• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pęd - botanika

    Przeczytaj także...
    Wiechlinowate, trawy (Poaceae (R. Br.) Barnh., Gramineae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców. Liczy ok. 11 tys. gatunków. Stanowi ona główny komponent roślinności stepowej, łąkowej i pastwiskowej. Należą do niej również ważne rośliny uprawne, w tym zboża. W Polsce występuje ponad 150 gatunków traw.Pąk, pączek – zawiązek pędu z merystemem wierzchołkowym i zawiązkami organów – liści i kwiatów. Merystem osłonięty jest w pąku zawiązkami liści, czasem przekształconych w specjalne łuski pąkowe.
    Rozgałęzienia typu monopodialnego – charakteryzują rośliny jednoosiowe (monopodialne). Oś główna roślin o tym typie rozgałęzień rośnie silniej od odgałęzień bocznych, w efekcie zawsze jest od nich dłuższa. Odgałęzienia każdego kolejnego rzędu rosną słabiej od odgałęzień wyższych rzędów.
    Pędy sosny zwyczajnej Pinus sylvestris z pąkami na szczycie. Liście (igły) zebrane są po dwa w krótkopędzie, z kolei krótkopędy siedzą na długopędzie.

    Pęd – część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców. Często termin pęd jest nieprawidłowo utożsamiany z pojęciem łodyga.

    Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

    Typowy pęd to nadziemna część rośliny złożona z łodygi, będącej osią pędu, oraz osadzonych na niej organów bocznych – liści. Liście osadzone są na łodydze w regularnych odstępach. Miejsca, z których wyrastają, są często węźlasto zgrubiałe (np. u traw) i nazywają się węzłami. Dzielą one łodygę na odcinki – międzywęźla. W fazie rozmnażania rośliny pęd wytwarza również kwiaty i owoce.

    Rozgałęzienia pędu typu dychotomicznego, widlaste – w przypadku pędów charakterystyczne są dla widłaków. Powstają w wyniku podziału pąka szczytowego dzięki czemu powstają dwa odgałęzienia. Rozgałęzienia dychotomiczne występują także w żyłkach liścia w obrębie paprotników i niektórych nagonasiennych (np. u miłorzęba dwuklapowego).Krótkopęd – silnie skrócony fragment pędu spotykany u niektórych roślin. Cechuje się bardzo krótkimi międzywęźlami i w konsekwencji bardzo blisko siebie osadzonymi liśćmi. U wielu drzew iglastych (np. sosna, modrzew), a także liściastych (np. buk, drzewa owocowe) krótkopędy są głównym, a czasami nawet wyłącznym miejscem tworzenia się liści. U wielu drzew owocowych (np. u jabłoni, śliwy, gruszy, czereśni) kwiaty powstają wyłącznie na krótkopędach. W sadownictwie terminem krótkopęd określa się każdy pęd krótszy niż umowne 20 cm, bez względu na jego wiek, choć dzieli się je zwykle na jednoroczne i wieloletnie.

    Typologia[]

    Wyróżnia się pędy nadziemne oraz pędy podziemne. Ze względu na sposób i tempo wzrostu wyróżnić można dwa rodzaje pędów:

  • długopędy – wydłużone,
  • krótkopędy – skrócone.
  • Pędy podziemne[]

    Rola pędu podziemnego:

    Kwiat – organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.Rozgałęzienia pędu typu sympodialnego, wieloosiowe – występują u roślin, u których odgałęzienia boczne rosną silnie i przejmują prowadzenie pędu od osi pierwotnej. Kolejno powstające odgałęzienia boczne stają się przedłużeniem osi głównej. Odgałęzienia sympodialne są typowe dla roślin kłączowych oraz u wielu drzew liściastych (np. brzóz i grabów).
  • pozwala przetrwać roślinie niekorzystne warunki
  • magazynuje substancje odżywcze
  • służą do rozmnażania
  • Rodzaje pędów podziemnych:

  • bulwy (np. ziemniaki)
  • kłącza (np. tataraku)
  • cebula (np. tulipan)
  • rozłogi nadziemne (np. poziomki) i podziemne (np. wierzbownicy)
  • Pędy nadziemne[]

    Rolą pędu nadziemnego jest:

  • odżywianie przez fotosyntezę
  • rozmnażanie
  • W skład pędu nadziemnego wchodzą:

    Sosna zwyczajna, pospolita (Pinus sylvestris L.) – gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje powszechnie na terenach Europy Północnej i Środkowej (również górskich) oraz Syberii Wschodniej.Łodyga – nadziemna, osiowa część rośliny naczyniowej, która wraz z umiejscowionymi na niej liśćmi, pąkami, kwiatami i owocami stanowi pęd. Powstaje w wyniku podziałów i różnicowania komórek stożka wzrostu.
  • kwiaty
  • owoce
  • liście
  • łodyga
  • Typy rozgałęzień pędów[]

    Wyróżnia się następujące podstawowe typy rozgałęzień pędów:

  • rozgałęzienia typu monopodialnego – pędy o silnie rosnącej osi głównej i słabiej rosnących odgałęzieniach dalszych rzędów,
  • rozgałęzienia typu dichotomicznego – pędy rozwidlające się w wyniku podziału pąka szczytowego,
  • rozgałęzienia typu sympodialnego – pędy, których prowadzenie przejmują kolejne odgałęzienia boczne.
  • Zobacz też[]

  • fitomer
  • Przypisy

    1. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika Morfologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 167-170. ISBN 83-01-13945-2.
    Rośliny (Archaeplastida Adl i in. 2005, dawne nazwy naukowe: Vegetabilia, Plantae, Phytobionta, Plastida, Primoplantae) – eukariotyczne i autotroficzne organizmy, wykorzystujące energię promieniowania słonecznego za sprawą barwników asymilacyjnych (zdarzają się wśród roślin także organizmy cudzożywne – pasożytnicze, w tym też myko-heterotroficzne, ale mają one charakter wtórny).Pęd podziemny – zmodyfikowany rodzaj pędu rosnący pod ziemią. Od pędu nadziemnego różni się brakiem liści, które przekształcone są w łuski, grubością, oraz brakiem ciałek zieleni. Pędy podziemne występują głównie u wieloletnich roślin zielnych – bylin. Są organami spichrzowymi – magazynują materiały zapasowe umożliwiające roślinie przetrwanie okresów spoczynku zimowego (lub letniego u bylin w tropikach). U roślin tych na zimę obumiera pęd nadziemny, przetrwa natomiast pęd podziemny. Ze znajdujących się na nim pączków na wiosnę odnawia się część nadziemna. Pędy podziemne pełnią także drugą funkcję – biorą udział w rozmnażaniu wegetatywnym. Zasadnicze rodzaje pędów podziemnych to:



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama