Panendoskopia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Panendoskopia (często w uproszczeniu nazywana gastroskopią lub gastrofiberoskopią, skr. GFS) – metoda diagnostyczna górnego odcinka przewodu pokarmowego polegająca na wprowadzeniu do niego giętkiego przewodu (endoskopu) zaopatrzonego w źródło światła i układ rejestrujący oraz przekazujący obraz. Pandenoskopia należy do grupy badań endoskopowych czyli badań wnętrza ciała. Badanie całego górnego odcinka przewodu pokarmowego (od przełyku do dwunastnicy) w sensie stricte medycznym powinno być nazywane ezofagogastroduodenoskopią.

Przełyk Barretta – stan chorobowy polegający na pojawianiu się w błonie śluzowej dolnej części przełyku ognisk metaplazji jelitowej. Dochodzi do zastąpienia nabłonka wielowarstwowego płaskiego (prawidłowego dla przełyku) nabłonkiem walcowatym (charakterystycznym dla żołądka). Dochodzi do przemieszczenia granicy pomiędzy nabłonkami (tzw. linia Z) w okolicy połączenia przełyku z żołądkiem.Bekanie – uwolnienie gazu z układu trawiennego (głównie z przełyku i żołądka) przez usta. Czynności tej towarzyszy często charakterystyczny dźwięk i czasami odór.

Historia[ | edytuj kod]

Sposób zakładania gastroskopu Kussmaula

Po raz pierwszy wziernikowanie żołądka za pomocą sztywnej metalowej rury zostało zademonstrowane w 1868 r. we Fryburgu przez Adolfa Kussmaula. Zbadany pacjent był połykaczem mieczy. Na ziemiach polskich metody tej użył po raz pierwszy Jan Mikulicz-Radecki w Krakowie (1881). Wraz z wiedeńskim wytwórcą narzędzi chirurgicznych Josefem Leiterem udoskonalił on urządzenie dodając na jego końcu źródło światła w postaci chłodzonej wodą lampy z platynową pętlą. Kolejne ulepszenie Leitera polegało na zastosowaniu w 1883 r. żarówki wynalezionej właśnie przez Edisona. Stosowanie sztywnego instrumentu wiązało się z dużym ryzykiem przebicia gardła bądź przewodu pokarmowego. Z tego powodu zaczęto stosować układ soczewek umożliwiający oglądanie obszaru obok endoskopu (tzw. optyka boczna), a na końcu instrumentu umieszczono giętką, gumową końcówkę.

Wymioty (łac. vomitus, emesis) – gwałtowny wyrzut treści pokarmowej na zewnątrz z żołądka (bądź z żołądka i jelit) poprzez przełyk i jamę ustną, w wyniku silnych skurczów mięśni brzucha, przepony oraz klatki piersiowej. Często nudności poprzedzają lub towarzyszą wymiotom.Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii), nazywany też zawałem serca i atakiem serca – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem na skutek zamknięcia tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do obszaru serca.

Dalszy postęp zawdzięcza endoskopia pracy niemieckiego lekarza Rudolfa Schindlera. Najpierw, w 1922 r. dodał on do urządzenia kanał powietrza, którego strumień oczyszczał soczewkę poprawiając w ten sposób widoczność i bezpieczeństwo badania. Następnie, w 1932 r. we współpracy z berlińskim konstruktorem Georgiem Wolfem opracował on endoskop półsztywny: instrument miał długość 78 cm, z czego giętka końcówka - 44 cm. W części giętkiej obraz przenoszony był przez układ położonych blisko siebie wypukłych soczewek o krótkiej ogniskowej, a jej średnica wynosiła 12 mm. Źródło światła stanowiła żarówka zasilana napięciem 8 V. Ponieważ endoskop ten nie pozwalał na obejrzenie przełyku, w latach 40. gastroskopia składała się z 2 etapów: najpierw za pomocą sztywnego ezofagoskopu oglądano przełyk, a następnie za pomocą gastroskopu - żołądek. Dwunastnicę badano radiologicznie. Pod koniec lat 40. bostoński chirurg Edward Benedict zmodyfikował endoskop Schindlera dodając do niego kanał umożliwiający pobieranie wycinków (zwiększyło to średnicę instrumentu do 14 mm).

Thomas Alva Edison (ur. 11 lutego 1847, zm. 18 października 1931) – jeden z najbardziej znanych i twórczych wynalazców na świecie, przedsiębiorca. Dorobek założonych i administrowanych przez niego laboratoriów to około 5000 patentów, z których wystawionych na jego nazwisko jest w Stanach Zjednoczonych 1093, a poza nimi 1239. Założyciel prestiżowego czasopisma naukowego Science (1880).Znieczulenie regionalne (znieczulenie miejscowe, znieczulenie przewodowe) – metoda blokowania odczuwania bólu ostrego lub przewlekłego, polegająca na odwracalnym przerwaniu przewodnictwa nerwowego w pniach nerwowych zaopatrujących określoną okolicę ciała. Znieczulenie miejscowe umożliwia bezbolesne przeprowadzenie zabiegów chirurgicznych, stomatologicznych i diagnostycznych bez narażenie pacjenta na silny ból towarzyszący tym zabiegom. Podczas zabiegu, przeprowadzanego pod znieczuleniem miejscowym pacjent pozostaje świadomy (funkcje mózgu są zachowane).
Współczesna panendoskopia

W lutym 1957 r. amerykański lekarz Basil Hirschowitz po raz pierwszy użył opracowanego we współpracy z fizykami z Uniwersytetu Michigan w pełni giętkiego endoskopu. W konstrukcji urządzenia po raz pierwszy wykorzystano światłowód w celu przekazywania obrazu. Źródłem światła nadal była żarówka znajdująca się na końcu endoskopu. Ponieważ urządzenie nie posiadało żadnego systemu poruszania końcówką, zmianę pola widzenia uzyskiwano obracając cały aparat. Nadal nie można było wprowadzić instrumentu do opuszki dwunastnicy. Dopiero wprowadzenie pod koniec lat 60. systemu poruszania końcówką endoskopu umożliwiło wykonywanie pełnej ezofagogastroduodenoskopii i spowodowało wycofanie z użytku endoskopów półsztywnych.

Achalazja przełyku (kurcz wpustu, łac. cardiospasmus) – choroba, u której podłoża leży podwyższone spoczynkowe ciśnienie i upośledzony rozkurcz dolnego zwieracza przełyku oraz brak [[perystaltyka|perystaltyki]] pozostałych odcinków przełyku.Adolf Kussmaul (Adolf Kußmaul, ur. 22 lutego 1822 w Graben koło Karlsruhe, zm. 28 maja 1902 w Heidelbergu) – niemiecki lekarz i naukowiec. Od 1857 roku profesor uniwersytetu w Erlangen.

Niezależnie od prac konstrukcyjnych w USA, rozwój endoskopii postępował także w Japonii przy znaczącym udziale firmy Olympus. W roku 1950 skonstruowano tam gastrokamerę - giętki wziernik umożliwiający wykonywanie fotografii (ale nie bezpośrednie oglądanie) żołądka. W roku 1964 Olympus wprowadził do sprzedaży giętki endoskop ze sterowaną końcówką - model GTF-A.

Chłoniaki (łac. Lymphoma) – choroby nowotworowe wywodzące się z układu chłonnego (limforetikularnego). Najczęściej objawiają się powiększeniem węzłów chłonnych lub wątroby i śledziony. Wszystkie chłoniaki są nowotworami złośliwymi, jednak wyróżnia się postacie o mniejszej i większej złośliwości. Chłoniaki przebiegające z zajęciem szpiku nazywane są białaczkami. Chłoniaki leczone są głównie chemioterapią. W postaciach zlokalizowanych możliwe jest leczenie operacyjne.Gastrostomia - przetoka pomiędzy środowiskiem zewnętrznym a żołądkiem. Jest stosowana w celu podawania substancji odżywczych u osób z niedrożnym przełykiem, na przykład w wyniku nowotworu czy też powikłań po oparzeniu. Gastrostomia zakładana jest również w przypadkach schorzeń neurologicznych z zaburzonym aktem połykania i u osób w śpiączkach.

Od roku 1964 zaczęto przenosić soczewkę na szczyt końcówki (tzw. optyka wprostna), co ułatwiło znacznie badanie, a zwłaszcza oglądanie przełyku. W roku 1983 firma Welch Allyn zademonstrowała pierwszy wideoendoskop - instrument, w którym układ optyczny tworzy obraz na przetworniku optoelektronicznym; zakodowany w postaci cyfrowej obraz jest następnie oglądany podczas badania na monitorze. We współczesnej medycynie korzysta się już niemal wyłącznie z wideoendoskopów.

Lidokaina (łac. Lidocainum) – organiczny związek chemiczny, środek miejscowo znieczulający. Przeważnie podawany jest przezskórnie w formie aerozolu lub żelu. W stomatologii najczęściej używany w postaci dwuprocentowego roztworu chlorowodorku lidokainy w ampułkach (w czystej postaci lub z dodatkiem noradrenaliny). W lecznictwie stosowana jest zarówno lidokaina w postaci wolnej zasady jak i w postaci chlorowodorku.Polipektomia – zabieg polegający na usunięciu polipa ze światła przewodu pokarmowego lub dróg oddechowych. Polipektomia może być wykonana endoskopowo.

Przebieg badania[ | edytuj kod]

Wykonanie gastroskopii poprzedzone jest zwykle znieczuleniem miejscowym gardła, polegającym na jego spryskaniu roztworem środka znieczulającego (zwykle jest to lidokaina). Zmniejsza to dolegliwości towarzyszące badaniu. Następnie pacjent kładzie się na lewym boku, zakładany jest ustnik chroniący zęby oraz endoskop i rozpoczyna się właściwe badanie. Instrument wprowadza się przez jamę ustną i gardło do przełyku. Czas trwania badania jest różny: od, najczęściej, około 5 minut do pół godziny. Panendoskopia nie jest zwykle badaniem bolesnym, ale u wielu pacjentów może powodować nieprzyjemnie odczucia (odruch wymiotny, wrażenie "duszenia się", kaszel, odbijanie). Powodowane jest to zarówno drażnieniem receptorów błony śluzowej języka i gardła, jak i rozdymaniem żołądka przez wdmuchiwane do niego powietrze. Po badaniu może również występować ból gardła.

Układ pokarmowy, układ trawienny (łac. systema digestorium) – układ narządów zwierząt służący do pobierania, trawienia i wchłaniania pokarmu oraz usuwania niestrawionych resztek.Helicobacter pylori (w skrócie Hp, dawna nazwa Campylobacter pylori) – gram-ujemna bakteria o helikalnym kształcie, zaliczana do pałeczek. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że zainfekowanych tą bakterią jest ok. 70% ludzi w krajach rozwijających się i ok. 30% w krajach rozwiniętych. Jej obecność zwiększa ryzyko wystąpienia takich schorzeń jak zapalenie żołądka typu B (mogące prowadzić do powstania nowotworu) i wrzody trawienne. Obecnie wiadomo, że H. pylori odpowiada w przybliżeniu za 80% przypadków choroby wrzodowej żołądka i 90% przypadków choroby wrzodowej dwunastnicy. Jednakże u większości zakażonych osób choroba nie rozwija się; wysunięto wiele hipotez wyjaśniających ten fakt, ale żadna z nich nie uzyskała powszechnej aprobaty. Uważa się, że helikalny kształt bakterii (od którego wzięła się nazwa rodzaju) ma jej ułatwiać ruch w warstwie śluzu.

Panendoskopia umożliwia obejrzenie w czasie jednego badania kilku części przewodu pokarmowego:

  • przełyku (ezofagoskopia)
  • żołądka (gastroskopia)
  • dwunastnicy (duodenoskopia).
  • W czasie badania niekiedy pobierany jest materiał do badań cytologicznych i histopatologicznych, a także wykonywane są zabiegi, takie jak polipektomia (usunięcie polipów błony śluzowej), zatamowanie krwawienia czy usunięcie ciała obcego. Zabiegi te nie są bolesne.

    Rak żołądka (łac. carcinoma ventriculi, ang. gastric cancer, stomach cancer) – pierwotny nowotwór złośliwy żołądka wywodzący się z nabłonka błony śluzowej żołądka.Endoskopia – ogólna nazwa zabiegów diagnostyczno-leczniczych w medycynie i w weterynarii, polegających na badaniu wnętrza ciała przy wykorzystaniu endoskopów (aparatów umożliwiających doprowadzenie światła oraz optyki do wnętrza przewodu pokarmowego, oddechowego oraz jam ciała).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.
    Żołądek (łac. ventriculus, stomachus, gr. gaster) – narząd stanowiący część przewodu pokarmowego, którego zasadniczą rolą jest trawienie zawartych w pokarmie białek (nie zachodzi trawienie tłuszczów, a trawienie cukrów jest wręcz hamowane przez niskie pH żołądka). Żołądek wydziela sok żołądkowy zawierający enzymy trawienne:
    Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (łac. Morbus ulcerosus ventriculi et duodeni) – obecność wrzodów trawiennych, czyli ubytków w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy. Występują one najczęściej w dwunastnicy i wtedy stwierdza się częstsze występowanie u mężczyzn. Najczęstszymi przyczynami są: zakażenie Helicobacter pylori i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Często występującym i głównym objawem jest ból w nadbrzuszu, jednak czasem przebieg może być skąpo- lub bezobjawowy. Niekiedy objawy są niecharakterystyczne. Gastroskopia jest badaniem diagnostycznym, które ostatecznie rozstrzyga o rozpoznaniu wrzodów. W leczeniu główną rolę odgrywa leczenie zakażenia Helicobacter pylori, stosowanie leków: blokerów pompy protonowej i H2-blokerów oraz właściwa dieta, zaprzestanie palenia papierosów i unikanie leków wrzodotwórczych. W przypadku powikłań choroby (perforacja wrzodu, zwężenie odźwiernika, podejrzenie transformacji nowotworowej), a niekiedy w wypadku nieskuteczności leczenia zachowawczego stosowane jest leczenie operacyjne.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Infekcyjne zapalenie wsierdzia (łac. endocarditis infectiosa) – choroba rozwijająca się wskutek zakażenia wsierdzia. Najczęściej rozwija się w obrębie zastawek, ale dotyczy także jam serca, dużych naczyń krwionośnych oraz ciał obcych (np. elektrody stymulatora, implantowany kardiowerter-defibrylator, sztuczne zastawki, cewniki donaczyniowe) mających kontakt z krwią i wsierdziem.
    Znieczulenie, anestezja (gr. αν- an- “bez” + αἲσθησις aisthesis “zmysłu”) - zjawisko przerwania przewodzenia impulsów nerwowych aferentnych z komórek receptorowych oraz eferentnych do komórek efektorowych pozwalający na bezpieczne i bezbolesne przeprowadzenie pacjenta przez czas operacji lub innego, potencjalnie bolesnego lub nieprzyjemnego zabiegu medycznego. W przeciwieństwie do analgezji blokuje przewodzenie wszystkich impulsów w obie strony.
    Endoskop – rodzaj wziernika z własnym źródłem światła, służący do wykonywania zabiegów endoskopowych. Używany jest w medycynie do oglądania wewnętrznych ścian narządów. Obraz jest przekazywany przez system soczewek lub – w przypadku fiberoskopu – włókien optycznych.

    Reklama