• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Papież



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Grzegorz VII (łac. Gregorius VII, zwany też Odkupicielem, właśc. Hildebrand OSB; ur. ok. 1020 w Sovanie, zm. 25 maja 1085 w Salerno) – święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 22 kwietnia 1073 do 25 maja 1085.Ekskomunika (z łac. excommunicatio – poza wspólnotą, wyłączenie ze wspólnoty, pot. klątwa, wyklęcie i anatema) – w chrześcijaństwie najwyższa kara kościelna polegająca na wykluczeniu z życia Kościoła.
    Źródło władzy biskupa Rzymu[]
     Osobny artykuł: Prymat Świętego Piotra.

    Biskupi Rzymu oparli swój prymat na sukcesji apostolskiej, zgodnie z tradycją, według której pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł, który zginął tu śmiercią męczeńską. Prymat ten ma swoje korzenie w forsowaniu honorowego przewodnictwa biskupa Rzymu, jako biskupa miasta stołecznego Cesarstwa, poprzez upowszechnienie tradycji o pobycie Piotra Apostoła w Rzymie. Nowy Testament milczy wprawdzie na ten temat i wspomina tylko o podróży Piotra do Antiochii (Gal 2, 11), a w zakończeniu Listu do Rzymian Pawła Apostoła pośród licznych osób Piotr nie jest wymieniony, ale o pobycie apostoła w Rzymie mówią inne pisma z pierwszych wieków istnienia chrześcijaństwa, m.in. list biskupa Antiochii Ignacego do Kościoła w Rzymie, napisany za panowania cesarza Trajana (98–117). Obecnie większość historyków chrześcijańskich uznaje wysokie prawdopodobieństwo pobytu Piotra w Rzymie, co najmniej w roku jego męczeństwa. Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie, niezależnie od możliwości, że pierwszym liderem tego kościoła (przewodniczącym kolegium prezbiterów/ biskupem) mógł być dopiero Linus. Św. Ireneusz napisał:

    List do Rzymian [Rz lub Rzym] – jeden z listów Nowego Testamentu autorstwa apostoł Pawła. List został napisany najprawdopodobniej pod koniec trzeciej podróży misyjnej apostoła Pawła w Koryncie w latach 57/58 n.e. Adresatem listu była rzymska gmina chrześcijańska. Ornat – w liturgii rzymskokatolickiej, starokatolickiej i anglikańskiej wierzchnia szata liturgiczna zakładana przez kapłana do mszy świętej.

    O Linusie wspomina Paweł w swym liście do Tymoteusza (2 Tm 4, 21).

    Kościół rzymskokatolicki naucza, że Piotr był uczniem Jezusa, od którego uzyskał szczególną władzę. Tej doktrynie szczególnie przeciwni byli patriarchowie i biskupi greccy, którzy godzili się tylko na honorowy prymat biskupa Rzymu. Spór o pierwszeństwo biskupów Rzymu doprowadził w 1054 roku do podziału chrześcijaństwa na katolicyzm i prawosławie (zobacz: schizma wschodnia). Władzę papieża zanegował też ksiądz Marcin Luter, dając początek protestantyzmowi.

    Sutanna (z franc. i wł., łac. – rewerenda) – długa szata do kostek, lekko wcięta w pasie, z niskim stojącym kołnierzykiem, zapinana z przodu na rząd małych guziczków, noszona przez duchownych różnych wyznań chrześcijańskich, w tym katolickich, prawosławnych, starokatolickich, anglikańskich, ewangelickich i prezbiteriańskich.Śluby zakonne (profesja zakonna) – w Kościele katolickim – zobowiązanie członka danej wspólnoty do przestrzegania rad ewangelicznych: czystości, ubóstwa i posłuszeństwa (wobec przełożonych zakonnych oraz papieża).

    Jako biblijne uzasadnienie szczególnej pozycji biskupa Rzymu katoliccy teologowie przytaczają następujące teksty:

    1.

    Pierwszy znany przypadek, w którym fragment ten został zastosowany do biskupa rzymskiego, to stwierdzanie swojego następstwa po Piotrze przez papieża Stefana I.

    Słowa Piotr (Πέτρος) i Skała (πέτρα) pochodzą co prawda ze wspólnego korzenia, ale ich znaczenie nie jest identyczne – są różnymi, bliskoznacznymi słowami. Egzegeci rzymscy odwołują się przy tym do oryginalnego języka Ewangelii, za jaki uważają aramejski, gdzie najprawdopodobniej był użyty wyraz "kefas", oznaczający zarówno Piotra, jak i skałę.

    Cyprian z Kartaginy, Święty Cyprian, łac. Thascius Caecilius Cyprianus, cs. Swiaszczennomuczenik Kiprian, jepiskop Karfagienskij (ur. ok. 200 lub 210 w rzymskiej prowincji Afryki, zm. 14 września 258 niedaleko Kartaginy) – biskup Kartaginy i męczennik za wiarę, pisarz apologeta chrześcijaństwa, jeden z ojców Kościoła, święty katolicki i prawosławny. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej Kanonu rzymskiego.Ambroży z Mediolanu, właśc. Ambrosius Aurelius, cs. Swiatitiel Amwrosij, jepiskop Mediołanskij (ur. ok. 339 w Trewirze , zm. 4 kwietnia 397 w Mediolanie) – arcybiskup Mediolanu, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, Wyznawca, ojciec i doktor Kościoła.

    W IV wieku Optat z Mileve zauważył, że Kefas nie tylko po hebrajsku oznacza „skałę”, ale także po grecku „głowę” (kephale).

    Według innych interpretacji zacytowany fragment odnosi się nie do nadania władzy, ale do mocy Boga, który działa poprzez człowieka wierzącego. Dlatego w kolejnych wierszach czytamy o Piotrze:

    W tej samej Ewangelii czytamy także te same słowa w odniesieniu do wszystkich uczniów:

    Wielka schizma – rozłam w chrześcijaństwie na Kościół wschodni i zachodni. Za symboliczną datę tego wydarzenia przyjmuje się rok 1054.Stworzenie zestawienia władców Francji może nastręczać problemy ze względu na wątpliwości w ustaleniu początku państwa francuskiego. Zwykle przyjmuje się, iż był nim początek dynastii Kapetyngów w 987 roku.

    2.

    Według niektórych tradycji chrześcijańskich potrójne zapytanie Jezusa odnosi się do potrójnego zaparcia się Piotra i jest próbą prawdziwości uprzedniego wyznania Piotra o Jezusie z Mt 16, 16:

    Nadto, przeciwnicy władzy papieskiej zwracają uwagę na słowa Jezusa Chrystusa:

    Z kolei zwolennicy biskupa Rzymu nie widzą tu analogii do sprawowanej przez papieża władzy, a jedynie do jego postawy wobec innych.

    Eugeniusz IV (łac. Eugenius IV, właśc. Gabriele Condulmaro OSA; ur. między 24 lutego 1383 a 23 lutego 1384 w Wenecji, zm. 23 lutego 1447 w Rzymie) – papież w okresie od 3 marca 1431 do 23 lutego 1447.Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.

    3.

    Oraz podobne do powyższego Mt. 17, 1; Mt. 26, 37; Mk. 3, 16-20; Mk. 5, 37; Mk. 9, 2; Łk. 6, 14-16; Dz. 1, 13.

    Wielokrotnie wymienianie imienia św. Piotra jako pierwszego z imion apostołów wskazuje na szczególną rolę biskupa Rzymu.

    4.

    Oraz podobne do powyższego Łk. 8, 45; Łk. 9, 33; Łk. 21, 41; Mt. 15, 15.

    Argumentem na pierwszeństwo św. Piotra jest również to, że występował on w imieniu wszystkich apostołów i często zabierał głos jako jedyny spośród otaczających Chrystusa; oraz był pierwszym apostołem, który uznał Jezusa za Mesjasza (Mt. 16,16; Mk. 8,29; Łk. 9,20; J. 6,69).

    Paliusz (łac. pallium – płaszcz) – element stroju liturgicznego katolickich metropolitów, noszony na ramionach pas z białej wełny.Piotr Jan Olivi, fr. Pierre Jean Olivi, także Pierre Déjean (ur. 1248 w Sérignan, zm. 14 marca 1298 w Narbonie) − francuski franciszkanin, teolog scholastyk.

    Podstawy władzy[]

    W trzech pierwszych stuleciach historii chrześcijaństwa poszczególni biskupi (lub raczej kościoły partykularne/ lokalne, którym przewodzili) mieli bardzo dużą autonomię, ale od początku Rzym jako stolica Cesarstwa Rzymskiego miał szczególną pozycję.

    Już w pierwszym wieku, w momencie konfliktu we wspólnocie w Koryncie (wspólnota odwołała biskupa) poproszono o rozstrzygnięcie sporu właśnie biskupa Rzymu, którym był w tym czasie Klemens I. Zachowała się jego odpowiedź (jest to jeden z najstarszych tekstów patrystycznych). Oto jej fragment:

    Bonifacy VIII (łac. Bonifacius VIII, właśc. Benedetto Gaetani; ur. ok. 1235 w Anagni, zm. 11 października 1303 w Rzymie) – papież w okresie od 24 grudnia 1294 do 11 października 1303.Prawo kanoniczne – w Kościołach chrześcijańskich różnych tradycji system norm prawnych określających funkcjonowanie poszczególnych Kościołów, prawa i obowiązki poszczególnych członków (duchownych i świeckich), sposób zarządzania Kościołem, jego strukturę, przestępstwa i kary za nie oraz elementarne przepisy liturgiczne.

    Ks. Cathrein SI komentuje tę wypowiedź następująco:

    Św. Ignacy Antiocheński, kiedy jechał do Rzymu, gdzie miał być sądzony i praktycznie pewne było, że poniesie śmierć, w liście do wspólnoty rzymskiej (dot.: Diecezja rzymska/ Święty Kościół Rzymski) podkreślał jej prymat w Kościele Powszechnym, m.in. wyrażeniem "kościół przewodzący w miłości".

    Św. Ireneusz biskup Lyonu, pisze ok. 180 roku:

    Czarny papież (wł. papa negro – czarny papież) – potoczna nazwa przełożonego generalnego zakonu Jezuitów (Towarzystwa Jezusowego). Nazwa pochodzi z watykańskiego slangu, w którym generała Towarzystwa Jezusowego nazywa się papa negro. Określenie wynika z wysokiej pozycji, jaką zachowuje zakon jezuitów, określenie barwy natomiast wywodzi się od koloru stroju zakonnego jezuitów i nie ma nic wspólnego z kolorem skóry, do którego odnosi się kultura popularna i ludowa religijność.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

    Tertulian (ok. 160-ok. 220) uważał, że prymat i władzę „wiązania i rozwiązywania" otrzymał tylko jeden z Apostołów – św. Piotr, który umarł w Rzymie. A ponieważ prymat musi trwać, trwa w rękach biskupów Rzymu.

    Św. Cyprian (zm. 258 r.) nazywa Kościół rzymski „Kościołem głównym, z którego jedność kapłańska powstała – matką i korzeniem Kościoła katolickiego”, dlatego że jest nieprzerwanie biskupstwem św. Piotra, żyjącego w jego następcach, zaś samego biskupa rzymskiego nazywa „zastępcą Chrystusa”.

    Męczeńska śmierć 29 z 33 pierwszych papieży jest argumentem na to, że biskup Rzymu był w oczach Cesarzy rzymskich głową Kościoła.

    Emerytowany papież, papież senior (łac. pontifex emeritus) – tytuł w Kościele katolickim istniejący od 2013 roku i przysługujący papieżowi, który ogłosił renuntiatio, czyli zrzeczenie się urzędu.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

    Rozstrzygającym konflikt pomiędzy św. Anastazym a jego przeciwnikami w Antiochii był Juliusz I. Papież zwołał synod, na którym uniewinnił św. Anastazego i w 341 roku wystosował list, w którym napisał:

    Synod w Sardyce (dzisiejsza Sofia) w latach 343-344 stwierdził:

    oraz

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Paweł VI (łac. Paulus VI, właśc. Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini; ur. 26 września 1897 w Concesio, zm. 6 sierpnia 1978 w Castel Gandolfo) – arcybiskup Mediolanu (1954-1963), papież i 4. Suweren Państwa Miasto Watykan w okresie od 21 czerwca 1963 do 6 sierpnia 1978, sługa Boży Kościoła katolickiego.

    Po Juliuszu I kolejni papieże sprawowali urząd najwyższego nauczyciela, rozstrzygając autorytatywnie dla całego Kościoła sprawy wiary katolickiej, a jednocześnie podkreślali swą władzę jako następców Piotra. Po synodzie rzymskim w 382 r. papież św. Damazy ogłosił kanony (tzw. Tomus Damasi) dotyczące dogmatu o Trójcy Świętej, które zostały uznane za definicję Wiary. W innym dekrecie tego papieża znajduje się pierwszy oficjalny kanon ksiąg Pisma świętego, „które powinien przyjąć cały Kościół katolicki”.

    Kuria Rzymska – organ, przez który papież sprawuje swoją władzę. Kuria składa się z dykasterii i innych urzędów, z których każdy ma swój zakres działania, co wiąże się z odpowiedzialnością oraz odpowiednimi kompetencjami. Najważniejszymi działami Kurii są Sekretariat Stanu oraz kongregacje. Kolejne miejsca w hierarchii zajmują rady i komisje papieskie. Oprócz stałych urzędów papież może zwoływać konsystorze Kolegium Kardynalskiego w celu wyjaśnienia szczególnie trudnych kwestii. Powołano w szczególności Komisję Kardynalską ds. Organizacji i Problemów Ekonomicznych Stolicy Apostolskiej, która zajmuje się zarządzaniem finansami Watykanu. Kuria stanowi osobisty personel papieża i jej organizacja zależy całkowicie od niego.Przepowiednia Malachiasza – lista 112 krótkich łacińskich zdań mających opisywać wszystkich papieży, a także niektórych antypapieży, począwszy od Celestyna II wybranego w 1143, prawdopodobnie powstała w 1590 roku i jako przypuszczalne fałszerstwo miała doprowadzić do wyboru pożądanego kandydata na stanowisko papieża. Ostatnią osobą w przepowiedni Malachiasza jest Piotr Rzymianin, którego pontyfikat zakończy się zniszczeniem Rzymu.

    Św. Bazyli Wielki (ok. 330-379) uważał, że biskup Rzymu posiada rozstrzygający głos w sporach dogmatycznych.

    W 385 r. powstały „pierwsze papieskie dekretalia”, czyli odpowiedzi papieża Syrycjusza na pytania hiszpańskiego biskupa Tarragony, Himeriusza (Himeriusz określił kościół rzymski jako głowę ciała Kościoła), które ten ostatni z papieskiego zlecenia musi oznajmić wszystkim biskupom hiszpańskim. Papież w nich napisał:

    Monarchia elekcyjna – ustrój polityczny charakteryzujący się wyborem monarchy (wodza, władcy, króla, cesarza) przez społeczeństwo lub jego uprawnioną część.Sede vacante (od łac. sedes vacans – „nieobsadzona stolica” lub „pusty tron”; forma sede vacante to ablativus absolutus i znaczy: „przy nieobsadzonej stolicy”; pokr. sedis vacantia – „stan nieobsadzenia stolicy”) – w Kościele katolickim termin określający okres, w którym stolica biskupia jest nieobsadzona.

    Afrykański biskup Optat z Mileve (zm. przed 400 r.) podkreślał rolę stolicy rzymskiej, jako jednoczącej wszystkie kościoły.

    Św. Ambroży z Mediolanu (339-397) uznawał prymat biskupa Rzymu, którego uważał za gwaranta katolickości.

    Św. Jan Chryzostom (ok. 350-407) także potwierdzał prymat św. Piotra.

    Papież św. Innocenty I (401–417), zatwierdzając uchwały synodów lokalnych w sprawie pelagianizmu, przypomina tradycyjną naukę o prerogatywach Stolicy Piotrowej:

    Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.Monarchia absolutna, absolutyzm – forma rządów występująca przede wszystkim we wczesnonowożytnej oraz starożytnej monarchii (przykładem starożytnej monarchii absolutnej może być ustrój Cesarstwa Rzymskiego) oraz mające ją uzasadnić doktryny polityczne.

    Św. Hieronim (ok. 347-ok. 420) powiadał, że Stolica Piotra jest Opoką Kościoła.

    Św. Bonifacy I (418-422) w liście do biskupa greckich Salonik wskazał na ostateczny charakter swych decyzji (de nostro non esse iudicio retractandum), od których nie ma już odwołania.

    Św. Augustyn (354-430) podsumował kwestię posłuszeństwa papieżowi krótkim zdaniem, które stało się powszechnie znanym przysłowiem: Roma locuta – causa finita (Rzym przemówił, sprawa skończona).

    Stolica Apostolska, Stolica Święta (łac. Sancta Sedes, wł. Santa Sede) – siedziba papieży (także papiestwo, władza zwierzchnia papieża w Kościele katolickim wraz z jej instancjami wykonawczymi, stanowiąca suwerenny podmiot prawa międzynarodowego) mieszcząca się w państwie Watykan, który jest z nią połączony unią personalną i funkcjonalną i nad którym sprawuje ona wyłączne zwierzchnictwo oraz suwerenną władzę i jurysdykcję.Małżeństwo sakramentalne – związek monogamiczny mężczyzny i kobiety będący sakramentalnym znakiem miłości Chrystusa i Kościoła (por. Ef 5, 32). Tak rozumiany jest w Kościele katolickim, starokatolickim, prawosławnym oraz anglikańskim. Teologia protestancka nie uważa małżeństwa za sakrament, choć podkreśla jego świętość.

    O tym, jak dalece na Wschodzie i na Zachodzie uznawano powszechny prymat Biskupa Rzymu, świadczy również fakt, że na Soborze Efeskim w 431 r. legat papieski bez żadnego głosu sprzeciwu mógł powiedzieć:

    W 449 r. Teodoret z Cyru pisał o kościele rzymskim następująco:

    W 451 r. na soborze chalcedońskim wymieniono patriarchat Rzymu jako pierwszy.

    Sobór powszechny, sobór ekumeniczny – w Kościołach chrześcijańskich – spotkanie biskupów całego Kościoła w celu ustanowienia praw kościelnych (kanonów soborowych) i uregulowania spraw doktryny wiary i moralności. Początkowo sobory były zwoływane przez cesarzy rzymskich. Ich postanowienia musiały być jednak zaakceptowane przez biskupa Rzymu. Sobory zwoływane jedynie w obrębie Kościoła rzymskokatolickiego nie są uznawane przez pozostałych chrześcijan (w tym prawosławnych i protestantów).Grzegorz X (łac. Gregorius Decimus, właśc. Teobaldo Visconti; ur. ok. 1210 w Piacenzy, zm. 10 stycznia 1276 w Arezzo) – papież w okresie od 1 września 1271 do 10 stycznia 1276, błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego.

    Także V Sobór Powszechny w Chalcedonie (451 r.) jest dowodem na władzę papieską nad całym Kościołem. Zgromadzeni biskupi nazwali papieża Leona I swą głową, a samych siebie uczniami jego. – Po odczytaniu pisma papieskiego (Dogmatyczny List do Flawiana, biskupa Konstantynopola), potępiającego herezję monofizytów, zawołali biskupi: „Piotr przez Leona przemówił!”. Do papieża zaś napisali: „Przez twoich legatów przewodniczyłeś nam, jak głowa członkom ciała”. Papież ten mówił o zwierzchnictwie (principatus) Kościoła rzymskiego nad wszystkimi kościołami.

    Istnieją spory co do liczby papieży i antypapieży w historii. Wymienia się od 36 do 43 antypapieży. W roku 1942 kardynał Giovanni Mercati, prefekt Archiwów Watykanu, stworzył listę papieży, która od tamtej pory została oficjalnie uznana przez Kościół katolicki. Zamieszczona poniżej lista jest zgodna z listą Mercatiego.Klemens I lub Klemens Rzymski, cs. Swiaszczennomuczenik Klimient, papa Rimskij (ur. w Rzymie, zm. ok. 101) – zwany Apostołem pokoju, przełożony gminy rzymskiej, papież w latach ok. 91–101, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego. Według tradycji męczennik.

    W 517 r. papież św. Hormizdas sformułował wyznanie, które zostało podpisane przez prawie wszystkich biskupów wschodnich, cesarza Justyniana, patriarchów Konstantynopola i uczestników soboru konstantynopolitańskiego IV; o treści:

    Św. Grzegorz I Wielki (590-604) był zdania, że biskup rzymski jest głównym oparciem dla czystej wiary (caput fidei).

    W 680/681 r. ojcowie soboru konstantynopolitańskiego III przyjęli list papieża Agatona jako „napisany z Boskich najwyższych wyżyn apostołów”. W końcowej aklamacji napisali:

    Niketas Choniates lub Nicetas Choniata (Grecki: Νικήτας Χωνιάτης ur. ok. 1155 zm. w 1215 w Nicea), bizantyński historyk.Sakrament (łac. sacramentum) – w chrześcijaństwie obrzęd religijny rozumiany jako widzialny znak lub sposób przekazania łaski Bożej, ustanowiony, zgodnie z wiarą, przez Chrystusa.

    Teodor Studyta (około 800 roku) napisał, że według Mt 18, 18 kościelny autorytet stanowią „apostołowie i ich następcy”:

    Aktem prezentującym rozumienie władzy papieskiej w średniowieczu i czasach późniejszych jest dokument Dictatus Papae, wydany w 1075 r. przez Grzegorza VII, który zawiera m.in. następujące stwierdzenia:

    W XII wieku Niketas Choniates w Dialogach Anzelma z Havelbergu sformułował greckie zarzuty pod adresem prymatu papieża w ten sposób:

    Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.Sukcesja apostolska – w katolicyzmie, prawosławiu, starokatolicyzmie, anglikanizmie i niektórych kościołach protestanckich tradycji luterańskiej: legitymizacja władzy biskupiej poprzez przekazywanie jej w hierarchii kościelnej od apostołów.

    Św. Tomasz z Akwinu stwierdził, że papież może ogłaszać nowe formuły wiary (ad papam spectat editio symboli). W uzasadnieniu tego twierdzenia papież postrzegany jest przede wszystkim jako głowa i szczyt soboru: jest już przecież sprawą ustaloną, że sobór może wydawać definicje dotyczące wiary. Jednakże sobór zbiera się dzięki autorytetowi papieskiemu i potwierdzany jest jego orzeczeniem, dlatego też wszelkie decyzje soboru muszą być zatwierdzone przez papieża i na nim spoczywa najwyższa odpowiedzialność; do niego przynależy finaliter determinare ea quae sunt fidei (w ostatecznej instancji rozstrzyganie w sprawach wiary).

    Anastazy I (ur. w Rzymie, zm. 19 grudnia 401 tamże) – święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 27 listopada 399 do 19 grudnia 401.Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus PP. II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup pomocniczy krakowski, a następnie arcybiskup metropolita krakowski, kardynał, zastępca przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski (1969-1978), 264. papież i 6. Suweren Państwa Miasto Watykan (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), kawaler Orderu Orła Białego, błogosławiony Kościoła katolickiego.

    W czasie Soboru Lyońskiego II (1274) za pontyfikatu bł. Grzegorza X (1271-1276) została zawarta krótkotrwała unia Kościoła Zachodniego ze Wschodnim. Cesarz bizantyjski Michał VIII Paleolog (1261-1282) złożył wtedy wyznanie wiary, w którym uznał najwyższy i pełny prymat Stolicy Apostolskiej nad całym Kościołem.

    W około 1280 roku Piotr Jan Olivi nauczał, że decyzje papieskie w sprawach wiary lub obyczajów są nieodwołalne i trwałe po wszystkie czasy.

    Konklawe (łac. conclave, zamknięte pomieszczenie w budynku, pokój) – ogólne zgromadzenie kardynałów, zwoływane po 15, maksymalnie po 20 dniach od śmierci lub rezygnacji papieża (tyle czasu mają nieobecni kardynałowie na przybycie na spotkanie), poprzedzone okresem Sede vacante. Okres poprzedzający rozpoczęcie konklawe po śmierci papieża reguluje konstytucja Universi Dominici Gregis. Jednak w przypadku rezygnacji, papież może wydać dekret, w którym skróci obowiązek zwołania konklawe po upływie minimum 15 dni.Jan XXIII (łac. Ioannes XXIII, właśc. Angelo Giuseppe Roncalli; ur. 25 listopada 1881 w Sotto il Monte, zm. 3 czerwca 1963 w Watykanie) – patriarcha Wenecji (1953-1958), papież i 3. Suweren Państwa Miasto Watykan w okresie od 28 października 1958 do 3 czerwca 1963, błogosławiony Kościoła katolickiego.

    W dobie sporów politycznych z królem Francji Filipem IV papież Bonifacy VIII (1294-1303) wydał bullę doktrynalną Unam sanctam, w której zdefiniował naukę o prymacie papieskim nad całym Kościołem:

    U Augustyn Triumphus (zm. 1328) uważał, że relacja pomiędzy papieżem i Kościołem jest jednostronna; od członków głowa nie otrzymuje niczego, ale członki od głowy:

    Druga (również krótkotrwała) unia została zawarta na Soborze Florenckim (1438-1447) za pontyfikatu Eugeniusza IV (1431-1447).

    Marcin Luter (niem. Martin Luther, ur. 10 listopada 1483 r. w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 r. tamże) – niemiecki reformator religijny, teolog i inicjator reformacji, mnich augustiański, doktor teologii, współtwórca luteranizmu. Autor 95 tez potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski Bożej.Teodor Studyta (ur. w 758 w Konstantynopolu, zm. 11 listopada 826 w Klasztorze Hagios Tryphon w Bitynii) − mnich bizantyjski, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

    W dekrecie dla Greków Laetantur caeli z 6 lipca 1439 r. prawosławni biskupi, z wyjątkiem jednego – Marka Eugenikosa – uznali prymat i pełną władzę papieża rzymskiego.

    W 1870 I sobór watykański przyjął dogmat o nieomylności papieża:

    Papież Franciszek w homilii wygłoszonej 19.03.2013 r. przedstawił własną wizję władzy papieskiej:

    Władza papieża[]

    Papież jest głową kościoła rzymskiego (czyli kościoła partykularnego/lokalnego w mieście Rzym) oraz Kościoła powszechnego/katolickiego (czyli Kościoła rzymskokatolickiego i katolickich Kościołów wschodnich). Godność papieża jest dożywotnia, możliwe jest jednak dobrowolne zrzeczenie się jej (renuntiatio), które nastąpiło zaledwie kilka razy w historii (ostatni raz z urzędu zrezygnował w 2013 Benedykt XVI). Po śmierci lub ustąpieniu papieża zwoływane jest konklawe – zgromadzenie kardynałów Świętego Kościoła Rzymskiego dla wybrania nowego papieża. Czas od śmierci lub rezygnacji papieża do wyboru następcy określany jest z łaciny sediswakancją.

    Donacja Konstantyna (łac. Constitutum Constantini lub Donatio Constantini) – sfałszowany dokument, na mocy którego cesarz rzymski Konstantyn Wielki nadaje Kościołowi Katolickiemu liczne dobra i przywileje.Aksamit (późnogr. heksámitos "złożony z sześciu nici") – tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową (bawełnianą, jedwabną lub wełnianą) uzyskiwana przez wprowadzenie między nitki osnowy i wątku dodatkowych nitek runowych w formie pętelek, które pozostawiono nierozcięte (aksamit pętelkowy) lub rozcinano (aksamit strzyżony). Produkuje się też aksamity, w których stosuje się obie te techniki.

    W Kościele katolickim władza papieża ma charakter wyjątkowy. Słowami konstytucji Pastor aeternus z 1870 roku można określić ją następująco: "najwyższa i pełna władza jurysdykcji nad Kościołem rzymskokatolickim zarówno w sprawach wiary i moralności, jak też w sprawach dyscypliny i rządzenia", a także władza "prawdziwie biskupia, zwykła i bezpośrednia nad każdym bez wyjątku kościołem pozostającym w jedności z papiestwem i nad każdym bez wyjątku kapłanem i wiernym, niezależna od jakiejkolwiek władzy ludzkiej" (kanon 218, nr 1-2). Swoją władzę papieże sprawują za pośrednictwem Kurii Rzymskiej, mającej delegowane prawo do rozstrzygania szczególnych spraw.

    Encyklika (gr. ἐγκύκλιος okólnik, pismo wędrujące) – orędzie, pismo napisane przez papieża, skierowane do biskupów i do wiernych. Tematy poruszane w encyklikach odnoszą się do spraw doktrynalnych i organizacyjnych o charakterze ogólnokościelnym. Za pierwszą encyklikę, w nowożytnym rozumieniu, należy uznać Ubi primum Benedykta XIV z 3 grudnia 1740 roku.Dictatus Papae – dokument zawierający 27 tez, których autorstwo jest przypisywane papieżowi Grzegorzowi VII. Został sformułowany w roku 1075 jako odręczna notatka, nieprzeznaczona do publikacji.

    Papież jest najwyższą władzą prawodawczą w zakresie prawa kanonicznego papieżowi przysługuje też najwyższa kanoniczna władza sądownicza: rozstrzyga spory dotyczące ważności małżeństwa oraz innych sakramentów, ślubów zakonnych, prawa do nauczania teologii katolickiej w szkołach kościelnych itd. W tym charakterze ma prawo nakładania kar kościelnych, aż do ekskomuniki włącznie. Władza papieża ogniskuje się w prawie do nominacji biskupów – żaden biskup w Kościele katolickim nie może być konsekrowany bez zgody Kongregacji ds. Biskupów. Jedynie papież ma prawo zwołać wedle własnego uznania zebranie wszystkich biskupów – sobór powszechny, przewodniczyć jego obradom osobiście (lub przez delegatów), a także określa ramy obrad i nadawać moc prawną soborowym decyzjom.

    Pontifex Maximus (łac. najwyższy kapłan; dosłownie: najwyższy budowniczy mostów) – najwyższy w hierarchii kapłan w starożytnym Rzymie, przełożony kolegium kapłańskiego, tzw. pontyfików.Patriarcha – (gr. πατριάρχης „praojciec”) w Nowym Testamencie określenie protoplastów Izraelitów (Abraham, Izaak, Jakub oraz dwunastu synów Jakuba), ale także protoplastów ludzkości, oraz protoplastów rodów, np. Dawid.

    W obecnym czasie jednak na pierwszy plan wyłania się nie kanoniczna, ale charyzmatyczna podstawa władzy papieskiej: jest on dla wielu katolików najwyższym autorytetem moralnym.

    Papież jest najwyższą władzą w zakresie Magisterium Kościoła, które wyraża się najpełniej w wydawaniu dogmatów, a także w formie nauczania zwykłego (encykliki). Papież w kwestiach wiary i moralności posiada prawo do wypowiedzenia zdań o charakterze nieomylnym (przemawiając ex cathedra). Papieskie wypowiedzi nieomylne zaistniały przede wszystkim we wcześniejszych wiekach, kiedy sama idea nieomylności papieskiej nie była zdogmatyzowana. Sam dogmat został ostatecznie ogłoszony w 1870 roku na I soborze watykańskim, gdzie ustalono:

    Stefan I (ur. Rzymie, zm. 2 sierpnia 257) – święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 12 maja 254 do 2 sierpnia 257.Syrycjusz (ur. w Rzymie, zm. 26 listopada 399 tamże) – święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 15 grudnia 384 do 26 listopada 399.
    Jan Paweł II podczas audiencji generalnej, 29 września 2004 r., na placu św. Piotra w Watykanie


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanæ) – miasto-państwo europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.
    Tomasz z Akwinu, Akwinata, łac. Thoma de Aquino (ur. ok. 1225, zm. 7 marca 1274) – filozof scholastyczny, teolog, członek zakonu dominikanów. Był jednym z najwybitniejszych myślicieli w dziejach chrześcijaństwa. Święty Kościoła katolickiego; jeden z doktorów Kościoła, który nauczając przekazywał owoce swej kontemplacji (łac. contemplata aliis tradere).
    Papieżyca Joanna (łac. Ioanna Papissa / Ioannes Anglicus; znana także jako Jutta, Mulier Jutte, Gilberta, Agnes lub Glancia, według przekazów ur. około 818 w Moguncji, zm. w 858 w Rzymie) – postać legendarna, rzekomo została papieżem w 855 pod imieniem Jan VIII.
    Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.
    Prawosławny patriarchat aleksandryjski – jeden z patriarchatów w Kościele prawosławnym, historycznie trzeci po Rzymie i Konstantynopolu. Przed ustanowieniem patriarchatu w Konstantynopolu zajmował drugie miejsce, po Rzymie, a przed Antiochią. Historia Kościoła w Aleksandrii sięga czasów apostoła i ewangelisty Marka, który ewangelizował w Egipcie, zakładając pierwsze w Afryce biskupstwo.
    Michał VIII Paleolog (ur. 1224/1225, zm. 11 grudnia 1282) – cesarz Nicei od 1259 roku; cesarz Bizancjum od 1261. Udało mu się odnowić Cesarstwo Bizantyńskie, od 1204 zajęte przez łacinników. Podczas swego panowania dążył do zbliżenia kościołów chrześcijańskich i skutecznie odpierał ataki na cesarstwo. Założył dynastię Paleologów, najdłużej panującą w historii Cesarstwa
    Mitra (z łac. przepaska na głowę, turban, inaczej infuła) – wysokie liturgiczne nakrycie głowy i znak godności chrześcijańskich dostojników kościelnych – biskupów, kardynałów, opatów, infułatów oraz archimandrytów, noszone podczas pełnienia czynności liturgicznych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.069 sek.