• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Paleoindianie



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Grot, żeleźce – ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej oraz drzewc chorągwi czy innych znaków wojskowych. Groty mogły być płaskie, paraboliczne, trójkątne lub czworokątne, przeznaczone do zadawania ran szarpanych, ciętych lub kłutych. Groty strzał nierzadko posiadały zadziory skierowane ku drzewcu, które utrudniały wyjęcie strzały z ciała, powodując jednocześnie większe obrażenia. Istniały także tępe groty używane podczas turniejów rycerskich. Grot mocowano za pomocą tulei nakładanej na drzewce lub za pomocą kolca wbijanego w drzewce.Chalcedon – pospolity, szeroko rozpowszechniony minerał, odmiana skrytokrystalicznej krzemionki (SiO2) o włóknistej strukturze, zbudowanej z kwarcu i moganitu. Nazwa pochodzi od miasta Chalcedon – położonego nad Bosforem w Azji Mniejszej i dotyczy właściwie tylko mlecznych lub opalizujących okazów. Tworzy wiele barwnych odmian o zastosowaniu gemmologicznym.
    Mapa teoretycznych migracji człowieka

    Paleoindianie – określenie prehistorycznych ludów, które jako pierwsze zasiedliły kontynent amerykański. Nastąpiło to prawdopodobnie pod koniec ostatniej epoki lodowcowej, kiedy to Eurazję oraz Amerykę Północną łączył lądowy pomost zwany Beringią. Przezeń na Alaskę przedostawały się małe, odizolowane grupy myśliwsko-zbierackie. Przyjmuje się, że około 18 500–15 500 lat temu w lodowcach pokrywających północno-zachodnią Kanadę utworzył się wolny od lodu korytarz, którym Paleoindianie przedostali się na południe kontynentu. Ponieważ badacze różnią się w ocenie szczegółów ich migracji, to nadal pozostaje ona w strefie naukowych dyskusji. Nie ma natomiast wątpliwości co do tego, że oba kontynenty amerykańskie zostały zasiedlone przez gatunek ludzki jako ostatnie.

    Amazonia (port. Amazônia, hiszp. Amazonía, fr. Amazonie, hol. Amazoneregenwoud, ang. Amazonia) – region w Ameryce Południowej w dorzeczu Amazonki, na obszarze Boliwii, Brazylii, Ekwadoru, Gujany, Gujany Francuskiej, Kolumbii, Peru, Surinamu i Wenezueli obejmujący Nizinę Amazonki, południową część Wyżyny Gujańskiej i północno-zachodnią część Wyżyny Brazylijskiej. Teren ten zajmuje obszar 7 mln km², z czego około 5,5 mln km² zajmuje amazoński las deszczowy (po portugalsku: Floresta Amazônica, po hiszpańsku: Selva Amazónica) – wilgotny las liściasty leżący na terenie dziewięciu państw: Brazylii (60% lasu deszczowego), Peru (13%, drugie po Brazylii), Kolumbii, Wenezueli, Ekwadoru, Boliwii, Gujany, Surinamu i Gujany Francuskiej. Cztery z nich noszą wobec tego nazwę krajów amazońskich. Amazonia stanowi ponad połowę wszystkich lasów deszczowych oraz największy i najbogatszy gatunkowo obszar na planecie.Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.

    Teorie migracji[ | edytuj kod]

    Zasięg kanadyjskich lodowców oraz teoretyczne trasy Paleoindian

    Czas oraz sposób dotarcia Paleoindian na kontynent amerykański pozostaje kwestią sporną. Według jednej z powszechnie uznawanych teorii, pierwsi osadnicy pochodzili ze wschodniej Syberii i byli myśliwymi, którzy podążali za wielkimi stadami zwierząt. W okresie ostatniego zlodowacenia (około 40 000–17 000 lat temu), kiedy poziom oceanu znacząco opadł, dziewięćdziesięciokilometrowa obecnie (2005) cieśnina oddzielająca Półwysep Czukocki od Półwyspu Seward na Alasce zmieniła się w lądowy pomost zwany Beringią. Mimo iż na Ziemi trwał właśnie okres lodowcowy, Beringia posiadała zaskakująco łagodny klimat i była stosunkowo łatwa do pokonania. Jednakże na południe od niej rozciągał się na oceanie na ponad trzy tysiące kilometrów lodowy pak, który blokował drogę w głąb kontynentu. Wielu badaczy jest zdania, że pierwsza grupa, która przekroczyła Beringię i utknęła na Alasce, była raczej niewielka. Później miała rozdzielić się na mniejsze grupki, które udały się na południe. Umożliwić miał to wolny od lodu korytarz, który powstał po rozdzieleniu się dwóch wielkich lodowców w północno-zachodniej Kanadzie. Jednakże odkrycie w Chile i Amazonii artefaktów datowanych na dwanaście, a nawet na trzydzieści tysięcy lat, naruszyło tę wersję, gdyż oznaczało, że pierwsi ludzie musieli przybyć na kontynenty amerykańskie znacznie wcześniej. Pojawiły się teorie, że Paleoindianie mogli przybyć do Ameryki na prymitywnych łodziach, którymi płynęli wzdłuż brzegów lub przeszli przez Australię i Antarktydę. Część naukowców doszła więc do wniosku, że migracje ludności następowały w kilku odrębnych falach, z których najwcześniejsza mogła mieć miejsce już pięćdziesiąt tysięcy lat temu. Większość teorii przyjmuje jednak, że obecni Indianie są potomkami ludzi ze znacznie późniejszych czasów.

    Półwysep Czukocki (ros. Чукотский Полуостров, Чукотка) – półwysep w Azji, w syberyjskiej części Rosji, nad Morzem Czukockim i pacyficzną Zatoką Anadyrską Morza Beringa. Półwysep ten jest najdalej na wschód wysuniętą częścią rosyjskiego Dalekiego Wschodu, częścią Czukockiego Okręgu Autonomicznego. Zakończony na wschodzie Przylądkiem Dieżniowa (po przeciwnej stronie Cieśniny Beringa znajduje się Półwysep Seward, będący częścią Alaski), na południu Przylądkiem Czukockim; granica morska między obydwoma półwyspami jest zarazem granicą państwową między Rosją i USA oraz linią zmiany daty. Półwysep Czukocki leży na kole podbiegunowym północnym.Eurazja (błędnie Euroazja) – największy kontynent na kuli ziemskiej o powierzchni 54,9 mln km², zamieszkany przez 4,918 mld ludzi,co stanowi 70,65% ludności świata (2012) (z czego 60,25% zamieszkuje Azję). Dzielony umownie na Europę i Azję. Termin Eurazja wprowadzono w XIX wieku dla podkreślenia ścisłego połączenia Azji z Europą.

    W 1986 roku w amerykańskim czasopiśmie Current Anthropology, językoznawca Joseph H. Greenberg dowodził, że migracje ludności na kontynent amerykański odbywały się w trzech falach. Za pomocą metody glottochronologicznej określił w przybliżeniu, kiedy każda z nich miała miejsce. Jego tezę wsparł dowodami stomatologicznymi antropolog Christy Turner, który po przebadaniu dwustu tysięcy indiańskich zębów doszedł do wniosku, że można wśród nich wyróżnić „trzy stomatologiczne typy”. To odpowiadało podziałowi lingwistycznemu Greenberga, lecz przeciwnicy teorii trzech fal uznali, że jest ona bezpodstawna, gdyż nie ma żadnych twardych dowodów ani lingwistycznych, ani stomatologicznych na jej poparcie. Wszystko zaczęło się zmieniać na początku lat 90., kiedy to zespół amerykańskich badaczy odkrył, że niemal wszyscy Indianie należą do jednej z czterech podstawowych haplogrup. Trzy z nich często występują w Azji, więc zaczęto je łączyć z trzema oddzielnymi falami migracyjnymi. W 1994 roku ten sam zespół pod kierunkiem Douglasa Wallace’a nawiązał współpracę z genetykiem Jamesem Neelem. Badacze wspólnie poddali analizom mitochondrialny DNA różnych indiańskich plemion, by poszukać mutacji, które wystąpiły od czasu, gdy ich wspólni przodkowie opuścili Azję. Na podstawie tempa zmian genetycznych oszacowali przybycie pierwszej fali migracji na około 22 000 – 29 000 lat temu. W 1997 roku dwaj brazylijscy genetycy Sandro Bonatto i Francisco Bolzano postanowili przeprowadzić ponowne badania DNA, ale w przeciwieństwie do swoich poprzedników skupili się na czwartej haplogrupie tzw. A. Ponieważ występuje ona w każdej amerykańskiej populacji, a na Syberii jest niemal nieobecna – podważyło to teorię o kilku migracjach. Oznaczało to bowiem, że w każdej fali migracyjnej musiałyby się znaleźć osoby z haplogrupą A. Brazylijscy badacze wysunęli więc teorię, że z Azji przybyła do Ameryki tylko jedna fala i to w niej znajdowała się grupa ludzi z haplogrupą A. Na podstawie obliczeń skumulowanych w niej różnic genetycznych ustalili, że mogło to mieć miejsce od 33 000 – 43 000 lat temu. Ponadto wyniki ich badań sugerują, że po przebyciu Beringii, część ludzi oddzieliła się od grupy i powędrowała na południe, co było wówczas możliwe, ponieważ kanadyjskie lodowce nie były jeszcze ze sobą połączone. Gdy nastąpił szczyt zlodowacenia i droga w głąb kontynentu została odcięta, pierwsza grupa na około dwadzieścia tysięcy lat została uwięziona na Alasce. Po tym czasie, gdy klimat uległ ociepleniu, mogli ruszyć na południe w drugiej fali. Ta wersja Brazylijczyków zakłada więc, że Amerykę zasiedliła tylko jedna grupa, lecz w kilku falach i w różnym czasie.

    Gliptodonty (Glyptodontidae) – rodzina wymarłych ssaków, większych i bardziej uzbrojonych krewnych dzisiejszych pancerników. Występowały w Ameryce Południowej od miocenu do końca plejstocenu. Gliptodonty żyjące na początku tej epoki posiadały jeszcze wiele cech prymitywnych i do takich właśnie należał Parapropalaehoplophorus septentrionalis, odkryty w dzisiejszym Chile i opisany stosunkowo niedawno, bo w 2007. Kiedy z kolei 3 mln lat temu pojawił się Przesmyk Panamski, południowoamerykańskie gliptodonty dostały się na nieznane im wcześniej tereny Ameryki Północnej, tak jak wiele innych gatunków zwierząt w tym okresie.Chile (Republika Chile, hiszp. República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.

    Na początku XXI wieku przyjęto dwa główne modele migracji osadników. Pierwszy z nich zakłada, że ludy z Azji dotarły na Alaskę nie wcześniej niż 15 000 – 17 000 lat temu, a zaraz za nimi podążyły kolejne fale. Według drugiej wersji pierwsza grupa ludzi przybyła do Ameryki już prawdopodobnie około 21 000 – 40 000 lat temu, a dopiero później pojawiły wtórne fale migracyjne.

    Kultura Dorset – cywilizacja pierwszych mieszkańców tundry arktycznej, którzy osiedlili się na Alasce ok. 2000 lat p.n.e. Ich szczątki są odnajdywane od Alaski po Grenlandię. Prawdopodobnie przeszli przez most lądowy Beringa w czasie jednej z epok lodowcowych. Cieśnina Beringa jest bardzo płytka i podczas epoki lodowcowej prawdopodobnie całkowicie zamarzała, co umożliwiało przejście jej pieszo.Science – recenzowane czasopismo naukowe wydawane przez American Association for the Advancement of Science. Ukazuje się jako tygodnik ilustrowany.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Beringia, most lądowy Beringa – istniejący w okresie zlodowaceń pas lądu łączący, przy obniżonym o 60-120 m poziomie wód Oceanu Spokojnego, dzisiejszą Syberię w Azji z Alaską w Ameryce Północnej. Osiągał do 1600 km szerokości.
    Zlodowacenie północnopolskie, zlodowacenia północnopolskie, ostatnie zlodowacenie – najmłodsze ze zlodowaceń plejstoceńskich. Trwało od 115 tys. lat temu do 11,7 tys. lat b2k (przed rokiem 2000). Poprzedza je interglacjał eemski, a po nim nastąpił holocen – interglacjał współczesny. Ostatnie zlodowacenie jest różnie nazywane, w zależności od regionów geograficznych: w północnej Europie Środkowej jest to zlodowacenie północnopolskie (zlodowacenie bałtyckie, Wisły lub Vistulian, Wisła, wisła), w systemie alpejskim – Würm, w Ameryce Północnej – Wisconsin.
    Haplogrupa w genetyce − grupa podobnych ze względu na wspólne pochodzenie haplotypów, czyli serii alleli genów położonych w specyficznym miejscu na chromosomie.
    Megafauna - ((gr.) megas "olbrzymi" + (łac.) fauna "zwierzę") - termin stosowany w archeologii i paleontologii dla określenia zwierząt o dużych rozmiarach. Za miernik uznawana jest masa ciała i stosuje się dwie wartości graniczne: zwierzęta o masie powyżej 45 kg (100 funtów) lub powyżej 100 kg (220 funtów). Termin megafauna może zawierać podkategorie uwzględniające pozycję troficzną zwierząt w której wyróżnia się megaroślinożerców (np. jeleń szlachetny) , megazwierzętożerców (np. lew), i rzadziej megawszystkożerców (np. niedźwiedź grizzly).
    Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.
    DNA mitochondrialny, mtDNA, mDNA – materiał genetyczny w postaci kolistego DNA znajdujący się w macierzy mitochondrium (łac. matrix). Obecność DNA tłumaczona jest teorią endosymbiotycznego pochodzenia tych organelli.
    Monte Verde - stanowisko archeologiczne w pobliżu miejscowości Puerto Montt w Chile ok. 56 km od wybrzeży Pacyfiku, odkryte w 1976.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.