gotholda Clausnitzera (1810-1875), który odprawiał nabożeństwa w jednej z hal huty „Marta”. Halę tę na cele sakralne przekazał przemysłowiec, Hubert von Tiele-Winckler (1823−1893), zaś wyposażenie ufundował zarządzający dobrami Wincklera, Friedrich W. Grundmann (1804-1887). Nabożeństwa odprawiane były w języku niemieckim i polskim. Sala była jednak zbyt mała na potrzeby szybko wzrastającego zboru, powstała więc szybko myśl budowy kościoła.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Ks. Adam Hławiczka (ur. 18 grudnia 1908 w Cieszynie, zm. 18 stycznia 1995 w Wiśle) – duchowny luterański, muzyk, absolwent Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego. Syn Andrzeja Hławiczki; brat Karola.

    Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach, najstarsza murowana budowla sakralna w Katowicach, wybudowano w ciągu dwóch lat: kamień węgielny pod budowę położono w lipcu 1856 roku, a poświęcenie odbyło się 29 września 1858 roku. Kościół miał 304 miejsca siedzące, skromne organy, jedną wieżę i dzwonnicę. Po wybudowaniu kościoła na parceli obok wybudowano w latach 1859-1860 szkołę, którą w 1873 roku przekazano miastu. W 1875 roku wybudowano nową plebanię (przedtem mieściła się w budynku szkoły), pełniącą tę funkcję do dziś. Wielkie zasługi zarówno w powstawaniu parafii jak i młodego miasta Katowice mieli: Hubert Tiele-Winckler, Friedrich Wilhelm Grundmann i dr Richard Holtze, dzięki ich staraniom nadano Katowicom prawa miejskie.

    Herman Voss (ur. 21 września 1872 w Strzegomiu, zm. 6 maja 1938 we Wrocławiu) – niemiecki duchowny luterański, w okresie II Rzeczpospolitej prezydent (zwierzchnik) Ewangelickiego Kościoła Unijnego na polskim Górnym Śląsku.Edward Dietz (ur. 28 czerwca 1911 r. w Warszawie, zm. 3 sierpnia 1988 r. w Sopocie) – polski duchowny luterański, długoletni proboszcz w Sopocie, senior diecezji pomorsko-wielkopolskiej.

    Z rozwojem miasta wzrosła także liczba ewangelików, w roku 1883 było ich już prawie 3,5 tys. Nowo wybudowany kościół okazał się za mały, więc postanowiono go rozbudować. Rozbudowa w latach 1887-1889 polegała na przedłużeniu nawę o połowę (15 m), dobudowaniu Dwóch wieżyczek od strony wejścia i powiększeniu organów. Liczba miejsc siedzących wzrosła do 582.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Ks. Ryszard Danielczyk (ur. 7 lutego 1904 w Warszawie, zm. 23 czerwca 1943 w Otwocku) – duchowny ewangelicko-augsburski, redaktor i działacz narodowy na Górnym Śląsku.

    Jednak nie wystarczyło to na długo, i gdy w 1898 roku liczb parafian wzrosła do 10 tysięcy, postanowiono ponownie powiększyć kościół. Przebudowę przeprowadzono w latach 1899-1902, wówczas kościół przybrał kształt zachowany do dnia dzisiejszego. Dobudowano dwa skrzydła boczne, transept, zakrystię, wewnątrz zbudowano galerie (pawłacze), a przy organach miejsce dla chóru. Witraże w prezbiterium ufundowała rodzina Tiele-Wincklerów. Obecne malowanie kościoła przeprowadzone w 1997 roku nawiązuje do malowania z roku 1901. Później zakupiono nowe, 41-głosowe organy firmy Sauer z 1922 roku. Kościół po ostatniej przebudowie posiada 1250 miejsc siedzących.

    Ulica Francuska w Katowicach − jedna z najważniejszych ulic w katowickiej dzielnicy Śródmieście. Łączy centrum Katowic z lotniskiem w Muchowcu i Katowickim Parkiem Leśnym.Konwencje genewskie – szereg umów z zakresu prawa międzynarodowego i pomocy humanitarnej podpisanych w Genewie w Szwajcarii, będący częścią międzynarodowego prawa humanitarnego. Konwencje były rezultatem działalności i zabiegów politycznych Henriego Dunanta. Można spotkać się także z pojęciem "prawa genewskiego", czyli prawa opartego na tych konwencjach.

    W latach 1899-1900 wybudowano dom starców przy ul. Damrota oraz w 1908 r. duży dom parafialny przy ul. Bankowej, posiadający kilka sal wykładowych, mieszkania dla księży i pracowników kościelnych. W latach 1903-1905 przy ul. Jagiellońskiej 17 powstał dom parafialny „Hospic”, przygotowujący m.in. na stacjonarnych seminariach pracowników misyjnych dla południowo-wschodniej Europy. W 1884 roku założono nowy, duży cmentarz pomiędzy ulicami Damrota i Francuską, ponieważ dotychczasowy był już za mały.

    Ewangelicki Kościół Unijny na polskim Górnym Śląsku (niem. Unierte Evangelische Kirche in Polnisch Oberschlesien) – ewangelicko-unijny związek religijny istniejący w latach 1923-1939 w części Górnego Śląska znajdującej się na terytorium II Rzeczypospolitej. Powstał w oparciu o znajdujące się na tym obszarze dawne parafie Ewangelickiego Kościoła Unii Staropruskiej w Rzeszy Niemieckiej. Miał siedzibę w Katowicach w obiektach dzisiejszej parafii ewangelicko-augsburskiej przy ul. Warszawskiej 18. Jego zwierzchnikiem był w latach 1923-1937 ks. prezydent Herman Voss, a następnie do września 1939 mec. Władysław Michejda.Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) – partia komunistyczna założona w grudniu 1948, na skutek połączenia Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, po przeprowadzeniu czystek w ich szeregach. Określana również jako realno-socjalistyczna, sprawująca rządy w Polsce Ludowej, w latach 1948–1989.

    W tym okresie powstawały w Katowicach również stowarzyszenia ewangelickie, którym patronował proboszcz, ks. F. Kralik. Najstarszym była filia Fundacji Gustawa Adolfa (1857), mającej na celu budowanie nowych obiektów sakralnych i remonty istniejących. Później powstało Ewangelickie Stowarzyszenie Mężczyzn i Młodzieńców (1887), Ewangelickie Stowarzyszenie Niewiast i Panien (1891), które opiekowało się ubogimi, niepełnosprawnymi, starymi i dziećmi - pracę prowadziły 2 diakonie i przytułek dla nieuleczalnie chorych, Ewangelickie Stowarzyszenie Panien „Marta” (1899).

    ks. bp dr Marian Niemiec (ur. 17 lutego 1961 r. Kobielicach) – duchowny luterański, proboszcz parafii ewangelickiej w Katowicach, biskup diecezji katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce.Diecezja katowicka – jedna z sześciu diecezji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Liczy 41 parafii oraz 27 filiałów, które dysponują 62 kościołami i 33 kaplicami, obsługiwanymi przez 30 duchownych. Siedzibą władz diecezjalnych są Katowice.

    W 1904 proboszczem został ks. dr Herman Voss (1872-1938), który w latach 1919-1923 był superintendentem diecezji, a od 1923 prezydentem Ewangelickiego Kościoła Unijnego na Polskim Górnym Śląsku; na skutek antypolskiej działalności pozbawiony swojego urzędu. Ze względu na wielkość parafii przydzielono jej najpierw wikariusza, w 1904 utworzono stanowisko drugiego proboszcza, a w 1908 również trzeciego. W ostatnich latach przed wybuchem I wojny światowej liczba parafian doszła do 16 tys. Powstały nowe stowarzyszenia ewangelickie: filia Towarzystwa Ewangelickiej Konfederacji (1907) i Ewangelickie Stowarzyszenie Robotnicze (1907).

    Reformacja – ruch religijno-polityczno-społeczny zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku, mający na celu odnowę chrześcijaństwa. Był reakcją na negatywne zjawiska, które miały miejsce w katolickiej hierarchii kościelnej, a także stanowił opozycję do katolickiej doktryny dogmatycznej. Podwaliny pod wystąpienie Marcina Lutra położyła działalność Jana Husa na początku XV wieku – ruch husycki (husyci) odegrał ważną rolę w rozwoju reformacji.Parafia Ewangelicko-Augsburska w Siemianowicach Śląskich – parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, w diecezji katowickiej.

    Wskutek I wojny światowej i podziału Śląska w 1922, znaczna część ewangelików z Katowic wyprowadziła się poza granice Polski, tak że parafia stopniała do ok. 6 tys. Na mocy Konwencji Genewskiej (1922), która przez 15 lat zapewniała specjalne traktowanie mniejszości narodowych, utworzono w 1923 samodzielny Ewangelicki Kościół Unijny na polskim Górnym Śląsku. Jego zwierzchnikiem - prezydentem został katowicki proboszcz, ks. Voss. Katowice stały się na 16 lat siedzibą władz zwierzchnich Kościoła ewangelickiego, do którego należało 16 parafii, liczących łącznie ok. 40 tys. wiernych. W tym czasie parafia stała się nie tylko znaczącym ośrodkiem religijnym, ale i kulturalnym.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Jacek Maria Majchrowski (ur. 13 stycznia 1947 w Sosnowcu) – polski prawnik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, profesor zwyczajny nauk prawnych, historyk doktryn politycznych i prawnych, członek Trybunału Stanu. Znawca II Rzeczypospolitej, dokumentujący jej historię, a szczególnie działalność ugrupowań prawicowych. Prezydent Krakowa nieprzerwanie od 2002.

    Po wygaśnięciu Konwencji Genewskiej w 1937 i niemożności ugodowego załatwienia problemu równouprawnienia grup narodowościowych polskiej i niemieckiej we władzach Kościoła, Sejm Śląski 16 lipca 1937 roku wydał ustawę o Tymczasowej Organizacji Kościoła Ewangelickiego na Górnym Śląsku, w myśl której władze administracyjne wprowadziły komisaryczny zarząd Kościoła. W 1938 duszpasterzem Polaków-ewangelików został ks. Ryszard Danielczyk (poprzednio polskim prefektem w Katowicach był ks. Jerzy Kahané). Gdy wybuchła II wojna światowa, parafię włączono do niemieckich struktur organizacyjnych, a jej administratorem został Ks. dr Alfred Bolek.

    Polskie Towarzystwo Ewangelickie (PTEw, dawniej PTE) jest ogólnopolskim Kościołów ewangelickich. Powstało ono na bazie lokalnego stowarzyszenia, które założono pod tą nazwą w 1919 roku w Poznaniu, gdzie przy ul. Kossaka 9 od 1928 r. ma swoją kamienicę, zarazem do 2004 r. siedzibę parafii ewangelicko-augsburskiej. W 1983 roku nastąpiło rozszerzenie jego działalności na cały kraj.Parafia Ewangelicko-Augsburska w Hołdunowie – parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, diecezji katowickiej.

    Po II wojnie światowej parafia katowicka, jak wszystkie parafie na Górnym Śląsku, została włączona do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego z konsystorzem w Warszawie. Na skutek działań wojennych parafia zmalała do około 1600 członków. Pierwsze nabożeństwa odprawiali księża Karol Klus i Edward Dietz. W kwietniu 1945 parafię przejął jako administrator ks. Adam Hławiczka, który później jako proboszcz służył parafii do 1978. Jednak w 1945 parafię spotkał wielki cios: zarządzeniem wojewody śląsko-dąbrowskiego przekazano kościół ewangelicki do użytku kurii rzymskokatolickiej kurii, która przeznaczyła go na kościół szkolny. Natomiast duży dom parafialny przy ul. Bankowej został parafii odebrany, a później przejął go Komitet Miejski PZPR. Nawet parter plebanii było trzeba było oddać. Przy parafii pozostała tylko salka konfirmacyjna na niespełna 100 miejsc. Po interwencjach strony ewangelickiej władze centralne zwołały w maju 1947 konferencję z udziałem obydwóch stron, podczas której doszło do ugody na bardzo trudnych dla ewangelików warunkach: w zamian za kościół w Katowicach strona rzymskokatolicka zatrzymała ewangelickie kościoły w Hołdunowie, Siemianowicach Śląskich i jeden z kościołów w Chorzowie (do przejęcia tego ostatniego jednak nie doszło).

    Parafia Ewangelicko-Augsburska w Chorzowie – ewangelicko-augsburska parafia w Chorzowie, należąca do diecezji katowickiej. Mieści się przy ulicy gen. H. Dąbrowskiego 22.Karol Stryja (ur. 2 lutego 1915 w Cieszynie, zm. 31 stycznia 1998 w Katowicach) − polski dyrygent, profesor i pedagog. Inicjator (1979) Międzynarodowego Konkursu Dyrygenckiego im. Grzegorza Fitelberga w Katowicach. Prowadził jego wszystkie edycje, aż do śmierci. Zapoczątkował również (1980) Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Carla Augusta Nielsena w Odense.

    Pierwszą poważniejszą inwestycją zrealizowaną po odzyskaniu kościoła, było wybudowanie w 1949 nowego ołtarza według projektu artysty rzeźbiarza Artura Cieńciały, później dokonywano remontów. Życie religijne odmierzane rytmem niedzielnych i świątecznych nabożeństw, szkółek niedzielnych, lekcji religii, konfirmacji, prób chóru i pomocy charytatywnej, toczyło się ustabilizowanym torem.

    Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach – najstarsza wyższa uczelnia działająca na Górnym Śląsku.Jan Gawlas (27 grudnia 1901 – 11 czerwca 1965) urodził się w Dolnym Żukowie na Zaolziu. Został nauczycielem muzyki w górnośląskich szkołach w Katowicach i Chorzowie. Studiował w Śląskim Konserwatorium Muzycznym w Katowicach. Od 1946 r. związał się na stałe z Państwową Wyższą Szkołą Muzyczną w Katowicach (obecną Akademią Muzyczną). Przechodził kolejne szczeble w hierarchii naukowej: w 1957 r. otrzymał nominację na docenta, a w 1963 r. został wybrany rektorem tej uczelni. Nie zaprzestał jednak pracy twórczej, jego bogaty dorobek (ponad 100 utworów zebranych w 25 opusach) obejmuje kompozycje chóralne, miniatury instrumentalne i orkiestrowe. Interesował się też śląskim folklorem muzycznym. Do największych jego utworów należą „Preludium” i „Fuga” na organy. Jako instrumentalista (na organach) występował wielokrotnie w rozgłośni Polskiego Radia w Katowicach. Pełnił funkcję organisty w kościele Jezusowym w Cieszynie. Był też czynny w ewangelickim ruchu śpiewaczym.

    Po przejściu na emeryturę ks. Adama Hławiczki, proboszczem parafii został ks. Ryszard Neuman (1979-1992). Przeprowadzono wtedy remont organów, witraży i dachu kościoła. W trakcie stanu wojennego parafia wspierała mieszkańców Katowic, prowadziła akcje charytatywne przy udziale partnerskich parafii z Europy Zachodniej.

    Biblia brzeska (nazwa pochodzi od miejsca wydania; inne nazwy: Biblia Radziwiłłowska – od nazwiska fundatora i Biblia pińczowska – od miejsca dokonania tłumaczenia) – drugi (po katolickiej Biblii Leopolity) wydany drukiem przekład całości Pisma Świętego na język polski, przetłumaczony przez polskich protestantów w Pińczowie w latach 1559-1563, a wydany w roku 1563 w Brześciu Litewskim.Jerzy Kahané (ur. 27 maja 1901 w Warszawie, zm. 11 lipca 1941 w Pirna) – duchowny Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, działacz polski na Górnym Śląsku i na Pomorzu, redaktor, ofiara narodowego socjalizmu.

    W latach 1993-2014 proboszczem parafii był ks. biskup Tadeusz Szurman, od 2001 zwierzchnik diecezji katowickiej. W latach 1995-1996 parafia odzyskała dawny dom parafialny „Hospic” przy ul. Jagiellońskiej 17 oraz dom parafialny przy ul. Bankowej 8. W czasie remontu plebanii w 1993 roku odkryto w piwnicy starodruki, a wśród nich jeden z najcenniejszych zabytków piśmiennictwa polskiego Biblię brzeską (zwaną też radziwiłłowską) z 1564 roku. Biblia została poddana gruntownej renowacji.

    Katowice (niem. Kattowitz, śl. Katowicy, czes. Katovice) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa śląskiego, dawniej województwa katowickiego, główny ośrodek Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Z liczbą 307 233 mieszkańców jest 10. miastem w kraju pod względem liczby ludności i 11. pod względem powierzchni, mając prawie 165 km².

    W 1997 roku wykonano zewnętrzną iluminację kościoła. W latach 1997-2000 przeprowadzono kompleksowe prace remontowe: przywrócenie pierwotnego malowania wnętrza kościoła oraz remont i czyszczenie zewnętrznej fasady. W 2005 r. wprowadzono gazowe ogrzewanie do kościoła. W latach 2005-2006 wykonano kapitalny remont plebanii. Parafia liczy obecnie ponad 900 wiernych.

    Po śmierci ks. bpa Tadeusza Szurmana Zgromadzenie Parafialne wybrało na stanowisko proboszcza parafii ks. dr Mariana Niemca, uroczystość instalacji odbyła się w kościele parafialnym 7 września 2014 roku. Tydzień później w tym samym kościele odbyła się uroczysta konsekracja ks. dr Mariana Niemca na urząd biskupa diecezji katowickiej.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.057 sek.