• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pampadromaeus

    Przeczytaj także...
    Szczęka (łac. maxilla) albo kość szczękowa (łac. os maxillare) – kość parzysta, stanowiąca zasadniczą część składową czaszki twarzowej. Kość szczękowa składa się z trzonu (corpus) i czterech wyrostków: czołowego, jarzmowego, podniebiennego i zębodołowego.Kość ramienna (łac. humerus) – jedna z kości kończyny górnej, należy do kości długich. Wyróżnia się w niej koniec bliższy, trzon (łac. corpus humeri) i koniec dalszy.
    Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.

    Pampadromaeus (od słowa pampa w języku keczua oraz od greckiego słowa dromaeus oznaczającego "biegacz") – rodzaj niewielkiego (długość czaszki nieco ponad 10 cm) bazalnego zauropodomorfa żyjącego w późnym triasie (prawdopodobnie późny karnik, 230–228 mln lat temu) na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej.

    Chromogisaurus – rodzaj zauropodomorfa z rodziny Guaibasauridae żyjącego na przełomie środkowego i późnego triasu na obecnych terenach Ameryki Południowej. Został opisany w 2010 roku przez Martína Ezcurrę w oparciu o skamieniałości odkryte w dolnych warstwach formacji Ischigualasto w Argentynie. Od innych bazalnych przedstawicieli kladu Dinosauriformes odróżnia go brak wcięcia rozdzielającego tylne wyrostki stawowe bliższych kręgów ogonowych, duży i głęboki dół tuż pod "półką krętarzową" (trochanteric shelf) na powierzchni bocznej kości udowej oraz druga kość śródstopia z asymetrycznymi kłykciami dystalnymi. Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez Ezcurrę wskazuje na przynależność Chromogisaurus do rodziny Guaibasauridae, będącej jedną z najwcześniejszych linii ewolucyjnych zauropodomorfów. Zasugerowała ona, że taksonem siostrzanym dla Chromogisaurus jest inny późnotriasowy zauropodomorf Saturnalia. Klad obejmujący te dwa rodzaje otrzymał nazwę Saturnaliinae. Odkrycie Chromogisaurus sugeruje, że dinozaury nie stały się grupą o wysokim zróżnicowaniu taksonomicznym dopiero pod sam koniec triasu – już najstarsze znane dinozaury, choć były rzadkimi zwierzętami w ekosystemach, z których pochodziły, były zróżnicowane taksonomicznie.Kość udowa (łac. femur) — kość kończyny dolnej będąca elementem wspierającym tkanki miękkie uda. Jest to kość długa, dlatego wyróżnić w niej można trzon i dwa końce: koniec bliższy i koniec dalszy. Jednocześnie jest to najcięższa i najdłuższa z kości długich organizmu; mierząc prawie dokładnie 26% długości ciała człowieka, jest pomocnym wskaźnikiem rekonstrukcji szkieletowych. Występuje u człowieka i zwierząt. U człowieka jest ustawiona pionowo, u zwierząt w kierunku przednio-dolnym.

    Gatunkiem typowym jest P. barberenai (nazwany na cześć brazylijskiego paleontologa Mário C. Barbereny), którego holotypem jest niekompletny szkielet ULBRA-PVT016 z zachowaną większością kości czaszki, kawałkami żuchwy, niekompletnym kręgosłupem (na który składa się prawy neurapophysis – kostny wyrostek tworzący łuk kręgu – dźwigacza, kręgi tułowia i ogonowe, składająca się z dwóch kręgów kość krzyżowa oraz żebra i żebra szyjne), prawą i niekompletną lewą łopatką, prawą kością ramienną i łokciową, niekompletnymi kośćmi biodrowymi, częścią lewej kości kulszowej, częścią lewej i niemal kompletną prawą kością udową, proksymalną (górną) połową lewej kości piszczelowej, trzonem prawej kości piszczelowej, obiema kośćmi strzałkowymi oraz różnymi kośćmi śródstopia i paliczkami. Holotyp P. barberenai odkryto w osadach formacji Santa Maria około 2 km na zachód od miasta Agudo w brazylijskim stanie Rio Grande do Sul.

    Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.Agnosfityz (Agnosphitys cromhallensis) – dinozaur z podrzędu teropodów (Theropoda) o bliżej niesprecyzowanej pozycji systematycznej

    W szkielecie P. barberenai występują zarówno cechy budowy charakterystyczne dla szkieletów zauropodomorfów, jak i takie, które spotykane są u przedstawicieli innych grup dinozauromorfów. Podobnie jak u innych zauropodomorfów szerokość końca dalszego kości ramiennej Pampadromaeus przekracza 30% jej długości; podobnie jak u innych bazalnych zauropodomorfów na kości łuskowej P. barberenai występował wentralny (skierowany ku dołowi) wyrostek kostny w kształcie paska. Kość przedczołowa nie ma płytki kostnej przykrywającej kość łzową – podobnie jak u saturnalii, ale inaczej niż u wielu innych bazalnych zauropodomorfów. Od innych zauropodomorfów (z wyjątkiem eoraptora – przy założeniu, że należał on do Sauropodomorpha) P. barberenai odróżnia długość jego czaszki, wynosząca więcej niż 2/3 długości kości udowej – podobnie jak u takich dinozauromorfów jak herrerazaur, staurikozaur czy silezaur; inne zauropodomorfy cechowały się natomiast proporcjonalnie krótszymi czaszkami. W miejscu styku kości przedszczękowej i szczękowej krawędź zębodołowa jest wklęsła, podobnie jak u niektórych neoteropodów (m.in. u celofyza, megapnozaura czy dilofozaura). P. barberenai miał po 4 zęby w kościach przedszczękowych i po ok. 20 w kościach szczękowych i zębowych. Korony większości zębów Pampadromaeus mają lancetowaty kształt i ząbkowaną krawędź; jednak przednie zęby wyrastające z kości przedszczękowej i zębowej są węższe i nie mają piłkowanej krawędzi (pod tym względem Pampadromaeus przypomina neoteropody z grupy Coelophysoidea). Dodatkowo P. barberenai miał ok. 15 szczątkowych zębów wyrastających z podniebienia; jest on jednym z trzech znanych dinozaurów (obok eoraptora i Eodromaeus), u których występowały zęby wyrastające z podniebienia. Podudzie Pampadromaeus jest dłuższe od jego kości udowej (odwrotnie niż u saturnalii); według autorów jego opisu P. barberenai mógł być zwierzęciem zdolnym do szybkiego biegu, prawdopodobnie był też w pełni dwunożny. Wydatny grzebień nadpanewkowy sugeruje, że P. barbarenai mógł utrzymywać tułów uniesiony o ponad 20° w stosunku do osi poziomej, przynajmniej w trakcie szybkiego poruszania się. Delcourt i in. (2012) szacują długość kości udowej Pampadromaeus na 117 mm – na tej podstawie jego masę oceniają na w przybliżeniu 2,5 kg.

    Późny trias (ang. Late Triassic) – najmłodsza epoka triasu (era mezozoiczna), trwająca w zależności od przyjmowanego podziału triasu od około 28 do około 36 milionów lat. Dokładny czas jego trwania jest przedmiotem sporów. Do 2012 roku Międzynarodowa Komisja Stratygrafii przyjmowała, że późny trias rozpoczął się około 228,7 milionów lat temu a zakończył 199,6 ± 0,6 mln lat temu; w roku 2013 Komisja poprawiła datowanie na od około 237 milionów lat temu do 201,3 ± 0,2 mln lat temu Jest to epoka młodsza od środkowego triasu a starsza od wczesnej jury. Późny trias dzieli się na trzy wieki: karnik, noryk i retyk.Paliczki (łac. phalanges) − kości tworzące przednią część stopy, palców stóp i palców rąk. W budowie palucha i kciuka występują po dwa paliczki, pozostałe palce mają ich trzy.

    Z przeprowadzonych przez autorów jego opisu analiz kladystycznych (w oparciu o zmodyfikowane macierze danych z analiz Martíneza i Alcobera z 2009 roku, Ezcurry z 2010 r., Nesbitta i współpracowników z 2010 r. oraz Martíneza i współpracowników z 2011 r.) wynika, że Pampadromaeus był bazalnym przedstawicielem Sauropodomorpha sensu Galton i Upchurch, 2004 (tj. kladu obejmującego wszystkie taksony bliżej spokrewnione z saltazaurem niż z teropodami) nienależącym do Sauropodomorpha sensu Sereno, 1998 (tj. kladu obejmującego plateozaura, saltazaura, ich ostatniego wspólnego przodka i wszystkich jego potomków). Jego dokładna pozycja filogenetyczna jest niepewna; na drzewie filogenetycznym wygenerowanym w oparciu o macierz danych z analizy Nesbitta i współpracowników (2010) P. barberenai jest najbardziej bazalnym zauropodomorfem, natomiast na pozostałych drzewach filogenetycznych jest on w nierozwikłanej politomii z innymi bazalnymi rodzajami (tj. z rodzajem Saturnalia lub z kladem obejmującym rodzaje Saturnalia i Chromogisaurus, z rodzajem Panphagia, na niektórych drzewach także z rodzajami Guaibasaurus i Agnosphitys lub z rodzajem Eoraptor) oraz z kladem obejmującym wszystkie pozostałe zauropodomorfy.

    Kosc łuskowa (łac. squamosum) – kość występująca w tylnym rejonie czaszki czworonogów. U wczesnych Tetrapoda wchodziła w skład regionu skroniowego skórnego dachu czaszki, a u ptaków i ssaków – mózgoczaszki. U ssaków jest połączona stawowo z kością zębową, tworząc górną część stawu skroniowo-żuchwowego, i stanowi tylną część łuku jarzmowego, zakończonego od przodu kością jarzmową. U zaawansowanych ssaków żyworodnych kość łuskowa znajduje się z przodu kości skalistej i wchodzi w skład boku puszki mózgowej, podczas gdy u wszystkich pozostałych ssaków znajduje się z tyłu kości skalistej i nie buduje boku puszki mózgowej. U wielu ssaków wraz z puszką słuchową, kością bębenkową i kosteczkami słuchowymi tworzy kość skroniową.Zauropodomorfy (Sauropodomorpha) – grupa długoszyjnych, roślinożernych dinozaurów z rzędu gadziomiednicznych wśród których były największe zwierzęta jakie kiedykolwiek chodziły po Ziemi.

    Przypisy

    1. Sergio F. Cabreira, Cesar L. Schultz, Jonathas S. Bittencourt, Marina B. Soares, Daniel C. Fortier, Lúcio R. Silva i Max C. Langer. New stem-sauropodomorph (Dinosauria, Saurischia) from the Triassic of Brazil. „Naturwissenschaften”. 98 (12), s. 1035–1040, 2011. DOI: 10.1007/s00114-011-0858-0 (ang.). 
    2. Max C. Langer, Michael J. Benton. Early dinosaurs: a phylogenetic study. „Journal of Systematic Palaeontology”. 4 (4), s. 309–358, 2006. DOI: 10.1017/S1477201906001970 (ang.). 
    3. Ricardo N. Martínez, Paul C. Sereno, Oscar A. Alcober, Carina E. Colombi, Paul R. Renne, Isabel P. Montañez, Brian S. Currie. A basal dinosaur from the dawn of the dinosaur era in southwestern Pangaea. „Science”. 331 (6014), s. 206–210, 2011. DOI: 10.1126/science.1198467 (ang.). 
    4. Oliver W. M. Rauhut. The interrelationships and evolution of basal theropod dinosaurs. „Special Papers in Palaeontology”. 69, s. 1–213, 2003 (ang.). 
    5. Rafael Delcourt, Sergio A. K. de Azevedo, Orlando N. Grillo, Fernanda O. Deantoni. Biomechanical comments about Triassic dinosaurs from Brazil. „Papéis Avulsos de Zoologia (São Paulo)”. 52 (29), s. 341–347, 2012. DOI: 10.1590/S0031-10492012002900001 (ang.). 
    6. Ricardo N. Martínez i Oscar A. Alcober. A basal sauropodomorph (Dinosauria: Saurischia) from the Ischigualasto Formation (Triassic, Carnian) and the early evolution of Sauropodomorpha. „PLoS ONE”. 4 (2): e4397, 2009. DOI: 10.1371/journal.pone.0004397 (ang.). 
    7. Martín D. Ezcurra. A new early dinosaur (Saurischia: Sauropodomorpha) from the Late Triassic of Argentina: a reassessment of dinosaur origin and phylogeny. „Journal of Systematic Palaeontology”. 8 (3), s. 371–425, 2010. DOI: 10.1080/14772019.2010.484650 (ang.). 
    8. Sterling J. Nesbitt, Christian A. Sidor, Randall B. Irmis, Kenneth D. Angielczyk, Roger M. H. Smith, Linda A. Tsuji. Ecologically distinct dinosaurian sister group shows early diversification of Ornithodira. „Nature”. 464, s. 95–98, 2010. DOI: 10.1038/nature08718 (ang.). 
    9. Peter M. Galton, Paul Upchurch: Prosauropoda. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 232-258. ISBN 0-520-24209-2.
    10. Paul C. Sereno. A rationale for phylogenetic definitions, with application to the higher-level taxonomy of Dinosauria. „Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie – Abhandlungen”. 210 (1), s. 41–83, 1998 (ang.). 
    Pampa - trawiasta lub krzewiasto-trawiasta formacja roślinna o charakterze stepowym występująca w Ameryce Południowej, na której wypasa się bydło i owce. Występuje na terenie Argentyny od wybrzeża Atlantyku po zbocza Andów, obejmuje obszar 765 tys. km.Kość przedszczękowa, u ssaków nazywana kością przysieczną (łac. os pr(a)emaxilla, os intermaxillare, os incisivum) – para małych kości czaszki występująca u większości kręgowców. Jest połączona z kością szczękową i nosową. U niektórych zwierząt zawiera siekacze, kolec nosowy przedni oraz obszar skrzydłowy.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kość kulszowa (łac.os ischii) – składa się z trzonu (bierze udział w tworzeniu tylnej części panewki) i gałęzi kości kulszowej.
    Celofyz (Coelophysis) – rodzaj teropoda z rodziny Coelophysidae. Zamieszkiwał tereny dzisiejszej Ameryki Północnej i być może południowej Afryki (przy założeniu, że megapnozaur jest młodszym synonimem celofyza – patrz niżej). Występuje w serlalu Wędrówki z dinozaurami.
    Eodromaeus – rodzaj teropoda żyjącego w późnym triasie na terenach współczesnej Ameryki Południowej. Został opisany w 2011 roku przez Ricarda Martíneza i współpracowników w oparciu o skamieniałości odkryte w osadach ogniwa Valle de la Luna (Dolina Księżycowa) w formacji Ischigualasto w argentyńskiej prowincji San Juan, w osadach datowanych na 232–229 mln lat. Holotypem jest PVSJ 560, niemal kompletny szkielet dorosłego osobnika nieobejmujący kości łopatkowo-kruczych, większej części prawej kończyny przedniej, niektórych żeber szyjnych i tułowiowych, gastraliów, czterech przednich kręgów ogonowych oraz większości szewronów. Odkryto również szczątki kilku innych osobników (PVSJ 561, 562 i 563 z ogniwa Valle de la Luna oraz 534 i 877 z ogniw La Peña i Cancha de Bochas).
    Neoteropody (Neotheropoda) – grupa dinozaurów z podrzędu teropodów. Obecnie uznaje się tę grupę za obejmującą ostatniego wspólnego przodka Coelophysis bauri i Passer domesticus (Sereno 2004, czyli zmodyfikowana definicja Wilsona i innych z 2003, powstała ze zmodyfikowanej definicji Sereno z 1988 r.).
    Kość krzyżowa (łac. os sacrum) – u człowieka, powstaje przez zrośnięcie pięciu kręgów krzyżowych. Wyróżnia się w niej powierzchnie grzbietową i miedniczną, podstawę oraz wierzchołek.
    Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.
    Kość łokciowa (łac. ulna) – jest kością długą. Nasada bliższa (proksymalna) jest zaopatrzona w dwa wyrostki. Wyrostek tylny większy stanowi górne zakończenie kości i nazywa się wyrostkiem łokciowym (olecranon). Mniejszy, niżej położony i skierowany swym wierzchołkiem do przodu to wyrostek dziobiasty (processus coronoideus). Trzon kości łokciowej ma w przekroju poprzecznym kształt trójkątny. Wyróżnia się trzy brzegi ograniczające trzy powierzchnie: przednią, przyśrodkową i tylną. Nasadę dalszą (dystalną) stanowi głowa kości łokciowej, przedłużająca się po stronie przyśrodkowej w wyrostek rylcowaty (processus styloideus). Głowa kości łokciowej jest zakończona powierzchnią dla połączenia z trójkątną chrząstką, oddzielającą tę kość od nadgarstka.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.071 sek.