• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Paprocie różnozarodnikowe

    Przeczytaj także...
    Gametofit (z gr. gaméō – zawieram małżeństwo, phytón – roślina) – haploidalne stadium przemiany pokoleń roślin i protistów roślinopodobnych. W dawniejszych ujęciach gametofitem nazywano również analogiczne stadium u grzybów. Nazwę zawdzięcza temu, że daje początek gametom roślinnym w wyniku podziału mitotycznego. Sam gametofit powstaje w wyniku podziału mejotycznego wyspecjalizowanych komórek sporofitu nazywanych zarodnikotwórczymi (archesporami, komórkami sporogennymi lub merystem archesporialnym) i trwa do momentu fuzji gamet. Początkowo gametofity stanowią jednokomórkowe, haploidalne zarodniki. W wyniku kolejnych podziałów mitotycznych rozwijają się wielokomórkowe gametofity o różnej budowie w różnych grupach systematycznych roślin. Dojrzałe gametofity wytwarzają gametangia męskie (plemnie, anterydia), w których powstają plemniki i gametangia żeńskie (rodnie, archegonia) wytwarzające pojedyncze komórki jajowe. U większości roślin lądowych gametofit jest silnie zredukowany i całkowicie lub częściowo zależny od sporofitu ponieważ nie jest w stanie żyć bez dostarczanej do niego wody i substancji odżywczych. Wyjątek stanowią mszaki, u których pokolenie gametofitu dominuje nad sporofitem.Paprocie jednakozarodnikowe – sztuczna grupa paproci, która w przeciwieństwie do paproci różnozarodnikowych wykształca jednakowe zarodniki, z których rozwijają się jednopienne gametofity (tj. zawierające zarówno męskie, jak i żeńskie organy generatywne). Należą tu wszystkie linie rozwojowe paproci z wyjątkiem rzędu salwiniowców Salviniales. Przy czym zdarza się także, że w warunkach niesprzyjających (głodowych) u paproci normalnie wykształcających obupłciowe gametofity, rozwijają się na nich tylko plemnie i odwrotnie – u salwiniowców w podobnych warunkach mogą wykształcić się z kolei gametofity obupłciowe. W dawniejszych systemach klasyfikacyjnych do paproci jednakozarodnikowych zaliczane były wyłączane teraz z paproci w odrębne taksony nasięźrzałowce i strzelichowe.
    Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.

    Paprocie różnozarodnikowe – niewielka grupa paproci cechująca się różnozarodnikowością – wykształcaniem mikrospor i makrospor, w konsekwencji też dwupiennych gametofitów. Włączane są do sztucznej grupy (nie powiązanej filogenetycznie) paprotników różnozarodnikowych (heterosporae).

    Makrospora (megaspora) – zarodnik, z którego rozwija się gametofit żeński (produkujący komórki jajowe). Makrospory wytwarzane są w makrosporangiach na sporoficie. Występują u roślin różnozarodnikowych (wymarłe gatunki skrzypowych, niektóre widłaki i paprocie oraz wszystkie rośliny nasienne).Paprocie, paprociowe (Polypodiopsida Cronquist) – klasa paprotników. Obecnie na świecie występuje około 10 000 gatunków paproci, co jest liczbą małą w porównaniu do ich prehistorycznej różnorodności (jak się przypuszcza istniało wtedy około milion gatunków).

    Do paproci różnozarodnikowych należą przedstawiciele rzędu salwiniowców Salviniales obejmującego salwiniowate i marsyliowate. Zdarza się także, że w warunkach niesprzyjających (głodowych) u paproci normalnie wykształcających obupłciowe gametofity, rozwijają się na nich tylko plemnie. Odwrotnie w podobnych warunkach u salwiniowców mogą wykształcić się z kolei gametofity obupłciowe.

    Salwiniowce (Salviniales) – rząd paproci wodnych i siedlisk bagiennych, wyróżniających się od innych paproci różnozarodnikowością – wytwarzają dwa rodzaje zarodników (spor): męskie mikrospory powstające w mikrosporangiach i żeńskie makrospory powstające w makrosporangiach. Poza tym ich gametofity są zredukowane – rozwijają się w obrębie ścian zarodników. Do rzędu należą dwie rodziny: salwiniowate Salviniaceae (2 rodzaje, ok. 16 gatunków) i marsyliowate Marsileaceae (3 rodzaje, ok. 75 gatunków).Dwupienność, dioecja – występowanie żeńskich i męskich organów rozrodczych na różnych osobnikach u roślin. Rośliny takie określane są mianem dwupiennych (rozdzielnopłciowych). W przypadku dwupiennych mszaków i paprotników rodnie i plemnie występują na różnych roślinach (przedroślach). W przypadku roślin nasiennych dwupiennymi nazywane są te rośliny, na których występują wyłącznie kwiaty męskie lub kwiaty żeńskie. Rozdzielenie płci organów generatywnych między różnymi osobnikami jest jedną z form zapobiegania samozapyleniu.

    Zobacz też[]

  • paprocie jednakozarodnikowe
  • Bibliografia[]

  • Z. Podbielkowski, I. Rejment-Grochowska, A. Skirgiełło: Rośliny zarodnikowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986. ISBN 83-01-04394-6.
  • Mikrospora – zarodnik męski, z którego rozwija się gametofit męski (przedrośle męskie). Mikrospory wytwarzane są w mikrosporangium na sporoficie. Występują u roślin różnozarodnikowych (wymarłe gatunki skrzypowych, niektóre widłaki i paprocie oraz wszystkie rośliny nasienne).Różnozarodnikowość, heterosporia – wytwarzanie przez sporofit części roślin dwóch rodzajów zarodników (spor): męskich mikrospor (powstających w mikrosporangiach w wyniku mejozy mikrosporocytów) i żeńskich makrospor (powstających w makrosporangiach w wyniku mejozy makrosporocytów). Z mikrospor męskich rozwijają się gametofity męskie, z makrospor – gametofity żeńskie. Jeżeli spory zróżnicowane są nie tylko płcią, ale także wielkością – zjawisko takie określane jest jako anizosporia.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Marsyliowate (Marsileaceae) – rodzina paproci z rzędu salwiniowców. Należą tu 3 rodzaje liczące ok. 75 gatunków. W Polsce występują bardzo rzadko 2 gatunki – marsylia czterolistna i gałuszka kulecznica.
    Salwiniowate, wiąślowate (Salviniaceae) – rodzina wodnych paproci z nielicznymi przedstawicielami. W Polsce występuje wyłącznie salwinia pływająca (przy szerszym ujęciu systematycznym także zaliczana jest do tej rodziny marsylia czterolistna).
    Plemnia, anterydium – haploidalny organ rozmnażania (gametangium), w którym wytwarzane są plemniki. Występuje w wielu grupach systematycznych roślin (zielenice, mszaki, paprotniki), grzybów i glonów nie zaliczanych do roślin. Plemnia może być jednokomórkowa lub wielokomórkowa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.013 sek.