• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pannocja

    Przeczytaj także...
    Kraton Konga - prekambryjski kraton, tworzący centralną część dzisiejszego kontynentu afrykańskiego. Powstał on między 3,6 a 2,2 mld lat temu.Laurencja, Laurentia – kraton północnoamerykański, który dryfując, był w niektórych okresach geologicznych częścią różnych superkontynentów, niekiedy sam tworzył kontynent.
    Prototetyda – historyczny ocean istniejący w okresie od schyłku ediakaru do karbonu (550–330 mln lat temu). Poprzednik oceanu Paleotetydy.
    Ziemia 600 milionów lat temu
    Konfiguracja superkontynentu Pannocji

    Pannocja – hipotetyczny superkontynent istniejący w neoproterozoiku, który powstał około 600 mln lat temu w ediakarze i uległ rozpadowi po 60 mln lat, na początku kambru.

    Historia geologiczna[]

    Superkontynent ten przypuszczalnie utworzył się po rozpadzie Rodinii. Rozszerzanie się oceanu Panthalassa, który rozerwał Rodinię i zamykanie Oceanu Panafrykańskiego pociągnęło za sobą kontynenty, które zderzyły się ponownie w innej konfiguracji. Zderzenie wypiętrzyło dookoła centralnego kratonu Konga masyw górski, scalając późniejszy kontynent afrykański (zdarzenie to nazywa się orogenezą panafrykańską).

    Steven Mitchell Stanley (ur. 2 listopada 1941 koło Cleveland, Ohio) – amerykański geolog, paleontolog, biolog (biologia ewolucyjna), jeden z twórców koncepcji punktualizmu – nieciągłej równowagi w historii ewolucji (inaczej – model równowag przestankowych) związany z Yale University, Johns Hopkins University i z School of Ocean and Earth Science and Technology w Uniwersytecie Hawajskim w Mānoa.Japetus – hipotetyczny prehistoryczny ocean, istniejący w starszym paleozoiku między kontynentami Bałtyką, Laurencją i Gondwaną. Osady kambryjskie, ordowickie i sylurskie zdeponowane w tym oceanie zostały wypiętrzone w wyniku kolizji kontynentów (orogeneza kaledońska), tworząc kaledonidy.

    Pannocja powstała z połączenia Protogondwany z Protolaurazją (którą tworzyły Laurencja, Bałtyka, Amazonia i Syberia). Pannocja znajdowała się głównie na półkuli południowej, jednak fragment późniejszej Gondwany położony był prawie południkowo. Taki układ mas lądowych miał poważny wpływ na klimat Ziemi. W okresie kriogenu na Ziemi panowały potężne zlodowacenia, być może obejmujące obszar całej planety (hipoteza ta nosi nazwę „Ziemia-śnieżka”, ang. Snowball Earth).

    Ediakar (ang. Ediacaran) – ostatni okres neoproterozoiku; trwał od ok. 635 do 541,0 mln lat temu. Ediakar jest młodszy od kriogenu, a starszy od kambru. Został on wprowadzony do tabeli stratygraficznej w 2004 roku, zastępując w niej wend (zwany także eokambr).Cykl superkontynentalny, nazywany również cyklem Wilsona (od nazwiska J.T. Wilsona – twórcy koncepcji uskoków transformacyjnych) – powtarzająca się sekwencja zdarzeń związanych z wędrówką kontynentów (zob. tektonika płyt), prowadzących do okresowego powstawania superkontynentu, a następnie jego rozpadu na fragmenty, które oddalają się od siebie w miarę tworzenia się nowej płyty oceanicznej z równoczesnym przetapianiem starej w strefach subdukcji). Jeden okres cyklu trwa prawdopodobnie ok. 300–500 mln lat. Szacuje się, że superkontynent rozpada się po ok. 100 mln lat od powstania; jego fragmenty oddalają się od siebie przez ok. 200 mln lat, aby – po przemieszczeniach – ponownie skupić się w nowy superkontynent.

    Pod koniec proterozoiku Pannocja rozpadła się na Gondwanę, Laurencję, Bałtykę oraz Syberię na skutek otworzenia się oceanów Japetus i Prototetydy. Nie jest pewne, czy mniejsze kontynenty nie odłączyły się od Gondwany wcześniej i jednolity kontynent Pannocji de facto nigdy nie powstał.

    Mirowia – hipotetyczny wszechocean światowy z okresu mezoproterozoiku (ok. 1,2 miliarda lat temu) i neoproterozoiku (1,1 mld.), otaczający jeden z pierwszych superkontynentów w dziejach Ziemi, Rodinię. Mirowia utożsamiana bywa także z pojawiającym się w innych hipotezach Oceanem Panafrykańskim.Panthalassa (gr. "wszechmorze") – rozległy ocean, istniejący w paleozoiku i mezozoiku. Był w tych erach największym zbiornikiem wodnym na Ziemi, zajmując kilkukrotnie niemal całą półkulę planety. Pod koniec ery paleozoicznej i we wczesnym mezozoiku otaczał superkontynent Pangei. Jego pozostałością i dzisiejszym odpowiednikiem jest Ocean Spokojny, dlatego też Panthalassę określa się czasem Paleo-Pacyfikiem.

    Zobacz też[]

  • cykl superkontynentalny
  • Rodinia
  • Proterozoik
  • Przypisy

    Bibliografia[]

  • Steven M. Stanley Historia Ziemi, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2005, ISBN 83-01-14438-6
  • Linki zewnętrzne[]

  • Paleomap Project - Late Precambrian Supercontinent and Ice House World (ang.)
  • Rodinia – jeden z najstarszych znanych superkontynentów w geologicznej historii Ziemi. Rodinia otoczona była wszechoceanem Mirowia.Bałtyka – kraton, do końca ordowiku samodzielny kontynent. Współcześnie odpowiada jej prekambryjska platforma wschodnioeuropejska. Pod koniec ordowiku kolidowała z Awalonią, kiedy to zapoczątkowane zostały wczesnokaledońskie ruchy górotwórcze (faza takońska). Pod koniec syluru wskutek kolizji z Laurencją weszła w skład Laurosji.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Superkontynent – wielka masa lądu, w skład której wchodził więcej niż jeden współczesny kontynent (płyta kontynentalna). Ponieważ sama definicja kontynentu jest umowna i sporna, podobnie jest z definicją superkontynentu. Zazwyczaj używa się ją w odniesieniu do dawnych okresów geologicznych, kiedy to współczesne kontynenty tworzyły większe całości. Niektóre superkontynenty obejmowały nieomal wszystkie obszary lądowe ówczesnego globu ziemskiego, inne skupiały mniejsze części (ale zawsze były one zlepkiem współczesnych kontynentów lub ich znacznych części). Powstawanie superkontynentów w historii Ziemi wynika z ruchów, jakim podlegają płyty litosfery, zgodnie z teorią tektoniki płyt.
    Kriogen (gr. cryos – "lód", genesis – "narodziny") – środkowy okres neoproterozoiku; trwał od 850 do 635 mln lat temu. Kriogen jest młodszy od tonu, a starszy od ediakaru. Nazwa tego okresu pochodzi od zlodowacenia, które w tym czasie pokryło całą Ziemię.
    Gondwana – południowy superkontynent, istniejący w paleozoiku i na początku mezozoiku oraz ponownie pod koniec mezozoiku i na początku kenozoiku. Jego nazwa pochodzi od północnego regionu Indii, a termin ten wprowadził jako pierwszy Eduard Suess, który stwierdził m.in. zaskakujące podobieństwo wymarłej flory glossopterysowej na obu wybrzeżach południowego Atlantyku.
    Orogeneza kadomska (kadomijska) – ruchy górotwórcze rozpoczęte w środkowym neoproterozoiku, trwające od kriogenu (~750 Ma) po wczesny kambr (540-530 Ma). Termin ten przeważnie bywa używany w odniesieniu do Europy środkowej i zachodniej; ruchy górotwórcze mające miejsce w tym samym okresie w Afryce są nazywane orogenezą panafrykańską, a w Azji – orogenezą bajkalską.

    Reklama