• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Północna grań Wołowca

    Przeczytaj także...
    Grań główna Orawicko-Witowskich Wierchów – grań główna Orawicko-Witowskich Wierchów na Pogórzu Skoruszyńskim. Prowadzi nią granica polsko-słowacka, a także przebiega przez nią Wielki Europejski Dział Wodny. Wody spływające z zachodniej, słowackiej strony grani znajdują się w zlewni Morza Czarnego, wody spływające z wschodniej, polskiej strony uchodzą do Bałtyku. Stanowi bezpośrednie przedłużenie znajdującej się w Tatrach północnej grani Wołowca, od której oddziela ją szeroka przełęcz Brama Orawska (962 m).Tyrałowa Czuba (1400 m n.p.m.) – mało wybitny reglowy wierzchołek (czuba) w bocznym grzbiecie odchodzącym od Furkaski we wschodnim kierunku. Grzbiet ten oddziela Dolinę Krytą od doliny Wielkie Koryciska. Obydwie są odnogami Doliny Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Tyrałowa Czuba znajduje się w górnej części tego grzbietu, ok. 250 m na wschód od północnej grani Wołowca i biegnącej nią granicy polsko-słowackiej.
    Czaplowy Wierch, Czaplów Wierch, Wierch Czaplówka (słow. Vrch Čaplovka) – szczyt reglowy w słowackich Tatrach Zachodnich. Wznosi się na wysokość 1096 m n.p.m. w końcowym fragmencie grzbietu wyrastającego na północny zachód z wierzchołka Furkaski (Veľká Furkaska, 1490 m).
    Widok na grań z Rakonia
    Fragment grani, widok z Polany Chochołowskiej
    Wołowiec i Rakoń
    Widok od zachodniej strony

    Północna grań Wołowca – boczna grań odchodząca w północnym kierunku od znajdującego się w grani głównej szczytu Wołowca w Tatrach. Mająca kręty przebieg grań jest najdłuższą boczną granią w całych Tatrach Zachodnich. Prowadzi nią granica polsko-słowacka, a także przebiega przez nią Wielki Europejski Dział Wodny. Wody spływające z zachodniej, słowackiej strony grani znajdują się w zlewni Morza Czarnego, wody spływające z wschodniej, polskiej strony uchodzą do Bałtyku. Jej bezpośrednim przedłużeniem w kierunku północnym jest grań główna Orawicko-Witowskich Wierchów.

    Brama Orawska (słow. sedlo Tichá) – położona na wysokości 950 m szeroka przełęcz oddzielająca Orawicko-Witowskie Wierchy (Przysłop Witowski 1164 m) od Tatr Zachodnich (Siwiańskie Turnie 1065 m). Znajduje się tuż po wschodniej stronie polany Molkówka, przy granicy polsko-słowackiej (po polskiej stronie). Przez Bramę Orawską przebiega też Wielki Europejski Dział Wodny pomiędzy zlewniami Morza Czarnego i Bałtyku. Cieki spływające na zachód, do Doliny Cichej Orawskiej znajdują się w zlewni Morza Czarnego, potoki spływające na wschód, do Kotliny Kościeliskiej są w zlewni Bałtyku. Dolina Cicha i Kotlina Kościeliska wchodzą w skład Rowu Podtatrzańskiego, Brama Orawska i biegnący nią dział wodny oddzielają je od siebie.Długi Upłaz (słow. Dlhý úplaz) – odcinek północnej grani Wołowca pomiędzy Rakoniem a Łuczniańską Przełęczą w Tatrach Zachodnich. Granią tą przebiega granica polsko-słowacka. Górale nazywali Długim Upłazem wschodnie stoki opadające do Doliny Chochołowskiej Wyżniej, będącej górną częścią Doliny Chochołowskiej. Zachodnie stoki Długiego Upłazu opadają do słowackiej Doliny Zadniej Łatanej. Mająca ok. 2 km długości grań Długiego Upłazu jest płaska i zaokrąglona. Zaznaczają się w niej tylko dwa niewiele wyróżniające się wzniesienia o wysokości 1785 i 1632 m i wcina się w nią górny koniec Litworowego Żlebu.

    W północnej grani Wołowca, poczynając od niego samego, kolejno znajdują się:

  • Wołowiec (Volovec), 2064 m
  • przełęcz Zawracie, 1860 m
  • Rakoń (Rákoň), 1879 m. Zwornik dla bocznej, północno-zachodniej grani Rakonia oddzielającej Dolinę Rohacką od Doliny Łatanej
  • Długi Upłaz (Dlhý úplaz)
  • Łuczniańska Przełęcz (Lúčne sedlo), 1602 m
  • grzęda Łuczna
  • Grześ (Lúčna), 1653 m. Zwornik dla bocznej północno-zachodniej grani Grzesia oddzielającej Dolinę Łataną od Doliny Bobrowieckiej
  • Przełączka pod Grzesiem, 1508 m
  • Czoło, 1514 m
  • Bobrowiecka Przełęcz (Bobrovecké sedlo), 1356 m
  • Jamborowy Wierch, 1565 m. Zwornik dla bocznej grani Jambory do Jeżowego Wierchu oddzielającej Dolinę Bobrowiecką od Doliny Juraniowej
  • Bobrowiec (Bobrovec), 1663 m. Tworzy grań z Hrubasem, oddzielającą główną gałąź Doliny Chochołowskiej od Głębowca
  • Juraniowa Przełęcz (sedlo Prislop), 1376 m
  • Parzątczak, 1487 m. Zwornik dla 2 grani:
  • grzbietu Przysłopu oddzielającego Głębowiec od Doliny Długiej
  • krótkiej grzędy Wałowca oddzielającej Dolinę Juraniową od jej odnogi – doliny Jaworzynki Juraniowej
  • Przełęcz pod Furkaską
  • Furkaska (Veľká Furkaska), 1491 m. Zwornik dla bocznych grani:
  • grań Pośrednie oddzielająca Dolinę Długą od Doliny Krytej
  • grań Juraniowe zakończona Czaplowym Wierchem. Oddziela ona Dolinę Juraniową od Doliny Czaplowej i Doliny Furkaskiej
  • pomiędzy Furkaską a Koryciańską Czubą odchodzi na wschód boczne ramię z Tyrałową Czubą i Krytą Czubą. Oddziela ono Dolinę Krytą od Wielkich Korycisk
  • Koryciańska Czuba 1161 m. Zwornik dla grzbietu z Koryciańskimi Turniami oddzielającego Wielkie Koryciska od Małych Korycisk
  • Mała Furkaska, 1133 m
  • Siwiańskie Turnie.
  • Siwiańskie Turnie kończą tatrzańską część grani. Znajdują się niemal w całości na polskiej stronie, grań bowiem zmienia tutaj kierunek na wschodni, granica państwowa natomiast biegnie dalej w północno-zachodnim kierunku. Za turniami grzbiet opada do przełęczy Brama Orawska oddzielającej Tatry Zachodnie od Orawicko-Witowskich Wierchów.

    Przełęcz pod Furkaską – płytka przełęcz pomiędzy szczytami Parzątczaka (według różnych źródeł 1483, 1486 m) a Furkaską (1491 m) w długiej północnej grani Wołowca w Tatrach Zachodnich. Granią tą przebiega granica polsko-słowacka i Wielki Europejski Dział Wodny między Morzem Czarnym i Bałtykiem. Zachodnie stoki spod przełęczy opadają do słowackiej Doliny Juraniowej (a dokładniej do jej odnogi – doliny Jaworzynki Juraniowej), wschodnie do polskiej Doliny Długiej.Granica polsko-słowacka – granica między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Słowacji istniejąca formalnie we współczesnym kształcie od 1 stycznia 1993 tj. od momentu rozpadu Czechosłowacji na dwa niezależne państwa. Przed rozpadem Czechosłowacji obecna granica ze Słowacją stanowiła jej część i miała prawie identyczny przebieg (w późniejszych latach dokonano drobnych korekt).

    Po wschodniej stronie północnej grani Wołowca znajduje się Dolina Chochołowska, największa dolina polskich Tatr. Jest doliną walną o głównej osi przebiegającej równolegle do północnej grani Wołowca. Od tej strony z grani w jej dolnej części odchodzą tylko krótkie boczne ramiona oddzielające boczne odnogi Doliny Chochołowskiej. Od strony zachodniej grań jest bardziej rozgałęziona, jej boczne ramiona są znacznie dłuższe, a doliny odchodzą od niej przeważnie prostopadle.

    Hrubas – słabo wyodrębniony wierzchołek o wysokości 1499 m n.p.m. we wschodniej grani masywu Bobrowca w polskich Tatrach Zachodnich. Grań ta oddziela główny ciąg Doliny Chochołowskiej od jej odnogi – doliny Głębowiec. Tuż poniżej wierzchołka Hrubasa, po południowej stronie grani znajdują się dolomitowo-wapienne skały zwane Piecami. Na Hrubasie grań zmienia kierunek na północno-wschodni. Do doliny Głębowiec schodzi spod Hrubasa jedna z odnóg Szerokiego Żlebu oraz żleb Skrajniak, nienazwany żleb schodzi również z przeciwległych stoków. Dawniej Hrubasem Jaworzyńskim nazywano odcinek wschodniej grani Bobrowca. Upłaz po północnej stronie (od strony doliny Głębowiec) początkowego odcinka wschodniej grani Bobrowca nosi nazwę Hrubasowego Upłazu. Na upłazie tym stwierdzono występowanie rzadkiej w Polsce rośliny – zarzyczki górskiej.Północno-zachodnia grań Grzesia – boczna grań w Tatrach Zachodnich, będąca odgałęzieniem północnej grani Wołowca. Odgałęzia się od niej na Grzesiu i biegnie w północno-zachodnim kierunku do Osobitej i dalej aż po przełęcze Borek i Maniowa Przehyba stanowiące północno-zachodnią granicę Tatr. Grań ta, całkowicie znajdująca się na terenie Słowacji, oddziela Dolinę Bobrowiecką Orawską od Doliny Zuberskiej i jej odnogi – Doliny Łatanej. Kolejno, w kierunku od Grzesia do Osobitej znajdują się w niej:

    Przypisy[]

    1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
    2. Tatry Zachodnie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2009/10. ISBN 83-87873-36-5.
    3. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    Czoło (1514 m) – niewielki wierzchołek w grani opadającej z Grzesia do Bobrowieckiej Przełęczy w Tatrach Zachodnich. Po jego południowo-zachodniej stronie znajduje się siodełko płytkiej Przełączki pod Grzesiem (1508 m). Czoło znajduje się w grani, którą biegnie granica polsko-słowacka i Wielki Europejski Dział Wodny. Południowo-wschodnie stoki Czoła opadają do Doliny Chochołowskiej, północno-zachodnie do Doliny Bobrowieckiej Orawskiej.Łuczna (słow. Lúčna) – zachodnia grzęda Grzesia w północnej grani Wołowca w Tatrach Zachodnich. Opada na stronę słowacką do Doliny Zadniej Łatanej z południowego grzbietu Grzesia, pomiędzy głównym wierzchołkiem a Łuczniańską Przełęczą. Po obydwu stronach Łucznej, spod grzędy opadają dwa żleby, którymi spływają źródłowe cieki Łatanego Potoku.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dolina Długa – dolina będąca bocznym, zachodnim odgałęzieniem Doliny Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Rejon doliny zbudowany jest ze skał osadowych z okresu dolnej jury. Jej wylot znajduje się na wprost polany Huciska, po drugiej stronie Chochołowskiego Potoku, sama zaś kręta dolina ciągnie się aż pod Furkaskę (1491 m), Przełęcz pod Furkaską i Parzątczak (1486 m) w granicznym polsko-słowackim grzbiecie zbiegającym od Bobrowca na północ. Od sąsiedniej na północ Doliny Krytej oddzielona jest niewysokim, lesistym grzbietem Pośrednie. Od północnej strony, spod Jaworzyńskiego Przysłopu opada do doliny żleb Wielki Ciemniak. Dnem doliny spływa potok.
    Mała Furkaska (1133 m n.p.m.) – reglowy szczyt nad Doliną Chochołowską w polskich Tatrach Zachodnich. Znajduje się w północnej grani Wołowca pomiędzy Koryciańską Czubą a Siwiańskimi Turniami. Przez szczyt Małej Furkaski przebiega granica polsko-słowacka. Południowe stoki opadają do polskiej doliny Małe Koryciska (odnoga Doliny Chochołowskiej), północne do słowackiej Doliny Cichej Orawskiej.
    Grzęda – w geomorfologii jest to wypukła forma ukształtowania terenu, podłużna, rozłożysta formacja na zboczu, stoku lub ścianie. Także silnie wydłużone wzgórze o słabo rozciętych stokach i spłaszczonej wierzchowinie. Najczęściej mówi się o grzędach, gdy tego rodzaju formy występują obok siebie równolegle.
    Jaworzyński Przysłop (1269 m) – reglowy szczyt w otoczeniu Doliny Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Znajduje się w zakończeniu grzbietu Przysłop, który rozdziela dwie boczne odnogi Doliny Chochołowskiej: Głębowiec i Dolinę Długą. Jaworzyński Przysłop jest całkowicie niemal zalesiony, ale na jego grzbiecie, na zachód od wierzchołka, rozpoczyna się polana Jaworzyna pod Furkaską, ciągnąca się aż pod stoki Parzątczaka. W zalesionych stokach Jaworzyńskiego Przysłopu znajdują się liczne wapienne skały. Do Doliny Długiej opada spod Jaworzyńskiego Przysłopu zalesiony żleb Wielki Ciemniak, zaś do Doliny Chochołowskiej dużo mniejszy żleb Mały Ciemniak z wylotem przy Niżniej Bramie Chochołowskiej. Wielkim Ciemniakiem spływa stały potok, Małym tylko okresowy.
    Juraniowe – grzbiet w słowackich Tatrach Zachodnich, odchodzący od Furkaski (1491 m) znajdującej się na granicy polsko-słowackiej. Początkowo odchodzi od niej w północno-zachodnim kierunku, a potem zakręca w kierunku północnym i kończy się Czaplowym Wierchem (1096 m). Juraniowe oddziela Dolinę Juraniową i jej odnogę – dolinę Jaworzynkę Juraniową od Doliny Czaplowej i Doliny Furkaskiej. Wszystkie te doliny są odnogami Doliny Cichej Orawskiej. Od Juraniowego w północnym kierunku odchodzi jeden krótki grzbiet ze wzniesieniem Turek. Oddziela on Dolinę Czaplową od Doliny Furkaskiej.
    Rakoń (słow. Rákoň, 1879 m n.p.m.) – słabo wyróżniający się szczyt w Tatrach Zachodnich, znajdujący się w bocznej północnej grani Wołowca. Przez grań tę biegnie granica polsko-słowacka. Rakoń od Wołowca oddzielony jest niewielką przełęczą Zawracie, nad którą wznosi się tylko 19 metrów, zaś w stronę sąsiedniego w południowym kierunku Grzesia biegnie grzbiet Długiego Upłazu z Łuczniańską Przełęczą (1602 m n.p.m.). W kierunku północno-zachodnim z Rakonia odchodzi jeszcze jedna grań – północno-zachodnia grań Rakonia, rozdzielająca słowackie doliny: Łataną i Rohacką. Jego wschodnie zbocza opadają do Doliny Chochołowskiej Wyżniej.
    Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.