• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Płaksowate

    Przeczytaj także...
    Marmozety – wspólna nazwa kilku gatunków niewielkich małp szerokonosych zaliczanych do podrodziny pazurkowców (Callitrichinae), m.in.:Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.
    Czepiakowate (Atelidae) – rodzina nadrzewnych małp szerokonosych obejmująca czepiaki i wyjce – największe i najgłośniejsze małpy Nowego Świata, dawniej włączane do rodziny płaksowatych.

    Płaksowate (Cebidae) – rodzina ssaków naczelnych obejmująca większość gatunków małp szerokonosych (Platyrrhini), w tym marmozety, tamaryny i kapucynki.

    Występowanie[]

    Ameryka Południowa – od południowego Meksyku po północną Argentynę. W Ameryce Południowej były obecne od wczesnego oligocenu.

    Zęby trzonowe (łac. dentes molares) – rodzaj zębów występujących u ssaków, w tym człowieka – w uzębieniu stałym. Położone są najbardziej z tyłu ze wszystkich zębów jamy ustnej. Górne i dolne zęby trzonowe różnią się znacznie. Posiadają 2 lub 3 korzenie i wiele guzków. Ostatni trzonowiec, często niewystępujący i bardzo zmienny, to tzw. ząb mądrości.Wyjce (Alouattinae) - podrodzina nadrzewnych, roślinożernych małp szerokonosych z rodziny czepiakowatych, obejmująca jeden rodzaj Alouatta Lacepede, 1799. Są największymi małpami Nowego Świata. Znane z umiejętności wydawania bardzo głośnych dźwięków. Spokrewnione z czepiakami z podrodziny Atelinae.

    Charakterystyka[]

    Małe i średniej wielkości małpy osiągające od 14 cm (pigmejka karłowata) do 100 cm długości ciała. Ogon zwykle długi, owłosiony i chwytny. Długie kończyny, kciuk nie jest przeciwstawny, często zredukowany lub nieobecny, pierwszy palec stopy (paluch) duży, przeciwstawny i chwytny. Palce są zakończone płaskimi lub zakrzywionymi paznokciami. Duże, skierowane do przodu oczy umożliwiają widzenie stereoskopowe. Ubarwienie zwykle szare, brązowe lub rudawe, u niektórych kontrastowe.

    Widzenie stereoskopowe (widzenie binokularne) – dwuoczna percepcja głębi i odległości, rodzaj postrzegania wzrokowego umożliwiający ocenianie odległości do widzianych przedmiotów. Zdolność widzenia stereoskopowego występuje najczęściej u drapieżników. Jest też charakterystyczna dla ssaków naczelnych w tym małp i ludzi.Kciuk (łac. pollex) to u naczelnych pierwszy palec ręki przeciwstawny czterem pozostałym. Od pozostałych palców różni się także tym, że składa się z dwóch, a nie trzech paliczków – w tym podobny jest do palucha stopy. Kciuk zapewnia chwytność dłoni.

    W uzębieniu płaksowatych występują 3 trzonowce.

    Tryb życia[]

    Większość gatunków z rodziny płaksowatych prowadzi dzienny i nadrzewny tryb życia. Są wszystkożerne, żywią się głównie owocami i owadami, choć nie gardzą mięsem, które znajdzie się w ich zasięgu. Żyją w grupach rodzinnych. Ciąża trwa 130-170 dni. Samica rodzi jedno lub dwa młode. Marmozety i tamaryny tworzą grupy rodzinne złożone z kilku dorosłych, niespokrewnionych osobników, którzy wspólnie opiekują się młodymi urodzonymi w takiej grupie.

    Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię), jednakże biorąc pod uwagę także terytoria sporne do których Argentyna rości pretensje: Falklandy/Malwiny, Georgię Południową, Sandwich Południowy, Islas Auroras wraz z Orkadami Południowymi, Szetlandami Południowymi oraz z częścią Antarktydy administrowanej przez Argentynę na mocy Traktatu Antarktycznego powierzchnia łączna kraju wynosi 3 761 274 km², co czyni kraj ten ósmym na świecie pod względem powierzchni. Terytorium kraju podzielone jest na 23 prowincje i jedno miasto autonomiczne – stolica kraju Buenos Aires. Argentyna jest członkiem – założycielem Unii Narodów Południowoamerykańskich oraz Mercosur, a także członkiem Organizacji Państw Iberoamerykańskich, Banku Światowego, Światowej Organizacji Handlu, grupy krajów G15 oraz G20. Kraj uznawany jest za mocarstwo lokalne z bardzo wysokim wskaźnikiem rozwoju społecznego. W Ameryce Łacińskiej kraj ten ma piąty nominalny PKB na mieszkańca i najwyższy PKB mierzony parytetem siły nabywczej. Według analityków kraj ten zaklasyfikowany jest do rynków wschodzących, ze względu na wielkość, wysoki wzrost gospodarczy, poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych czy eksport w całości wytworzonych usług i towarów.Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

    Systematyka[]

    Klasyfikacja biologiczna rodziny nie jest ustabilizowana. Poniżej przedstawiono systematykę według Wilson & Reeder (Mammal Species of the World, 2005), według której pazurkowce uznane zostały za podrodzinę płaksowatych. Wielu autorów klasyfikuje je jako odrębną rodzinę. Wcześniej do płaksowatych zaliczano również podrodziny:

    Klasyfikacja biologiczna – szeregowanie organizmów w uporządkowany sposób według zasad systematyki biologicznej. Wynikiem tego procesu jest hierarchiczny układ systematyczny prezentujący aktualny w danym okresie stan wiedzy o podobieństwie i pochodzeniu organizmów. W zależności od przyjętej metody badawczej może to być hierarchiczny układ oparty na kategoriach systematycznych lub drzewie filogenetycznym, może obejmować wszystkie znane nauce organizmy lub ich określoną grupę. Dziedziną biologii, która zajmuje się klasyfikowaniem organizmów, jest systematyka organizmów, a reguły klasyfikacji i nazewnictwa systematycznego określa jej poddyscyplina – taksonomia.Pigmejka karłowata, dawniej: pigmejka, uistiti pigmejka (Callithrix (Cebuella) pygmaea) – gatunek małpy szerokonosej z rodziny płaksowatych.
  • Atelinae – czepiaki, obecnie wyodrębnione do rodziny czepiakowatych (Atelidae)
  • Alouattinae – wyjce, obecnie zaliczane do czepiakowatych
  • Aotinae – ponocnice, obecnie wyodrębnione do rodziny Aotidae
  • Pitheciinae – saki, obecnie zaliczane do rodziny Pitheciidae
  • Znakiem † oznaczono taksony wymarłe.

    Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.Saki, małpeczki (Pitheciinae) – podrodzina małp szerokonosych z rodziny Pitheciidae obejmująca m.in. właściwe saki (saki białolica, saki szara), uakari oraz szatankę. Wcześniej zaliczane były do płaksowatych.

    Bibliografia[]

    1. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
    2. Myers, P.: Cebidae (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2000. [dostęp 13 maja 2008].
    3. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.): Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) (ang.). Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 13 maja 2008].
    4. Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
    5. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 106-107. ISBN 83-01-14344-4.
    Gatunek wymarły (ang. extinct – EX) – gatunek, który wyginął wskutek procesów naturalnych lub wywołanych przez człowieka. Jest to jedna z kategorii klasyfikacji gatunków zagrożonych w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych publikowanej przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN).Ponocnice (Aotidae) – rodzina małych małp szerokonosych, dawniej włączana do rodziny płaksowatych (Cebidae) jako podrodzina Aotinae Poche, 1908. Początkowo zaliczano do niej tylko jeden, szeroko rozprzestrzeniony, gatunek Aotus trivirgatus (ponocnica, zwana również mirikiną) z licznymi podgatunkami.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Małpy szerokonose, małpy Nowego Świata (Platyrrhini) – niewielkie, nadrzewne ssaki naczelne o płaskim i szerokim nosie, klasyfikowane w czterech rodzinach małp Nowego Świata.
    Paznokieć (łac. unguis) – rogowa osłona ostatniego członu palca naczelnych. Paznokieć pełni funkcje ochronne – przed szkodliwym działaniem czynników mechanicznych – i obronne.
    Rodzina (łac. familia) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa niż rząd (ordo), a wyższa niż rodzaj (genus). W kodeksach nomenklatury biologicznej nie określono kryteriów wydzielania rodzin, poza przyporządkowaniem: rodzina grupuje rodzaje, grupa rodzin tworzy rząd. W praktyce rodziny zwykle łączą grupy rodzajów różniące się morfologicznie od innych grup.
    Paluch (łac. hallux) – leżący najbardziej przyśrodkowo i najsilniejszy palec stopy, stanowiący dla niej znaczną podporę. Paluch, podobnie jak kciuk, posiada jedynie dwa paliczki. Kości te są grubsze niż pozostałe paliczki stopy.
    Pitheciidae – rodzina nadrzewnych małp szerokonosych Nowego Świata obejmująca gatunki określane nazwami titi, saki i uakari, wcześniej zaliczane do rodziny płaksowatych (Cebidae).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.058 sek.