• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Płetwonogie



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Podszerstek – krótka, gęsta, miękka warstwa futra części ssaków pod okrywą włosową. Warstwa podszerstka i warstwa włosa okrywowego tworzą sierść. Podszerstek, który znajduje się pod włosem okrywowym, jest nieprzemakalny i stanowi ochronę termoizolacyjną oraz pełni funkcję rusztowania dla włosów warstwy okrywowej. Zależnie od pory roku, temperatury, gatunku i rasy zwierzęcia podszerstek może być mniej lub bardziej obfity.Szczęka (łac. maxilla) albo kość szczękowa (łac. os maxillare) – kość parzysta, stanowiąca zasadniczą część składową czaszki twarzowej. Kość szczękowa składa się z trzonu (corpus) i czterech wyrostków: czołowego, jarzmowego, podniebiennego i zębodołowego.
    Systematyka[]

    Fragment kladogramu przedstawiającego pokrewieństwa pomiędzy gatunkami drapieżnych wedle Agnarssona i współpracowników z 2010:

    Kladogram ukazujący pokrewieństwa pomiędzy płetwonogimi na podstawie kilku analiz filogenetycznych

    Płetwonogie jako odrębną jednostkę taksonomiczną wyróżnił niemiecki przyrodnik Johann Karl Wilhelm Illiger. W 1811 ukuł nazwę, by określić nią zarówno rodzinę, jak i rząd. Amerykański zoolog Joel Asaph Allen zrewidował systematykę płetwonogich świata w monografii z 1880 pod tytułem History of North American pinnipeds, a monograph of the walruses, sea-lions, sea-bears and seals of North America ("Historia północnoamerykańskich płetwonogich, monografia morsów, lwów morskich, uchatek i fok Ameryki Północnej"). W tej publikacji prześledził historię nazw, stworzył klucze identyfikacyjne dla rodzin i rodzajów, podał opisy gatunków północnoamerykańskich i krótkie opisy gatunków z innych części świata. W 1989 Annalisa Berta i współpracownicy zaproponowali wyróżnienie kladu bez rangi o nazwie Pinnipedimorpha, obejmującego kopalny rodzaj Enaliarctos i współczesne płetwonogie jako grupy siostrzane. Płetwonogie należą do podrzędu psokształtnych i rzędu drapieżnych.

    Pingwin cesarski (Aptenodytes forsteri) — gatunek dużego ptaka z rodziny pingwinów, endemiczny dla Antarktydy. Jest największym żyjącym przedstawicielem rodziny pingwinów.Mięsień rzęskowy (łac. musculus ciliaris) – mięsień zbudowany z włókien okrężnych, promienistych i podłużnych wchodzący w skład ciała rzęskowego. Zmiana napięcia mięśni rzęskowych powoduje zmianę kształtu (uwypuklenia) soczewki oka.

    Spośród trzech współczesnych rodzin, uchatkowate i morsowate łączy się razem w nadrodzinę Otarioidea, podczas gdy fokowate należą do Phocoidea.

    Nazwa naukowa Pinnipedia pochodzi od łacińskich słów pinna ("pióro, skrzydło") i pes l.m. pedes – ("noga, stopa").

    Nazwa uchatkowate odnosi się do tego, że posiadają małżowiny uszne. W języku angielskim zwane są eared seals – "uszastymi fokami". Pływają dzięki dobrze rozwiniętym płetwom kończyn przednich, którymi odpychają się od wody. Spacerując po lądzie, przekręcają swe tylne łapy ku przodow. Przedni koniec ich kości czołowej schodzi pomiędzy kości nosowe, a otwór nadoczodołowy jest duży i spłaszczony horyzontalnie. Dół nadgrzebieniowy podzielony jest „grzebieniem wtórnym”. Oskrzela dzielą się w kierunku przednim. Wyróżnia się w ich obrębie Otariinae i Arctocephalinae. Otariinae wyróżniają się zaokrąglonymi pyskami i krótszym, bardziej szorstkim futrem. Natomiast pysk Arctocephalinae jest bardziej zaostrzony, cechują się też dłuższymi przednimi płetwami i grubszą okrywą włosową złożoną z podszerstka i włosów okrywowych. Te pierwsze dorastają większych rozmiarów niż drugie. Pięć rodzajów i 7 gatunków (w tym 1 wymarły) Otariinae przetrwało do czasów współczesnych. W przypadku Arctocephalinae chodzi o 2 rodzaje i 9 gatunków. Wspomniany podział na dwie odrębne podrodziny Otariinae i Arctocephalinae uznawano historycznie, jednak badanie genetyczne opublikowane w 2001 wykazało, że kotik zwyczajny jest bliżej spokrewniony z pewnymi Otariinae. Pogląd ten wsparło badanie molekularne z 2006, które wykazało, że kotik zwyczajny stanowi grupę siostrzaną kladu obejmującego inne uchatowate. Potwierdza to wsparty badaniami morfologicznymi pogląd, zgodnie z którym członkowie Otariinae wykazują bliższe pokrewieństwo z rodzajem Arctocephalus, niż Callorhinus (te dwa rodzaje łączono z uwagi na wspólną cechę owłosienia). Podważono w nim monofiletyzm zarówno Otariinae, jak i rodzaju Arctocephalus. Badanie potwierdziło powiązania pomiędzy kotikiem meksykańskim, kotikiem nowozelandzkim i uchatką patagońską, jednak związki tej grupy z uchatką australijską czy uchatką nowozelandzką nie posiadają już tak silnego wsparcia w postaci badań. Klad obejmuący te gatunki miałby z kolei grupę zewnętrzną w postaci uchatki karłowatej. Niepewne pozostaje pokrewieństwo pomiędzy rodzajami Eumetopias, Zalophus i Otaria. Ostatni z wymienionych stanowi prawdopodobnie grupę zewnętrzną w stosunku do dwóch pozostałych.

    Kotik zwyczajny (Callorhinus ursinus) – gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych, występujący w Morzu Ochockim i Morzu Beringa.Ruja, cieczka, estrus (łac. oestrus) – faza płodności samic w cyklu rozrodczym większości ssaków łożyskowych, z wyjątkiem człowiekowatych (zob. menstruacja). Ułatwia skojarzenie pary w celu zapewnienia przekazania genów.

    Obecnie żyje tylko jeden przedstawiciel morsowatych: mors. Zwierzę to łatwo odróżnić od innych dzisiejszych płetwonogich po dużych rozmiarach (ustępuje on tylko słoniom morskim), prawie bezwłosej skórze i długich górnych kłach. Jak uchatkowate, morsy potrafią skierować swe tylne kończyny ku przodowi i spacerować po lądzie. Poruszając się w wodzie, mors używa właśnie tylnych kończyn jako napędu, podczas gdy przednie odgrywają rolę steru. Mors nie posiada małżowin usznych. Jego kość skrzydłowata jest gruba i szeroka. Kości czołowe mają kształt litery V. Przedni koniec kości piętowej nosi pośrodku wydatną guzowatość.

    Mięsień przywłosowy (łac. arrector pili) jest przymocowany na jednym końcu do mieszka włosowego, na drugim zaś do dolnej tkanki naskórka. Kiedy mięsień się kurczy, prostuje włosy i mieszek, a wyprostowane włosy zatrzymują ciepłą warstwę powietrza wokół skóry. Włosy pełnią też funkcję systemu ostrzegawczego - dzięki nim np. szybko można zauważyć, że jakiś owad chodzi po głowie. Wiele zabiegów fryzjerskich zależy od pewnych właściwości włosów.Tkanka mięśniowa gładka (textus muscularis glaber) - rodzaj tkanki mięśniowej, która składa się z wrzecionowatych komórek, zawierających jedno centralnie położone jądro komórkowe. Filamenty w tej tkance są ułożone nieregularnie (brak prążkowania).

    Fokowate nie mają małżowin usznych. Nie potrafią też zgiąć swych tylnych łap do przodu, co czyni je na lądzie dość niezdarnymi. W wodzie pływają dzięki ruchom tylnych płetw i ruchom na boki tylnej części ciała. Cechują je zgrubiały wyrostek sutkowaty, powiększone kości o angielskiej nazwie entotympanic bone, wywinięta na zewnątrz kość miedniczna i masywna kostka. Wyrostek nadoczodołowy kości czołowej nie występuje. Guz kości piętowej jest niedorozwinięty. Badanie molekularne z 2006 wspiera podział fokowatych na dwie monofiletyczne podrodziny: Monachinae, gdzie zaliczają się Mirounga, Monachus i Lobodontini, oraz Phocinae, obejmujące Pusa, Phoca, Halichoerus, Histriophoca, Pagophilus, Erignathus i Cystophora. W ich obrębie wyróżnia się 2 podrodziny. Monachinae obejmują plemiona Monachini (rodzaj Monachus), Miroungini (słonie morskie) i Lobodontini (foka Rossa, foka Weddella, krabojad, lampart morski). Phocinae podzielono z kolei na Erignathini (foka wąsata), Cystoohorhini (kapturnik) oraz Phocini. To ostatni plemię podzielono dodatkowo na Phocina (Phoca i foka szara) oraz Histriophocina (foka pręgowana i foka grenlandzka). Niekiedy wyróżnia się trzecią podrodzinę Cystophorinae (czyni tak choćby Koretsky, 2001), zaliczając do niej kapturnika i słonie morskie, co staje w sprzeczności z współczesnymi danymi. Istnieje także koncepcja Cystophorhini obejmujących prócz kapturnika także fokę grenlandzką i pręgowaną. Wymaga ona jednak uznania, że diploidalna liczba chromosomów 2n=32 pojawiła się u Phocini dwukrotnie (wyłamuje się z nich foka wąsata o 2n=34).

    Szczętki (l. poj.: szczętka), eufauzje, eufazje (Euphausiacea), popularnie zwane krylem – rząd morskich pancerzowców liczący 86 gatunków. W odróżnieniu od innych skorupiaków szczętki posiadają skrzela zewnętrzne.Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.

    Przegląd taksonomiczny płetwonogich z 2012 autorstwa Berthy i Morgana Churchill sugeruje na podstawie kryteriów morfologicznych i genetycznych istnienie 33 żyjących gatunków i 29 podgatunków. Jednak pięć z tych podgatunków nie posiada dostatecznego wsparcia, by stwierdzić rozstrzygająco, że rzeczywiście chodzi o oddzielne podgatunki. Autorzy rekomendowali też ograniczenie rodzaju Arctocephalus do gatunku Arctocephalus pusillus (uchatka karłowata) i przywrócenie nazwy rodzajowej Arctophoca dla kilku gatunków i ich podgatunków zamieszczanych wcześniej w rodzaju Arctocephalus.

    Mors (koń morski, łac. Odobenus rosmarus) – gatunek dużego drapieżnego ssaka morskiego, jedyny współcześnie żyjący przedstawiciel dawniej licznej w gatunki rodziny morsowatych (Odobenidae) i jedyny gatunek z rodzaju Odobenus. Mors pełnił ważną rolę w życiu mieszkańców Arktyki, którzy polowali na niego dla mięsa, skór, tłuszczu, kłów i kości.Zatoka Perska (per. خليج فارس – Chalidż-e Fars, arab. الخليج العربي – Al-Chalidż al-Arabi) – zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między Półwysep Arabski a wybrzeże Iranu. Tradycyjnie nazywana jest zatoką, ale ze względu na jej powierzchnię (233 000 km²) można by ją uznać także za morze śródlądowe. Z Morzem Arabskim połączona jest poprzez Cieśninę Ormuz i Zatokę Omańską.

    Opisano ponad 50 gatunków kopalnych.

    Ewolucja[]

    Rekonstrukcja Puijila darwini

    Tradycyjnie uznawano płetwonogie za pochodzące z dwóch różnych linii. Morsy i uchatkowate miałyby pochodzić od wspólnego przodka z niedźwiedziowatymi, fokowate natomiast z łasicokształtnymi. Jednakże pojawiły się argumenty morfologiczne i molekularne wspierające pochodzenie od jednego przodka. Niemniej toczy się dyskusja, czy płetwonogie spokrewnione są bliżej z niedźwiedziowatymi, czy też z łasicokształtnymi. Wyniki niektórych analiz wspierają tę pierwszą hipotezę, innych tę drugą. Postulowano także, czy płetwonogie powstały w Arktyce, czy też w Antarktyce. Z danych molekularnych wynika, że ostatni wspólny przodek płetwonogich i psokształtnych żył 50 milionów lat temu, w eocenie, przy czym rodzielenie psokształtnych i kotokształtnych umiejscawia się 52 miliony lat temu, choć skamieniałości wskazują tylko, że nastąpiło to nie później niż 43 miliony lat temu. Ewolucyjny związek ze ssakami lądowymi pozostawał nieznany aż do roku 2007, kiedy odkryto przypominającą wydrę Puijila darwini. Jej szczątki znaleziono we wczesnomioceńskich pokładach z Nunavut w Kanadzie. Odkrywcy Puijila umieścili ją w kladzie z Potamotherium, uznawanym tradycyjnie za przedstawiciela łasicowatych, i z Enaliarctos. Z tej trójki Puijila cechowała się najsłabiej wyrażonymi adaptacjami do środowiska wodnego. Jej odkrycie w osadach jeziornych sugeruje, że ewolucja płetwonogich obejmowała przejściową fazę słodkowodną. Enaliarctos, kopalny gatunek z późnooligoceńskiej-wczesnomioceńskiej Kalifornii, sprzed 24–22 milionów lat, przypominał silnie współczesne płetwonogie. Był przystosowany do wodnego trybu życia. Miał giętki kręgosłup i kończyny przekształcone w płetwy. Jego zęby wykazywały adaptacje do cięcia, jak u drapieżnych lądowych, mógł przebywać przy brzegu częściej, niż jego współcześni krewni. Potrafił pływać zarówno z użyciem płetw przednich, jak i płetw tylnych, wydawał się jednak bardziej wyspecjalizowany w pływaniu za pomocą przednich łap. Bliskim krewnym dzisiejszych płetwonogich był Pteroarctos, żyjący w Oregonie 19–15 milionów lat temu. Jak u współczesnych krewnych, jego oczodoły nie nie były ograniczane pewnymi kośćmi czaszki, jak kość jarzmowa czy kość łzowa, natomiast w większości kształtowała je szczęka.

    Astygmatyzm – wada układu optycznego polegająca na tym, że promienie padające w dwóch prostopadłych płaszczyznach są ogniskowane w różnych punktach. Wywołuje obraz nieostry i zniekształcony.Bajkał (ros. Озеро Байкал) – jezioro tektoniczne w Azji, zwane „Syberyjskim morzem” i "Błękitnym okiem Syberii", położone na terytorium Rosji (Syberia) w Republice Buriacji i obwodzie irkuckim. Jest ono najstarszym i najgłębszym jeziorem na świecie, a ponadto – pod względem powierzchni – drugim jeziorem w Azji i siódmym na świecie.
    Skamieniała czaszka Desmatophoca oregonensis z wymarłych Desmatophocidae

    Przodkowie Otarioidea i Phocoidea rozdzielili się przed 33 milionami lat. Istnieje też pogląd, zgodnie z którym morsowate są bliżej spokrewnione z fokowatymi, niż z uchatkowatymi, tworząc razem Phocomorpha. Jednakże nie jest on zgodny z najbardziej prawdopodobnym drzewem rodowym tego kladu choćby wedle Arnason i współpracowników (2006).

    Strefa Klimatów zwrotnikowych – w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.Pelagial, wody pelagialne, strefa pelagialna, toń wodna (od gr. πέλαγος, pélagos - morze) – wody otwarte oceanów, mórz i wielkich jezior oddzielone od brzegów strefami litoralu i sublitoralu. Obejmuje naświetloną warstwę wody do 200 m od powierzchni (epipelagial) oraz coraz głębsze warstwy: mezopelagial, batypelagial i abisopelagial. Poniżej strefy abisopelagialnej znajduje się strefa denna (bental) lub głębia rowów oceanicznych (hadal – poniżej 6000 m p.p.m.).

    Fokowate wydają się pochodzić z wymarłej rodziny Desmatophocidae z Północnego Atlantyku. Zwierzęta te żyły 23-10 milionów lat temu. Miały wydłużone czaszki, stosunkowo duże oczy, kości jarzmowe połączone na zasadzie czopów (wypustka jednej kości wchodzi w zagłębienie kolejnej) oraz zaokrąglone zęby policzkowe. Wykazywały także dymorfizm płciowy. Mogły być zdolne do pływania poprzez odpychanie się od wody zarówno przednią, jak i tylną parą płetw. Sądzono, że fokowate istnieją od przynajmniej 15 milionów lat, obecnie najstarszy znany szkielet pochodzi z oligocenu sprzed 28 milionów lat. Dowody molekularne wspierają podział na linie Monachinae i Phocinae 22 miliony lat temu. Skamieniałych przedstawicieli Monachinae Monotherium i Phocinae Leptophoca znaleziono na południowym wschodzie Ameryki Północnej. Wczesny podział pomiędzy liniami Erignathus i Cystophora przed 17 milionami lat sugeruje, że Phocinae migrowały na wschód i na północ z Północnego Atlantyku. Rodzaje Phoca i Pusa mogły powstać, gdy linia tej podrodziny przemieszczała się z Morza Sarmackiego do Oceanu Arktycznego, a następnie udała się na wschód. Foka bajkalska najprawdopodobniej imigrowała do jeziora Bajkał z północy, przez jeziora wzdłuż południowej krawędzi lodowca syberyjskiego, gdzie została następnie odizolowana. Foka kaspijska została odizolowana wraz z kurczeniem się Paratetydy, pozostawiając populację w małym morzu, będącym jej pozostałością – Morzu Kaspijskim. Monachinae różnicowały się, przesuwając swój zasięg w kierunku południowym. Monachus powstał w obrębie Morza Śródziemnego i migrował na Karaiby oraz do środkowego Północnego Pacyfiku. Dwa współczesne gatunki słoni morskich zróżnicowały się przed około 4 milionami lat, po uformowaniu się Przesmyku Panamskiego. Linia Lobodontinae powstała około 9 milionów lat temu skolonizowała ocean południowy w odpowiedzi na zlodowacenie.

    Walenie (Cetacea) – rząd ssaków (w kladystyce to klad w obrębie parzystokopytnych). Występują one głównie w oceanach. Wyjątkiem są delfiny słodkowodne, zamieszkujące rzeki, oraz nieliczne gatunki żyjące na styku tych dwóch środowisk (estuaria).Czopki, dawniej zwane słupkami – światłoczułe receptory siatkówki oka. Czopki umożliwiają widzenie kolorów przy dobrym oświetleniu. Jest to widzenie fotopowe. (Porównaj: widzenie skotopowe) Jakość wzroku pogarsza się przy zbyt intensywnym świetle (czopki ulegają przesyceniu).

    Linie ewolucyjne uchatkowatych i morsowatych rozdzieliły się prawie 28 milionów lat temu. Uchatkowate powstały w Północnym Pacyfiku. Najstarsza skamieniałość należy do Enaliarctos z podrodziny Enaliarctinae i liczy sobie 27-25 milionów lat. Prawdopodobnie niedługo wcześniej jej rodzina oddzieliła się od morsowatych. Wcześniej za najstarszego przedstawiciela uchatkowatych uznawano Pithanotaria. Pochodzi ona z Kalifornii, jej szczątki liczą sobie 11 milionów lat. Linia Callorhinus oddzieliła się wcześniej, 16 milionów lat temu. Następnie oddzieliły się Zalophus, Eumetopias i Otaria. Ta ostatnia skolonizowała wybrzeże Ameryki Południowej. Większość pozostałych uchatkowatych zróżnicowało się na półkuli południowej.

    Wydry (Lutrinae) – drapieżne ssaki z rodziny łasicowatych spotykane prawie na całym świecie, przystosowane do ziemnowodnego trybu życia. W Polsce spotykana jest wydra europejska.Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.

    Najstarsze skamieliny zaliczane do morsowatych należą do Prototaria z Japonii i Proneotherium z Oregonu. Datuje się je na 18-16 milionów lat. Te prymitywne morsowate nosiły znacznie krótsze kły, a ich dieta składała się raczej z ryb, niż z mięczaków, jak wyspecjalizowana dieta dzisiejszego morsa. Morsowate zróżnicowały się później w środkowym i późnym miocenie. U niektórych gatunków zarówno górne, jak i dolne kły były powiększone. Rodzaje Valenictus i Odobenus (do którego należy dzisiejszy mors) posiadały wydłużone kły. Przestawiciele linii dzisiejszego morsa mogli rozprzestrzenić się z Północnego Pacyfiku na Karaiby poprzez Central American Seaway 8-5 milionów lat temu, po czym kontynuowali to w Północnym Atlantyku, z którego wróciła do Północnego Pacyfiku przez Arktykę milion lat temu. Alternatywnie mogli oni rozprzestrzenić się z Północnego Pacyfiku przez Arktykę do Północnego Atlantyku w plejstocenie.

    Hauling-out – zachowanie płetwonogich (fokowatych, uchatkowatych i morsów) związane z tymczasowym opuszczaniem wody między okresami żerowania i wyleganiem na ląd bądź na lód. Zachowanie to jest niezbędne dla kojarzenia się w pary (wyjątek stanowi foka bajkalska) i wydawania na świat młodych (dla rózróżnienia zgromadzenia w celu rozrodu określa się angielskim terminem "rookeries", podczas gdy inne to "haul-outs"). Inne korzyści ze zbierania się na lądzie to unikanie drapieżników, termoregulacja, aktywność społeczna, odpoczynek i zmniejszenie ilości pasożytów.Mielizna – piaszczyste lub żwirowe płytkie miejsce w rzece lub obszarach szelfowych morza. Przyczyną jej powstania jest osadzanie materiału przenoszonego przez wodę przy miejscowym zmniejszeniu szybkości jej płynięcia. W morzach występuje w miejscach dochodzenia wzniesienia szelfu blisko powierzchni morza.

    Anatomia i fizjologia[]

    Płetwonogie mają opływowe, wrzecionowate ciała o zredukowanych bądź nie występujących w ogóle małżowinach usznych, zaokrąglonych głowach, giętkich szyjach, kończynach przekształconych w płetwy i małych ogonach. Ich czaszki mają wielkie oczodoły, krótkie pyski i zwężoną okolicę międzyoczodołową. Wyróżniają się wśród drapieżnych tym, że ściany ich oczodołów są w dużym stopniu kształtowane przez szczękę i nie są one ograniczone przez pewne kości czaszki. W porównaniu z innych drapieżnymi występuje mniej zębów (zwłaszcza kłów i tylnych zębów trzonowych), zęby są zaostrzone, stożkowate. Nie występują łamacze. Mors ma bardzo wydłużone górne kły. Zęby mleczne płetwonogich dość wcześnie wypadają – u niektórych gatunków już przed porodem. Gruczoły piersiowe i narządy rozrodcze są schowane w głębi ciała. Rozmiary ciała dorosłych osobników poszczególnych przedstawicieli płetwonogich cechuje duża rozpiętość: od jednometrowej długości foki bajkalskiej, ważącej 45 kg, do pięciometrowego i ważącego 3200 kg słonia morskiego południowego. Ogólnie cechują się większymi rozmiarami, niż inne drapieżne. Słoń morski południowy jest największym przedstawicielem tego rzędu.

    Niedźwiedź polarny, niedźwiedź biały (Thalarctos maritimus) – gatunek dużego ssaka drapieżnego z rodziny niedźwiedziowatych, zamieszkującego Arktykę. Jest drapieżnikiem szczytowym w zasięgu swojego występowania. Grube futro i warstwa tłuszczu chronią go przed zimnem. Włosy tworzące sierść niedźwiedzia są półprzezroczyste; sierść jako całość ma zazwyczaj kolor biały lub kremowy, przez co umożliwia zwierzęciu dobry kamuflaż. Skóra ma barwę czarną. Niedźwiedź polarny ma krótki ogon i małe uszy, co pomaga mu redukować utratę ciepła. Stosunkowo mała głowa i długie, zwężające się ku tyłowi ciało nadają mu opływowy kształt przydatny do pływania. Jest ssakiem prowadzącym niemal morski tryb życia, potrzebującym do przetrwania jedynie kawałka pływającego lodu i żywności znajdowanej w wodzie, oraz miejsca do urodzenia i odchowania młodych. Jego systematyczna (łacińska) nazwa Ursus maritimus oznacza „niedźwiedź morski”. Przystosował się do życia na lądzie, morzu i lodzie.Zoologia (od gr. zoon = zwierzę, i logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka o zwierzętach, czyli wszystkich żywych organizmach zdolnych do przemieszczania i odżywiania się (z wyjątkiem mikroorganizmów), a także ich zachowaniach i budowie.

    U niektórych gatunków stwierdzono dymorfizm płciowy – samce są większe niż samice. Tendencję do narastania różnic w wielkości ciała pomiędzy samicami a samcami u przedstawicieli płetwonogich zaobserwować można w skamieniałościach od miocenu. Dymorfizm płciowy związany jest z poligynicznym sposobem rozrodu tych ssaków. Samce konkurują ze sobą o terytoria, dzięki którym mogą zdobyć samice. W walkach wygrywają większe osobniki. Osiągają one większy sukces rozrodczy i dzięki temu geny odpowiedzialne za duże rozmiary ciała samców utrwalają się w populacji. Istnieje duże ryzyko, że zbyt mały samiec w ogóle nie weźmie udziału w rozrodzie. Ryzyko takie raczej nie istnieje w przypadku samic, wydających najczęściej co sezon na świat młode. Dobór naturalny premiuje więc większe rozmiary tylko w przypadku jednej z płci i to właśnie doprowadza do pojawienia się dymorfizmu płciowego. Uważa się również, że dymorfizm płciowy ogólnie koreluje z różnicami w inwestycjach rodzicielskich, jakie obie płcie czynią podczas rozrodu. W przypadku płetwonogich występuje związek pomiędzy wielkością dymorfizmu płciowego a wielkością haremu przypadającego na dominującego samca. Ekstremalmy dymorfizm występuje choćby u słoni morskich. Natomiast u gatunków w mniejszym stopniu poligenicznych samce i samice nie różnią się rozmiarami ciała aż tak bardzo. Wśród Lobodontinae samice są nawet nieco większe od samców. Dymorfizm płciowy przejawia się także w drugorzędowych cechach płciowych u byków niektórych gatunków: wydatnej trąbie u samców słoni morskich, rozdymanej czerwonej błonie nosowej kapturnika, czy grubej szyi i grzywie samców uchatkowatych.

    Reintrodukcja – w biologii termin określający ponowne wprowadzenie na stare miejsca bytowania rodzimych gatunków zwierząt i roślin, kiedyś tam żyjących, lecz wcześniej wytępionych. Reintrodukcja jest środkiem do restytucji gatunku, tj. odbudowania jego populacji.Ucho środkowe – niewielka przestrzeń w czaszce wypełniona powietrzem, wchodząca w skład ucha. Jego zadaniem jest mechaniczne wzmocnienie i doprowadzenie fal dźwiękowych do ucha wewnętrznego (poprzez okienko owalne). Część drgań przechodzi też bezpośrednio na okienko okrągłe. W skład ucha środkowego wchodzi błona bębenkowa, jama bębenkowa z trzema kosteczkami słuchowymi oraz trąbka Eustachiusza, a także powierzchnia zewnętrzna okienka owalnego.
    Samiec i samica uchatki patagońskiej wykazują ekstremalny dymorfizm płciowy

    Ciało wszystkich przedstawicieli płetwonogich pokryte jest futrem, z wyjątkiem morsów, których skóra jest naga, z nielicznymi tylko włosami. Jednak nawet u w pełni owłosionych płetwonogich (jak słonie morskie) futro jest rzadsze, niż u większości ssaków lądowych. W przypadku gatunków żyjących na lodzie młode mają grubsze futro, niż osobniki dorosłe (można tu wymienić fokę Weddella). Ich szczególne owłosienie nazywa się lanugo. Jest ono również masywniejsze niż wełniste, drobne i krótkie lanugo płodów i wcześniaków. Nie występuje ono u cieląt morsów, które oszczędzają ciepło dzięki swych dużym rozmiarom i przebywaniu razem z innymi osobnikami. Umaszczenie strony grzbietowej ciała dorosłych przedstawicieli płetwonogich jest ciemniejsze niż strony brzusznej, co może mieć znaczenie przystosowawcze: tak ubarwione osobniki są mniej widoczne podczas nurkowania, ponieważ jasny brzuch stanowi mniejszy kontrast na tle jasnej powierzchni wody – tym samym szanse jego wykrycia przez drapieżnika pływającego głębiej i spoglądającego ku górze w poszukiwaniu ofiar są mniejsze (countershading). Podobnie ciemny grzbiet jest mniej kontrastowy na ciemnym tle przy spoglądaniu w głąb wody. Czysto białe futro szczenięcia foki grenlandzkiej stanowi doskonały kamuflaż na śniegu i wśród lodu. Niektóre gatunki, jak foka pręgowana, nerpa obrączkowana czy lampart morski, posiadają ubarwienie maskujące w postaci nieregularnych wzorów utworzonych przez kontrastujące jasne i ciemne barwy (plamy). Wszystkie w pełni owłosione gatunki linieją. U fokowatych zdarza się to raz do roku, podczas gdy uchatkowate zmieniają szatę częściowo, przez cały rok. Płetwonogie dysponują warstwą podskórnej tkanki tłuszczowej, szczególnie grubej u fokowatych i morsa. Pomaga ona w utrzymaniu ciepła oraz dostarcza energii i substancji odżywczych, gdy zwierzę pości. Może stanowić nawet połowę masy ciała zwierzęcia. Noworodki mają jedynie cienką warstwę tłuszczu, ale niektóre gatunki kompensują to grubym meszkiem.

    Żyły (łac. venae) – wszystkie naczynia krwionośne prowadzące krew do serca. Najczęściej jest to krew odtlenowana. Tylko w wypadku żył płucnych i pępowinowych jest to krew natlenowana.Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58 000 gatunków kręgowców, co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7,7 mm u żab Paedophryne amauensis do 33,9 m u płetwala błękitnego. Cechują się obecnością tkanki kostnej, mają dwuboczną symetrię ciała z dobrze wyodrębnioną głową. Szkielet wewnętrzny stanowi podporę dla tkanek i narządów w trakcie rozwoju, umożliwiając osiąganie dużych rozmiarów. Charakterystyczną cechą kręgowców jest posiadanie czaszki, kręgosłupa i dwóch par kończyn. Układ mięśniowy składa się z dwóch mas mięśni położonych równolegle po bokach kręgosłupa. Ruch odbywa się dzięki skurczom mięśni, przyczepionych do kości lub chrząstek.

    Płetwonogie dysponują jednokomorowym żołądkiem, podobnym do żołądka lądowych przedstawicieli rzędu drapieżnych. Długość jelita cienkiego waha się od ośmiokrotności w przypadku uchatki kalifornijskiej przez szesnastokrotność u foki pospolitej do dwudziestopięciokrotności długości ciała u słonia morskiego północnego, przeciętnie iloraz ten wynosi u uchatkowatych ponad 18. Po zbadaniu przewodów pokarmowych uchatki kalifornijskiej, foki pospolitej i słonia morskiego północnego stwierdzono, że ich jelito cienkie jest dłuższe, niż cały przewód pokarmowy roślinożerców podobnej wielkości. Większość gatunków nie posiada ani kątnicy, ani wyraźnego odgraniczenia pomiędzy jelitem cienkim a grubym. Płetwonogie nie posiadają wyrostka robaczkowego. Jelito grube jest względnie krótkie i tylko nieznacznie grubsze od cienkiego. U słonia morskiego północnego jest krótsze, niż u uchatki kalifornijskiej czy foki pospolitej. Długość jelita może stanowić adaptację do częstego głębokiego nurkowania, zwiększona objętość przewodu pokarmowego służy jako wydłużony przedział magazynujący częściowo strawiony pokarm podczas zanurzenia. Wśród przyczyn rozwoju długiego przewodu pokarmowego podaje się też duże rozmiary zwierząt, duże zapotrzebowanie energetyczne i rodzaj spożywanego pokarmu.

    Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (ang. International Union for Conservation of Nature, w skrócie IUCN) – międzynarodowa organizacja zajmująca się ochroną przyrody założona w 1948 roku jako pierwsza światowa organizacja skupiona na problemach środowiska naturalnego. Jej siedziba mieści się w Gland w Szwajcarii.Monogamia (stgr. μονογαμία, od μόνος (monos, jeden) i γάμος (gamos, małżeństwo) – najbardziej rozpowszechniony typ związku małżeńskiego, w którym jeden mężczyzna związany jest trwale z jedną kobietą, dając początek rodzinie. Monogamiczność związku oznacza ich wyłączną relację małżeńską na wszystkich płaszczyznach: społecznej, prawnej, duchowej, emocjonalnej, jak i biologicznej, seksualnej.

    Jak u większości ssaków morskich, nerki składają się z niewielkich płatów, mogą efektywnie usuwać z organizmu sól.

    Poruszanie się[]

    Pływający mors

    Zwierzęta te mają po dwie pary płetw: przednią i tylną. Łokcie i kostki objęte zostały tułowiem. Płetwonogie nie są tak sprawnymi pływakami jak walenie: pływając mogą osiągnąć prędkość do 5-15 węzłów (9–28 km/h), podczas gdy niektóre gatunki delfinów - ok. 20 w. (37 km/h). Są natomiast bardziej zwinne i gibkie. Pewne uchatkowate, jak uchatka kalifornijska, potrafią wyginać szyje w tył, sięgając swych tylnych płetw, co pozwala im na dokonywanie zwrotów przez grzbiet. Płetwonogie wykształciły adaptacje zmniejszające opór. Posiadają opływowy kształt ciała, między innymi dzięki podskórnej warstwie tłuszczu. Ich pęczki mięśniowe w skórze układają się w wysmukłe sieci, co sprzyja przepływowi laminarnemu i ułatwia im sunąć przez wodę. Nie mają mięśni przywłosowych, co ułatwia układanie się włosa wzdłuż ciała, zgodnie z kierunkiem przepływu wody w trakcie pływania i tym samym redukuje opór. W jednym z doświadczeń wykazano, że po ogoleniu skóry opór towarzyszący pływaniu wzrósł.

    Efekt wąskiego gardła (ang. bottleneck – szyjka butelki) – jeden z mechanizmów neutralnych ewolucji. U podłoża efektu wąskiego gardła leży kataklizm, katastrofa (np. choroba, susza, powódź itp.), szczególnie gdy wraz z uprzednim spadkiem entropii w populacji (np. poprzez hierarchizację, uniformizację, odróżnorodnienie, usamopodobnienie, kompresję), mechanizmem przeciwdziałającym jest wcześniejsza egalitaryzacja strukturalna wraz ze wzrostem entropii, różnorodności populacji. Liczebność populacji po katastrofie zmniejsza się, a zatem zmienia się pula genowa populacji (osobniki, które przetrwały kataklizm nie mają wszystkich genów tworzących pulę genową całej populacji, a na pewno nie w tych samych proporcjach). Wąskie gardło powoduje zmniejszenie różnorodności genetycznej oraz zmianę częstotliwości alleli; po wzroście liczebności populacji ze względu na nowe mutacje zwiększa się również jej różnorodność genetyczna. Efektowi temu ulega cała populacja w odróżnieniu od efektu założyciela.Foka szara (Halichoerus grypus) – gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny fokowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Halichoerus.

    Płynąc, uchatkowate polegają na swych przednich płetwach, używając ich jak skrzydeł, w sposób podobny do występującego u pingwinów czy żółwi morskich. Ruch przedniej pary płetw nie jest ciągły, zwierzę sunie pomiędzy każdym odbiciem. W porównaniu z drapieżnymi lądowymi długość kończyn przednich uchatkowatych uległa redukcji, co zaowocowało korzyścią mechaniczną mięśni stawów ramiennego i łokciowego. Tylna para płetw służy do stabilizacji. Fokowate i morsy pływają dzięki ruchom tylnych płetw i tylnej części ciała na boki, natomiast przednie płetwy pełnią funkcję steru. Pewne gatunki częściowo wynurzają się z wody, co może pozwalać im na przyśpieszenie podróży. W dodatku Otariinae znane są z „ujeżdżania” fal, co prawdopodobnie zmniejsza zużycie energii.

    Opór aerodynamiczny - składowa wektora siły aerodynamicznej równoległa do kierunku ruchu ciała względem płynu (w szczególności powietrza) i skierowana zawsze przeciwnie do kierunku ruchu ciała. Siła aerodynamiczna powstaje podczas ruchu ciała w płynie; gdy ruch ciała ustaje, siła oporu zanika. Opór aerodynamiczny traktować można jako rodzaj siły biernej, przyłożonej do poruszającego się ciała.Kapturnik, foka kapturowa (Cystophora cristata) – ssak z rodziny fokowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cystophora Nillson, 1820, opisany po raz pierwszy przez Erxlebena pod nazwą Phoca cristata.

    Płetwonogie potrafią poruszać się po lądzie, choć nie tak sprawnie, jak ich lądowi krewniacy. Uchatkowate i morsowate potrafią skierować swe tylne łapy do przodu, pod ciało, i spacerować w ten sposób na czterech kończynach. Przednie łapy poruszają się w kierunku raczej poprzecznym, niż strzałkowym. Uchatkowate wykorzystują na lądzie ruchy głowy i szyi w większym stopniu, niż tylne płetwy. Poruszając się, Otariisae wytwarzają pęd, machając głową i szyją. Stwierdzono, że niektórzy przedstawiciele Otariinae mogą wspinać się po schodach. Fokowate na lądzie poruszają się mniej zwinnie. Nie potrafią zwrócić ku przodowi swych tylnych płetw, poruszając się poprzez szarpnięcia, odbicia, podrygi. Utrzymują równowagę dzięki przedniej parze płetw. Pewne gatunki używają jej do ciągnięcia się do przodu. Fokom łatwiej jest się poruszać po lodzie, ponieważ mogą się wówczas ślizgać na brzuchu.

    Słuch – zmysł umożliwiający odbieranie (percepcję) fal dźwiękowych. Narządy słuchu nazywa się uszami. Słuch jest wykorzystywany przez organizmy żywe do komunikacji oraz rozpoznawania otoczenia.Kość jarzmowa (łac. os zygomaticum), parzysta kość czaszki, tworząca część boczną twarzy. Od ustawienia kości jarzmowej w dużej mierze zależą również kształty twarzy. Ustawienie tych kości w płaszczyźnie czołowej nadaje twarzy wyraz mongoloidalny u odmiany białej.

    Zmysły[]

    Głowa uchatki

    Oczy płetwonogich są duże, w stosunku do wymiarów ciała. Leżą z przodu głowy. Jedyny wyjątek to mors, którego oczy leżą po bokach głowy. Ponieważ żywi się on bentonicznymi małżami, które, w większości, nie mogą uciekać, mniejsze pole widzenia stereoskopowego spowodowane ułożeniem oczu po bokach głowy nie stanowi poważnej przeszkody, natomiast szersze całkowite pole widzenia zapewnia wcześniejsze wykrycie zagrożenia. Oczy płetwonogich wykazują adaptacje do widzenia zarówno pod wodą, jak i w powietrzu.

    Gatunek zagrożony – w znaczeniu ogólnym to gatunek w większym lub mniejszym stopniu zagrożony wyginięciem, w wąskim znaczeniu to jedna z kategorii zagrożenia stosowanych do klasyfikacji gatunków zagrożonych wyginięciem.Mniszka śródziemnomorska (Monachus monachus) – gatunek ssaka płetwonogiego z rodziny fokowatych. Jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem. Ocenia się, że w naturze żyje nie więcej niż 500 osobników.

    Na powierzchni rogówki płetwonogich, w centralnej części, znajduje się obszar o średnicy ok. 6-10 mm i o prawie płaskiej powierzchni. Dzięki temu, mimo że współczynniki załamania światła w wodzie i w powietrzu są różne, światło wpadające do oka płetwonogich przez ten obszar będzie (w określonych warunkach) prawie tak samo załamywane, niezależnie od tego czy zwierzę przebywa w wodzie czy na powietrzu. Z uwagi na różnic w spłaszczeniu w obrębie poszczególnych południków rogówki foki pospolitej pojawia się astygmatyzm (przeważa spłaszczenie w płaszczyźnie wertykalnej). Płetwonogie posiadają też bardzo umięśnioną i unaczynioną tęczówkę. Dobrze rozwinięty mięsień rozwieracz źrenicy umożliwia regulację średnicy źrenicy w szerokim zakresie. Skurczona źrenica przyjmuje typowo kształt gruszkowaty, u foki wąsatej jest bardziej podłużna. U gatunków żyjących w płytkich wodach, jak foka pospolita czy uchatka kalifornijska, zakres zmian średnicy źrenicy jest mniejszy (powierzchnia otworu przy maksymalnie zwężonej źrenicy jest, odpowiednio, 70 razy i 26 razy mniejsza niż całkowicie rozszerzonej źrenicy), podczas gdy u nurkującego głęboko słonia morskiego zakres zmian jest znacznie większy (od 0,9 mm² do 422 mm² - zmiana 470-krotna). Jego soczewka jest przeważnie sferyczna albo też nieznacznie eliptyczna. Akomodacja rozwinięta jest słabo bądź w ogóle, pomimo mięśnia rzęskowego bardziej rozwiniętego, niż u waleni. Sztywne ciało szkliste stwierdzono u kotika zwyczajnego, co ma wpływ na utrzymaniu kształtu gałki ocznej. Duża część siatkówki jest równoodległa od środka soczewki. Błona odblaskowa typu tapetum cellulosum, ułatwiająca widzenie pod wodą, w warunkach małej dostępności światła, należy do najlepiej rozwiniętych wśród ssaków. Buduje ją od 20 do 34 warstw. Przystosowania do widzenia pod wodą (m in. niemal sferyczna soczewka, eliptyczna gałka oczna) powodują, że na lądzie zwierzęta te są krótkowidzami, zwłaszcza w słabym oświetleniu, przy szeroko otwartej źrenicy. Przy dobrym oświetleniu skurczona źrenica poprawia ostrość widzenia. U Pinnipedia żyjących na lądzie jak foka grenlandzka rogówki mogą wytrzymać wyższy poziom promieniowania ultrafioletowego odbijanego przez otoczenie w białych, śnieżnych siedliskach. W efekcie nie cierpią na ślepotę śnieżną. Płetwonogie zdają się posiadać ograniczone widzenie barwne, nie mają bowiem czopków S. Mięśnie zewnętrzne gałki ocznej morsa są mocno rozwinięte, a brak sklepienia oczodołu powoduje, że jego gałki oczne wystają mocno z oczodołu. Zwiększa to pole widzenia morsa, i umożliwia widzenie w kierunkach czołowym i grzbietowym. Płetwonogie wydzielają duże ilości śluzu chroniącego ich oczy. Nabłonek rogówki jest skeratynizowany. Gruba twardówka amortyzuje zmiany ciśnienia podczas nurkowania. Jak wiele ssaków i ptaków, płetwonogie mają migotkę.

    Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, Darja-je Chazar; ros. Каспийское море, Kaspijskoje morie; azer. Xəzər dənizi; kaz. Каспий теңізі, Kaspij tengyzy; turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km² (zmieniającą się wskutek wahań poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Dla porównania powierzchnia całkowita Polski to ok. 313 tys. km². Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od słodkowodnej części północnej do 10-12‰ w części środkowej i południowej i do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętej zatoce Kara-Bogaz-Goł. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie. W epoce antycznej i przez znaczną część średniowiecza powszechnie uważano, że Morze Kaspijskie stanowi zatokę wielkiego oceanu północnego (pogląd taki głosili m.in. Eratostenes, Strabon, Pomponiusz Mela, Izydor z Sewilli).Uchatka karłowata, kotik afrykański (Arctocephalus pusillus) – gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych.
    Wąsy morsa

    Zmysł słuchu płetwonogich jest dobrze przystosowany do odbierania dźwięków pod wodą, dzięki niemu mogą tam odbierać dźwięki o częstotliwości do 70000 Hz. W powietrzu ich słuch jest nieco gorszy w porównaniu do wielu ssaków lądowych: choć zakres częstotliwości odbieranych dźwięków jest zbliżony do zakresu, jaki odbiera człowiek, to czułość słuchu jest gorsza. Okazuje się, że spośród trzech gatunków: foki pospolitej, uchatki kalifornijskiej i słonia morskiego północnego, uchatka lepiej słyszy w powietrzu, foka pospolita równie dobrze słyszy w powietrzu jak i pod wodą, natomiast słoń morski lepiej słyszy pod wodą. Choć płetwonogie mają na lądzie naprawdę dobry węch, pozostaje on niewykorzystany podczas zanurzenia, gdy ich nozdrza pozostają zamknięte. Uznaje się więc, że węch ustępuje słuchowi i wzrokowi.

    Ciąża przedłużona – rodzaj diapauzy, czyli chwilowego zahamowania rozwoju zarodków, spotykany u kręgowców, prawdopodobnie jako ochrona przed drapieżnikami lub niesprzyjającymi warunkami środowiska naturalnego.Oko – narząd receptorowy umożliwiający widzenie. W najprostszym przypadku chodzi o zdolność wykrywania pewnego zakresu promieniowania elektromagnetycznego. Bardziej skomplikowane oczy są w stanie dostarczyć informacje o kierunku padania światła, jego intensywności oraz kształtach obiektów.

    U płetwonogich dobrze rozwinięty jest zmysł dotyku. Ich wibrysy są dziesięć razy bardziej unerwione niż u ssaków lądowych, co pozwala im wyczuwać nawet niewielkie drgania przenoszone przez wodę, co jest użyteczne podczas żerowania, może pomagać lub zastępować wzrok, zwłaszcza w ciemności. Wibrysy pewnych uchatkowatych są naprawdę długie: u uchatki antarktycznej osiągać mogą 41 cm. Najwięcej występuje ich u morsa: 600–700 pojedynczych włosów. Odgrywają ważną rolę w wyszukiwaniu zdobyczy w mętnym dnie morza. W przeciwieństwie do ssaków lądowych, takich jak gryzonie, płetwonogie nie ruszają swymi wibrysami, ale wyciągają swe ruchome wąsy i trzymają je w jednej pozycji. Prócz żerowania wibrysy mogą również odgrywać rolę w orientacji przestrzennej – wydaje się, że foka pstra wykorzystuje je do odnajdywania drogi do otworów w lodzie, służących do zaczerpnięcia powietrza.

    Papugi afrykańskie, papugi, papugi właściwe (Psittacinae) – podrodzina ptaków z rodziny papugowatych. Papugi to również alternatywna nazwa naukowa dla całej rodziny papugowatych. W znaczeniu potocznym papugami nazywane są wszystkie ptaki zaliczane do rzędu papugowych, czyli oprócz papugowatych, również rodziny kakadu i nestorów.Oczodół (łac. orbita) – jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna. Występuje parzyście. Oczodół ma kształt stożka, którego podstawę tworzy wejście do oczodołu. U góry wejście do oczodołu ogranicza brzeg nadoczodołowy kości czołowej, u dołu-szczęka i kość jarzmowa, tworząc brzeg podoczodołowy, ponadto budują go kość łzowa, sitowa, klinowa oraz podniebienna. Oczodół ograniczają cztery ściany: górna (sklepienie), przyśrodkowa, boczna i dolna (dno). W odcinku przednio-bocznym sklepienia oczodołu znajduje się dół gruczołu łzowego. W pobliżu wejścia do oczodołu na ścianie przyśrodkowej leży dół woreczka łzowego, przechodzi on ku dołowi w kanał nosowo-łzowy. W obrębie oczodołu znajduje się kanał nerwu wzrokowego, przez który przechodzi nerw wzrokowy wraz z tętnicą oczną, ponadto w oczodole znaleźć można szczelinę oczodołową górną przez którą przebiega nerw czołowy, nerw nadoczodołowy, nerw nosowo-rzęskowy, nerw okoruchowy, nerw bloczkowy, nerw odwodzący i żyła oczna górna, a także szczelina oczodołowa dolna, której zawartość stanowią nerw podoczodołowy, nerw jarzmowy, tętnica podoczodołowa i żyła oczna dolna.

    Adaptacje do nurkowania[]

    Nurkujące foki Weddella

    Przed nurkowaniem płetwonogie wykonują wydech i zanurzają się z minimalna ilością powietrza w płucach. Następnie zamykają nozdrza i chrząstki gardła w celu ochrony tchawicy. Podczas nurkowania wzrastające ciśnienie ściska płuca, wypychając powietrze z pęcherzyków płucnych do oskrzeli i tchawicy. Serce jest umiarkowanie spłaszczone, co ułatwia zapadanie się płuc. Brak powietrza w płucach, w połączeniu z ograniczonym o połowę dopływem krwi do płuc, ogranicza ryzyko choroby kesonowej i narkozy azotowej. Drogi oddechowe są wzmocnione chrzęstnymi pierścieniami i mięśniami gładkimi, co zabezpiecza je przed zgnieceniem oraz, w odróżnieniu od ssaków lądowych, umożliwia płetwonogim powtórne napełnienie płuca, które uległy zapadnięciu. Ucho środkowe zawiera zatoki, które prawdopodobnie podczas nurkowania wypełniają się krwią, zabezpieczając je przed skutkami zmiany ciśnienia.

    Mirunga południowa, słoń morski południowy (Mirounga leonina) – gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny fokowatych.Błona odblaskowa, makata odblaskowa (tapetum lucidum) – odbijająca światło warstwa w oku wielu gatunków zwierząt kręgowych. Błona odblaskowa jest położona pomiędzy blaszką naczyniową a blaszką naczyń włosowatych. Zbudowana – w zależności od gatunku – z delikatnych włókien kolagenowych (błona odblaskowa włóknista – tapetum lucidum fibrosum) lub z komórek zawierających kryształy guaniny (błona odblaskowa komórkowa – tapetum lucidum cellulosum). Odbite od nich światło kierowane jest do fotoreceptorów, przez co zwiększa się skuteczność widzenia w warunkach słabego oświetlenia.

    Kolejne przystosowanie dotyczy magazynowania tlenu. U fok objętość krwi jest, w przeliczeniu na masę ciała, dwukrotnie większa niż u ich lądowych pobratymców. U słoni morskich stanowi ona nawet 20% masy ich ciała. Krew ta jest magazynowana na obwodzie ciała i na wewnętrznej stronie klatki piersiowej, w unikalnym, złożonym systemie sieci dziwnych oraz skręconych spiralnie tętnic i cienkościennych żył. Ponadto pojemność tlenowa krwi, jak stwierdzono u fok, jest większa nawet niż wyjątkowo wysoka pojemność tlenowa krwi człowieka (odpowiednio: 30-40 ml O2/100 ml krwi, wobec 20 ml O2/100 ml). Dodatkowym rezerwuarem tlenu jest hemoglobina i mioglobina w mięśniach płetwonogich. Ilość mioglobiny w mięśniach, w przeliczeniu na masę mięśnia, jest u płetwonogich o rząd wielkości większa niż u ssaków lądowych. Powoduje to charakterystyczną, bardzo ciemną, prawie czarną po ugotowaniu, barwę mięsa fok. W rezultacie płetwonogie są w stanie zmagazynować w ciele prawie dwukrotnie więcej tlenu niż porównywalny wielkością ssak lądowy. Inaczej jest też rozłożony – podczas gdy u człowieka połowa tlenu zmagazynowana jest we krwi, a ok. ⅓ w płucach i tylko 13% w mięśniach, u foki Weddella w płucach jest go tylko 5%, w mięśniach ¼, a we krwi 70%.

    Choroba dekompresyjna, DCS, (dawniej: choroba kesonowa) – zespół objawów dotykających osobę wystawioną na zbyt szybko zmniejszające się ciśnienie zewnętrzne. Choroba dekompresyjna rzadko występuje u osób, które nie oddychały gazem pod zwiększonym ciśnieniem (freediving).Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków. Badaniem skorupiaków zajmuje się karcynologia

    Płetwonogie cechuje występowanie odruchu nurkowania. Podczas nurkowania spada częstość akcji serca (nawet do 1/10 częstości na powierzchni). Zmniejszeniu pojemności minutowej serca towarzyszy wzrost oporu przepływu na obwodzie (zwężenie naczyń), dzięki czemu nie dochodzi do obniżenia ciśnienia krwi. W rezultacie tylko najważniejsze narządy (mózg, móżdżek, oczy, płuca) są dobrze ukrwione, dopływ krwi do pozostałych narządów ulega ograniczeniu (np. w przypadku serca – do 17%, wątroby i mięśni szkieletowych – do 6%). Występowanie odruchowego zaciśnięcia zwieraczy nozdrzy sprawia, że, w odróżnieniu od pozostałych ssaków, które będąc długo pod wodą odruchowo wciągają do płuc wodę zamiast powietrza i toną, płetwonogie, które nie mogą wydostać się na czas na powierzchnię, duszą się.

    Nosówka (łac. Febris catarrhalis et nervosa canum lub Febris catarrhalis infectiosa canum; ang. distemper) – wysoce zakaźna, wirusowa choroba psowatych, z komplikacjami w postaci wtórnych zakażeń bakteryjnych. Występuje powszechnie na całym świecie. Należy, wraz z parwowirozą, do najgroźniejszych chorób zakaźnych psów. Zachorowanie może nastąpić u psów w każdym wieku, najczęściej występuje u szczeniąt w wieku 2 – 5 miesięcy. Cechuje się wysoką śmiertelnością i ciężkim przebiegiem.Zęby trzonowe (łac. dentes molares) – rodzaj zębów występujących u ssaków, w tym człowieka – w uzębieniu stałym. Położone są najbardziej z tyłu ze wszystkich zębów jamy ustnej. Górne i dolne zęby trzonowe różnią się znacznie. Posiadają 2 lub 3 korzenie i wiele guzków. Ostatni trzonowiec, często niewystępujący i bardzo zmienny, to tzw. ząb mądrości.

    Mięśnie płetwonogich po wyczerpaniu zasobów tlenu muszą więc korzystać z glikolizy, co powoduje znaczny wzrost stężenia kwasu mlekowego. Jak się okazuje, płetwonogie mogą tolerować wyższy poziom kwasu mlekowego w mięśniach. Dodatkowo wydaje się, że płetwonogie są w stanie w trakcie nurkowania ograniczyć tempo metabolizmu, co ogranicza zużycie tlenu.

    Łasicokształtne (Musteloidea) – nadrodzina psokształtnych ssaków drapieżnych wyodrębniona z powodu podobieństw w budowie czaszki i uzębienia, obejmująca rodziny:Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.

    Kolejną adaptacją, przypuszczalnie związaną z aktywnością nadnerczy, jest niewrażliwość nerwów na ciśnienie panujące w głębinach, które u ssaków lądowych wywoływałoby konwulsje.

    W rezultacie adaptacje te pozwalają na zadziwiająco długie nurkowania. Najlepszym nurkiem wśród płetwonogich jest foka Weddela, która dobrowolnie nurkuje na głębokość ponad 600 m, i może spędzić pod wodą ponad 60 minut, a według innych badaczy jeszcze głębiej i dłużej. Nurkowanie może jednak mieć różną formę. Foki, polując, sięgają głęboko, pływają szybko i zużywają tlen, tak że takie nurkowanie nie przekracza 20 minut. Natomiast pływając pod lodem w poszukiwaniu otworu, nie schodzą głęboko, wykorzystują metabolizm beztlenowy, a takie nurkowanie może trwać rekordowo długo.

    Psowate (Canidae) – rodzina lądowych ssaków drapieżnych (Carnivora) obejmująca między innymi psy, wilki, lisy, kojoty i szakale – łącznie ponad 30 współcześnie żyjących gatunków rozprzestrzenionych na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. W Polsce występuje wilk szary (Canis lupus), lis pospolity (Vulpes vulpes) i jenot (Nyctereutes procyonoides) – introdukowany w 1955. Udomowioną formą wilka jest pies domowy, który od tysięcy lat towarzyszy ludziom jako zwierzę użytkowe, a także domowe. W zapisie kopalnym Canidae znane są od eocenu.Uchatka antarktyczna (kotik antarktyczny, Arctocephalus gazella) – gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych. Samce mają ciemnobrązowe futro, 190 cm długości i ważą około 150 kg, natomiast samice mają futro szare, mierzą 130 cm i ważą 50 kg. Zwierzęta te mieszkają na wyspach wokół Antarktydy. Obecnie nie są zagrożone wyginięciem dzięki objęciu ich w porę ścisłą ochroną.

    Termoregulacja[]

    Słoń morski północny odpoczywający w wodzie

    Woda ma duże ciepło właściwe, co stwarza duże wyzwania dla stałocieplnych ssaków związanych ze środowiskiem wodnym. U płetwonogich utratę ciepła podczas nurkowania ogranicza zwarty kształt ciała oraz ochronne warstwy futra i tłuszczu. Dodatkowo w wodzie powierzchowne naczynia krwionośne ulegają skurczowi, zmniejszając utratę ciepła. Mechanizm ten nie działa na lądzie, jako że mitozy produkujące nowe komórki skóry zachodzić mogą tylko w skórze ogrzanej.

    Przyłów (ang. by-catch) – wszystkie zwierzęta niestanowiące celu, a złapane podczas odłowów lub połowów konkretnych gatunków użytkowych. Termin ten stosowany jest zwykle w rybołówstwie w odniesieniu do zwierząt złapanych w sieci lub na haki. Główną przyczyną dużego przyłowu jest stosowanie nieselektywnych metod łowienia.Oskrzela (łac. bronchi; l.poj. bronchus), drzewo oskrzelowe to część układu oddechowego, położona pomiędzy tchawicą a oskrzelikami.

    W kończynach płetwonogich występuje przeciwprądowy wymiennik ciepła: żyły odprowadzające zimną krew z kończyn biegną równolegle tuż przy tętnicach doprowadzających ogrzaną krew. Gorąca krew tętnicza, płynąc do płetwy, oddaje ciepło zimnej krwi powracającej z płetwy, która ogrzewa się i w wyniku tego nie chłodzi wnętrza organizmu. Dzięki czemu straty ciepła przez eksponowaną powierzchnię płetwy są zminimalizowane. Te same przystosowania, ograniczające utratę ciepła w wodzie, ograniczają także utratę ciepła na powietrzu, przy mroźnej pogodzie.

    Łasicowate, kunowate (Mustelidae) – najliczniejsza w gatunki rodzina ssaków z rzędu drapieżnych obejmująca zwierzęta małe lub średniej wielkości, o wysmukłym ciele i krótkich nogach, doskonale przystosowane do drapieżnego trybu życia w różnych środowiskach. Zalicza się do niej około 60 gatunków, w tym łasice, kuny, wydry, norki i borsuki. Łasicowate są blisko spokrewnione z pandami, skunksami i szopami, z którymi są wspólnie zaliczane do drapieżnych ssaków łasicokształtnych (Musteloidea). Są bardzo sprawnymi i wytrwałymi łowcami. Niektóre są hodowane dla futra lub oswajane i trzymane jako zwierzęta domowe. W zapisie kopalnym łasicowate są znane od oligocenu. Analiza zasięgu występowania sugeruje, że współcześnie żyjące łasicowate wywodzą się z Eurazji, a następnie skolonizowały Afrykę, Amerykę Północną i Południową.Poród (również rozwiązanie, narodziny) – u samic ssaków łożyskowych oraz torbaczy wydalenie płodu i łożyska z macicy samicy kończące ciążę.

    Na lądzie wychłodzeniu przeciwdziała też gromadzenie się razem. Jednak nie można w ten sposób wyjaśnić tego zachowania u wszystkich gatunków, u niektórych gruby podszerstek wystarczająco chroni je na lądzie. Przykład stanowi uchatka karłowata.

    Równie niebezpieczne jak wychłodzenie jest przegrzanie. By przeciwdziałać przegrzaniu, osobniki wielu gatunków chłodzą się, nagarniając płetwami piasek na swój grzbiet. Warstwa chłodnego, wilgotnego piachu na skórze ułatwia utratę ciepła. Kotik zwyczajny dyszy, by się schłodzić, a mniszki często kopią dziury w piasku, aby dostać się do głębszych, chłodniejszych warstw, na których spoczywają, żeby się ochłodzić.

    Głowonogi (Cephalopoda, z gr. kephalē – głowa + pous – noga) – gromada dwubocznie symetrycznych, morskich mięczaków o prostym rozwoju, nodze przekształconej w lejek, ramionach otaczających otwór gębowy, chitynowym dziobie i całkowicie zrośniętym płaszczu otaczającym organy wewnętrzne. Mają od 1 cm do ponad 20 m długości. Głowonogi są ewolucyjnie bardzo starą grupą – pojawiły się prawdopodobnie około 570 mln lat temu. Jest to najwyżej uorganizowana grupa mięczaków.Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).

    Sen[]

    Płetwonogie spędzają na morzu wiele miesięcy, w związku z czym zmuszone są spać w wodzie. Naukowcy odnotowali osobniki przysypiające na kilka minut podczas wolnego dryfu w pozycji brzuchem do góry. Jak inne ssaki morskie, płetwonogie śpią w wodzie tylko jedną półkulą mózgu, podczas gdy druga czuwa - dzięki temu mogą zauważyć drapieżnika i uciec. Podczas snu na lądzie obie półkule mózgu odpoczywają.

    Foka pospolita (Phoca vitulina) – gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny fokowatych, najbardziej rozprzestrzeniony przedstawiciel płetwonogich.Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mina morska to środek walki morskiej, przeznaczony do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu lub statku. Składa się z ładunku materiału wybuchowego umieszczonego w kulistym lub cylindrycznym kadłubie wodoszczelnym, wyposażonego w urządzenia zapalające i zabezpieczające.
    Uchatka nowozelandzka (Phocarctos hookeri) – gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Phocarctos. Występuje w Nowej Zelandii i na wyspach wokół Antarktydy. Samce są koloru czarnego bądź brązowego, mierzą około 2,45 m, natomiast samice mają do 2 m długości i są jasnobrązowe. Obecnie żyje 10 000-15 000 tych stworzeń. Są chronione od 1890 r.
    Uchatka japońska (Zalophus japonicus) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny uchatkowatych uważany za wymarły od roku 1950. Przez niektórych autorów uznawany z podgatunek uchatki kalifornijskiej. Samce były ciemnoszare, ważyły 450-560 kg i miały od 2,3 do 2,5 m długości, co czyniło je dużo większymi od samic (około 1,64 m). Zwierzęta te zamieszkiwały wybrzeża Japonii i Korei. Wyginęły z powodu masowego połowu w XIX i XX w, gdyż ceniono ich mięso i wykorzystywano je w występach cyrkowych. Ministerstwo Środowiska Korei Południowej podjęło próbę odnalezienia gatunku i przywrócenia go do życia na wolności.
    Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).
    Kość piętowa (łac. calcaneus) – największa kość stępu. Leży w jego tylno-dolnej części pod kością skokową.
    Mięśnie zewnętrzne gałki ocznej - grupa ośmiu mięśni otaczających gałkę oczną, z których sześć stanowi aparat ruchowy gałki ocznej.
    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.297 sek.