• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pałac Potockich w Warszawie

    Przeczytaj także...
    Pałac (st.czes. palác, z wł. palazzo, z łac. palātium, Palātium, Palatyn) – reprezentacyjna budowla mieszkalna pozbawiona cech obronnych, rezydencja władcy, wielkopańska lub patrycjuszowska; od XIX w. także okazały gmach użyteczności publicznej, zwłaszcza siedziba władz lub instytucji państwowych.Bitwa pod Grunwaldem (w literaturze niemieckiej pierwsza bitwa pod Tannenbergiem) – jedna z największych bitew w historii średniowiecznej Europy (pod względem liczby uczestników), stoczona na polach pod Grunwaldem 15 lipca 1410 w czasie trwania wielkiej wojny między siłami zakonu krzyżackiego wspomaganego przez rycerstwo zachodnioeuropejskie (głównie z Czech, z wielu państewek na Śląsku, z Pomorza Zachodniego i z pozostałych państewek Rzeszy), pod dowództwem wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena, a połączonymi siłami polskimi i litewskimi (złożonymi głównie z Polaków, Litwinów i Rusinów) wspieranymi lennikami obu tych krajów (Hospodarstwo Mołdawskie, Księstwo Mazowieckie, Księstwo Płockie, Księstwo Bełskie, Podole i litewskie lenna na Rusi) oraz najemnikami z Czech, Moraw i z państewek ze Śląska oraz uciekinierami ze Złotej Ordy i chorągwiami prywatnymi (między innymi chorągiew z Nowogrodu Wielkiego księcia Lingwena Semena), pod dowództwem króla Polski Władysława II Jagiełły.
    Dönhoff – niemiecki ród szlachecki, pochodzący z Hrabstwa Mark w Westfalii, po raz pierwszy wymieniony w 1282 r. W XIV w. przedstawiciele rodu osiedli na terenie inflanckich ziem zakonu krzyżackiego (zakon inflancki). Po przyłączeniu Inflant do Rzeczypospolitej (pakt wileński – 1561 r.) zasilili szeregi polskiej szlachty. W 1633 r. osiągnęli godność hrabiów Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (niem. Reichsgrafen), wchodząc tym samym w szeregi arystokracji. W 1637 r. hr. Kacper uzyskał tytuł księcia cesarstwa (niem. Reichsfürst). Linia jego potomków wygasła w XVIII w.
    Pałac Potockich
    Gabinet ministra na parterze korpusu głównego pałacu
    Pałac Potockich przed II wojną światową

    Pałac Potockich (Czartoryskich, Ossolińskich, dwór Denhoffów) – pałac znajdujący się w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście 15. Siedziba Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

    Szymon Bogumił Zug (niem. Simon Gottlieb Zug; ur. 20 listopada 1733 w Merseburgu, zm. 11 sierpnia 1807 w Warszawie) – polski architekt i projektant ogrodów saskiego pochodzenia, przedstawiciel klasycyzmu, od 1752 pracował w Saskim Urzędzie Budowy w Dreźnie, od 1756 Saskim Urzędzie Budowlanym w Warszawie, nobilitowany w 1768, wolnomularzMinisterstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – urząd administracji rządowej w Polsce, obsługujący Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obecnie właściwego do spraw jednego działu administracji rządowej - kultura i dziedzictwo narodowe. Ministerstwo utworzone zostało w dniu 26 października 1999 roku, z mocą od dnia 10 listopada 1999 roku. W okresie od dnia 23 października 2001 roku do dnia 31 października 2005 roku funkcjonowało pod nazwą Ministerstwo Kultury.

    Opis[]

    Przed 1643 w miejscu obecnego pałacu wzniesiono drewniany dwór należący do Kacpra Denhoffa. Został on spalony podczas potopu szwedzkiego, a na jego miejscu ok. 1669 wystawiono murowany dwór dla Ernesta Demhoffa.

    W 1731 książę August Aleksander Czartoryski poślubił Zofię z Sieniawskich Denhoffową i został współwłaścicielem dworu Denhoffów. W 1760 dwór ten został przekształcony przez rodzinę Czartoryskich w pałac w stylu późnobarokowym i rokokowym. Później właścicielką na drodze spadkowej została Izabela Lubomirska (z Czartoryskich). Na jej zlecenie niektóre wnętrza pałacu przebudowano w stylu klasycystycznym według projektu Szymona Bogumiła Zuga. W 1799 pałac przeszedł w ręce córki Lubomirskiej – Aleksandry, żony Stanisława Kostki Potockiego.

    Jan Alojzy Matejko (ur. 24 czerwca 1838 w Krakowie, zm. 1 listopada 1893 w Krakowie) – polski malarz, twórca obrazów historycznych i batalistycznych, historiozof.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Po 1824 pałac, zamieszkiwany sporadycznie przez właścicieli, zaczął pełnić funkcje dochodowe. Jego pomieszczenia były wynajmowane przez osoby indywidualne, sklepy, składy i różnego rodzaju firmy.

    W latach dwudziestych XIX wieku w bocznej oficynie pałacu mieszkał Julian Ursyn Niemcewicz. Jednym z jego mieszkańców był także szef tajnej rosyjskiej policji Nikołaj Nowosilcow. W czasie swoich pobytów w Warszawie w pałacu zatrzymywała się Maria Kalergis. W latach 1915–1918 rezydował tam hrabia Bogdan Hutten-Czapski.

    Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.Księżna Izabela Lubomirska, właściwie: Elżbieta Czartoryska (ur. 21 maja 1733 lub według innych źródeł 1736 w Warszawie, zm. 25 listopada 1816 w Wiedniu) – mecenaska i kolekcjonerka sztuki okresu rokoka. Z powodu błękitnych sukni, które często nosiła, jeszcze za życia nazywano ją Błękitną Markizą. Córka Augusta Aleksandra Czartoryskiego i Marii Zofii Sieniawskiej.

    Od 1857 w pawilonie na rogu Krakowskiego Przedmieścia i Czystej (obecnie Ossolińskich) mieściła się znana księgarnia Gebethnera i Wolffa.

    W 1881 na wydzierżawionym przez Gracjana Ungra dziedzińcu pałacu wzniesiono pawilon wystawienniczy zaprojektowany przez Leandra Marconiego. Był on wykorzystywany na wystawy malarskie, m.in. tam po raz pierwszy wystawiono Hołd pruski oraz (po raz drugi w Warszawie) Bitwę pod Grunwaldem Jana Matejki. Zasłaniającą główny korpus budynku budowlę rozebrano w 1896.

    Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.Aleksandra z Lubomirskich Potocka – (ur. 1760, zm. 19 marca 1831 w Krakowie), córka Stanisława Lubomirskiego i Izabeli Lubomirskiej, od 1776 r. żona Stanisława Kostki Potockiego, matka Aleksandra Potockiego. Założycielka parku romantycznego w Morysinie i fundatorka położonych w nim budowli (pałacyk z rotundą, oraculum). Po śmierci męża w 1821 r. kontynuowała podjęte przez niego zabiegi na dworze carskim na rzecz utworzenia z dóbr wilanowskich ordynacji, między innymi dla zabezpieczenia trwania wilanowskiej kolekcji dzieł sztuki. Wraz z mężem upamiętniona została symbolicznym nagrobkiem w Wilanowie, wystawionym przez syna.

    Pałac pozostawał własnością Potockich do 1945. W okresie międzywojennym w dalszym ciągu był wynajmowany, m.in. swą siedzibę miało w nim poselstwo Szwecji (1924) i ambasada Stanów Zjednoczonych (1932)

    Pałac został spalony przez Niemców w sierpniu 1944. Zniszczeniu uległy m.in. elewacja ogrodowa i bogato dekorowane wnętrza. Zniszczenia architektury pałacu przekraczały 60%.

    Odbudowany ze zniszczeń wojennych w latach 1948–1949 w formie z końca XVIII wieku, stał się siedzibą Ministerstwa Kultury i Sztuki (obecnie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego).

    Gebethner i Wolff – warszawskie przedsiębiorstwo wydawnicze i księgarskie założone w 1857 przez Gustawa Adolfa Gebethnera i Augusta Roberta Wolffa przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie (Pałac Potockich), a później również w Krakowie. Istniało do 1950, zlikwidowane przez komunistów (antykwariat działał do 1961).Dwór – szlachecki, wiejski dom mieszkalny. Forma wykształcona w architekturze polskiej okresu renesansu, przetrwała do XX wieku.

    Przypisy

    1. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 7 – Krakowskie Przedmieście. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2001, s. 90. ISBN 83-88372-14-9.
    2. Tadeusz S. Jaroszewski: Księga pałaców Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1985, s. 107. ISBN 83-223-2047-7.
    3. Tadeusz S. Jaroszewski: Księga pałaców Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1985, s. 108. ISBN 83-223-2047-7.
    4. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 78, 171.
    5. Marek Żukow-Karczewski, Niemcewicz mniej znany, "Życie Literackie", 9 VII 1989 r., nr 27 (1946).
    6. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 72.
    7. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 104.
    8. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 157–158.
    9. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 7 – Krakowskie Przedmieście. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2001, s. 94. ISBN 83-88372-14-9.
    10. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 604. ISBN 83-01-08836-2.
    11. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 137.
    12. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 136–137, 140.
    13. Maria I. Kwiatkowska, Irena Malinowska: Pałac Potockich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 161.
    Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian i Greków. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzenie kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak manieryzm, barok, rokoko. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.Ambasada Stanów Zjednoczonych Ameryki w Polsce (U.S. Embassy in Poland) – amerykańska placówka dyplomatyczna mieszcząca się w Warszawie, w al. Ujazdowskich 29-31.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bogdan Franciszek Serwacy Hutten-Czapski h. Leliwa, niem. Bogdan Graf von Hutten-Czapski (ur. 13 maja 1851 w Smoguleckiej Wsi, zm. 7 września 1937 w Poznaniu) – hrabia polskiego pochodzenia, polityk pruski, burgrabia Cesarskiego Zamku Poznańskiego, kurator wyższych uczelni warszawskich 1915–1918, prezydent Związku Polskich Kawalerów Maltańskich 1926–1937, właściciel ordynacji Smogulec w obecnym woj. wielkopolskim, doktor honoris causa Uniwersytetu i Politechniki Warszawskiej.
    Potop szwedzki – najazd Szwecji na Rzeczpospolitą w 1655 w czasie II wojny północnej (1655–1660). Formalnie zakończył go pokój w Oliwie zawarty w 1660. Wojna ta prowadzona była nie tylko przez Szwecję, w czasie wojny zmieniały się zarówno sojusze, jak i siły obu stron. Była ona kontynuacją wcześniejszych wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą, miała także swoje korzenie w sporze o tron Szwecji zapoczątkowanym jeszcze przez króla Zygmunta III Wazę. Potop szwedzki pokazał słabość organizacyjną Rzeczypospolitej, a najeźdźca skuteczność swoich działań uzyskał m.in. poprzez kolaborację i przekupstwo po stronie Rzeczypospolitej. I choć ostatecznie Szwedzi zostali wyparci, to jednak poniesione straty i koszty ustępstw pokojowych były wysokie, a niektóre zniszczenia materialne, szczególnie szwedzka grabież dóbr kultury polskiej, są widoczne współcześnie.
    August Aleksander Czartoryski, właśc. Aleksander August Czartoryski (ur. 9 listopada 1697 w Warszawie, zm. 4 kwietnia 1782), syn Kazimierza Czartoryskiego i Izabeli z Morsztynów. Młodszy brat Michała Fryderyka i ojciec kandydata do tronu – Adama Kazimierza Czartoryskiego.
    Julian Ursyn Niemcewicz herbu Rawicz, pseud. i krypt.: Anonim; Iwan Wasilewicz, oficer w wojsku moskiewskim; J. N.; J. U. N.; J. Ur. N.; Julius Orion; Mośko Jankiele, (ur. 16 lutego 1757 w Skokach na Polesiu, zm. 21 maja 1841 w Paryżu) – polski dramaturg, powieściopisarz, poeta, historyk, pamiętnikarz, publicysta, tłumacz, wolnomularz, zastępca wielkiego mówcy Wielkiej Loży Narodowej Wielkiego Wschodu Polskiego w 1781 roku.
    Maria Kalergis czyli Maria Kalergis-Muchanow (ur. 7 sierpnia 1822 r. w Warszawie, zm. 22 maja 1874 r. w Warszawie) – hrabianka, polska pianistka i mecenas sztuki, córka Fryderyka Karola Nesselrode (1786–1868) i Tekli Nałęcz-Górskiej.
    Hołd pruski – obraz Jana Matejki namalowany w latach 1879–1882 w Krakowie. Przedstawia hołd pruski złożony przez Albrechta Hohenzollerna dnia 10 kwietnia 1525 roku.
    Rokoko – nurt stylistyczny, obecny zwłaszcza w architekturze wnętrz, ornamentyce, rzemiośle artystycznym i malarstwie, występujący w sztuce europejskiej w latach ok. 1720-1790. Nurt rokokowy wyróżnia się także w dziejach literatury.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.036 sek.