• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pär Lagerkvist

    Przeczytaj także...
    Nagroda Nobla w dziedzinie literatury – nagroda uważana za najbardziej prestiżową międzynarodową nagrodę literacką na świecie. Ustanowiona razem z czterema innymi nagrodami przez Alfreda Nobla w testamencie z 1895, jest przyznawana od 1901.Smalandia (szw. Småland) – jedna z dwudziestu pięciu tradycyjnych prowincji Szwecji, położona w jej południowo-wschodniej części, stanowiąca część Gotalandii.
    Esej (fr. essai – „próba”) – forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora. Esej może poruszać tematykę filozoficzną, społeczną lub artystyczną, być formą krytyki literackiej, manifestu politycznego lub też dotyczyć innych refleksji autora.

    Pär Fabian Lagerkvist (ur. 23 maja 1891 w Växjö, zm. 11 lipca 1974 w Lidingö) – prozaik, poeta, dramaturg, eseista i krytyk szwedzki. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1951. Członek Akademii Szwedzkiej. Jego odznaczające się dużą siłą wyrazu utwory sprawiły, że miał znaczący wpływ na literaturę od wczesnych lat 20. XX wieku po późnych lat 70.

    Anthony Quinn, właśc. Antonio Rudolfo Oaxaca Quinn (ur. 21 kwietnia 1915 w Chihuahua, zm. 3 czerwca 2001 w Bostonie) – aktor amerykański pochodzenia meksykańsko-irlandzkiego, malarz i rzeźbiarz.Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

    Biografia[]

    Pär Lagerkvist urodził się w 1891 w Växjö, mieście znajdującym się w szwedzkiej krainie Smalandia. Był synem miejscowego urzędnika kolejowego Andersa Johana Lagerkvista i Johanny Blad. Wychowanie w surowej religijnej atmosferze domu rodzinnego miało wpływ na całą jego późniejszą twórczość.

    Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – akademicki tytuł honorowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.

    Pierwszy kryzys światopoglądowy Pär Lagerkvist przeżył w gimnazjum w wyniku zderzenia tradycyjnych poglądów religijnych z ewolucjonistyczną teorią Darwina. W latach 1910–1912 studiował na uniwersytecie w Uppsali przedmioty związane ze sztuką i literaturą, po czym nie skończywszy studiów w 1913 przeniósł się do Paryża, gdzie zapoznał się ze współczesnymi prądami modernistycznymi.

    Liryka (gr. λυρικóς, lyrikos – odnoszący się do liry) – jeden z trzech rodzajów literackich, obok dramatu i epiki.Dramat (z gr. δρᾶμα – dráma czyli działanie, akcja) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury.

    Czas I wojny światowej spędził w Danii, gdzie poznał i pojął za żonę w 1918 Karen Sørensen. Małżeństwo to jednak nie było pomyślne i związek zakończył się rozwodem w 1925.

    Okrucieństwa wojny znalazły odbicie w twórczości Lagerkvista w postaci pierwszego szwedzkiego ekspresjonistycznego tomu wierszy Trwoga (szw. Ångest, 1916), który był znaczącym sukcesem literackim. W latach 20. Lagerkvist podróżował po Francji i Włoszech, by po 1930 osiąść na Lidingö – wyspie w pobliżu Sztokholmu. W 1925 związał się z Elaine Luella Hallberg, która była inspiracją dla jego poezji miłosnej z tomu Hjärtats sånger, 1926 (Pieśni serca). Lata 20. zaowocowały jednym z najważniejszych utworów Lagerkvista Gościem w rzeczywistości (szw. Gäst hos verkligheten, 1925), w którym przedstawił on, korzystając z własnych doświadczeń życiowych, przeżywającego kryzys religijny i światopoglądowy młodego człowieka.

    Janusz Bogdan Roszkowski (ur. 14 listopada 1940 w Gdyni) – polski poeta, prozaik, eseista oraz tłumacz literatury szwedzkiej.Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.

    W latach 30. najważniejszym utworem Lagerkvista był Kat (szw. Bödeln, 1933), będący parabolą potępiającą faszyzm i ustroje dyktatorskie. Po wydaniu tego utworu Lagerkvist osiągnął pozycję jednego z najważniejszych literatów szwedzkich, co zaowocowało w latach 40. różnymi znakami społecznego uznania. W 1940 został on członkiem Akademii Szwedzkiej, a w 1941 otrzymał doktorat honoris causa w Göteborgu. Wreszcie w 1951 otrzymał Nagrodę Nobla za artystyczną świeżość i prawdziwą niezależność myśli, przy pomocy których usiłował w swojej poezji znaleźć odpowiedzi na odwieczne stojące przed ludzkością pytania.

    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.André Gide (ur. 22 listopada 1869 w Paryżu, zm. 19 lutego 1951 w Paryżu) – prozaik francuski. André Gide został laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1947. Był biseksualistą i prekursorem ruchu homoseksualnego we Francji . Urodził się w rodzinie protestanckiej. W pewnym okresie swego życia skłaniał się ku katolicyzmowi, który wkrótce odrzucił. Napisał nawet uznaną za bluźnierczą powieść Lochy Watykanu. W pierwszej połowie XX wieku był pisarzem światowej sławy. Najważniejszymi dziełami w jego twórczości są Fałszerze, Lochy Watykanu, Immoralista oraz Dzienniki.

    W późniejszym okresie Lagerkvist skłaniał się ku prozie przesyconej wątkami biblijnymi, które stanowiły punkt wyjścia do stawiania egzystencjalnych pytań. Na przykład, w okrzykniętej przez André Gide'a arcydziełem, powieści Barabasz (szw. Barabbas, 1950) ukazał on uniewinnionego przez Poncjusza Piłata Barabasza, który od tego aktu zadaje sobie wciąż pytanie, dlaczego to on został uniewinniony i usiłuje bez sukcesu znaleźć znaczenie w swoim życiu (na podstawie tej powieści powstał film Barabasz w reżyserii Richarda Fleishera z Anthonym Quinnem w roli głównej). Podobne problemy poruszają też Sybilla (szw. Sibyllan, 1956), Śmierć Ahasvera (szw. Ahasverus dōd, 1960) czy Pielgrzym na morzu (szw. Pilgrim på havet, 1964).

    Lidingö - miasto w Szwecji, na wyspie Lidingö, na północny wschód od Sztokholmu, liczy około 30 tys. mieszkańców (2006). Siedziba gminy o tej samej nazwie. Ośrodek przemysłu spożywczego. Prawa miejskie posiada od 1926.Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

    Jako dramaturg Lagerkvist wykazywał się dużą wszechstronnością. Pisał zaprojektowane w eseju programowym Teatr (szw. Teater, 1918) sztuki wzorowane na późnych sztukach Strindberga – Den svåra stunden, 1918 (Trudna godzina), ale także uprawiał teatr realistyczny – Han som fick leva om sitt liv, 1928 (Ten, który wciąż przeżywał swe życie).

    Akademia Szwedzka (szw. Svenska Akademien, także De Aderton) – to niezależna organizacja, której celem jest promowanie literatury szwedzkojęzycznej i języka szwedzkiego. Akademia co roku nominuje laureata Literackiej Nagrody Nobla.Uniwersytet w Uppsali – szwedzki uniwersytet w Uppsali. Jest to najstarszy uniwersytet w Skandynawii. Został założony w roku 1477.

    Twórczość (wybór)[]

  • Människor, 1912 (Ludzie)
  • Ordkonst och bildkonst, 1913 (Sztuka słowa i sztuka obrazu)
  • Motiv, 1914 (Motywy)
  • Järn och människor, 1915 (Żelazo i ludzie)
  • Trwoga, 1992 (szw. Ångest, 1916)
  • Den sista människan, 1917 (Ostatni człowiek)
  • Teater, 1918 (Teatr)
  • Den svåra stunden, 1918 (Trudna godzina)
  • Kaos, 1919 (Chaos)
  • Wieczny uśmiech, fgm. 1992 (szw. Det eviga leendet, 1920) – zbiór opowiadań
  • Den lyckliges väg, 1921 (Droga szczęśliwego człowieka)
  • Onda sagor, 1924 (Złe baśnie)
  • Ojciec i ja, 1992 (szw. Far och jag, 1924),
  • Gość w rzeczywistości, 1986 (szw. Gäst hos verkligheten, 1925)
  • Hjärtats sånger, 1926 (Pieśni serca)
  • Zwyciężone życie, 1992 (szw. Det beregrade livet, 1927)
  • Han som fick leva om sitt liv, 1928 (Ten, który wciąż przeżywał swe życie)
  • Vid lägereld, 1932 (Przy ognisku)
  • Konungen, 1932 (Król)
  • Kat, 1972 (szw. Bödeln, 1933)
  • Zaciśnięta pięść, 1992 (szw. Den knutna näven, 1934)
  • Raj, 1992 (szw. Paradiset, 1935)
  • Mannen utan själ, 1936 (Człowiek bez duszy)
  • Wyzwolony człowiek, 1992 (szw. Den befriade människan, 1939)
  • Sång och strid, 1940 (Pieśń i walka)
  • Karzeł, 1972 (szw. Dvärgen, 1944)
  • De vises sten, 1947 (Kamień mądrości)
  • Låt människan leva, 1949 (Dajcie ludziom żyć)
  • Barabasz, 1956 (szw. Barabbas, 1950)
  • Sybilla, 1986 (szw. Sibyllan, 1956)
  • Śmierć Ahasvera, 1986 (szw. Ahasverus död, 1960)
  • Pielgrzym na morzu, 1986 (szw. Pilgrim på havet, 1962)
  • Det heliga landet, 1965 (Ziemia Święta)
  • Mariamne, 1972 (szw. Mariamne, 1967)
  • Antecknat, (wybór) 1992 (szw. Antecknat, 1977).
  • Był tłumaczony na polski przez: Zofię Milewską, Zygmunta Łanowskiego i Janusza B. Roszkowskiego.

    Barabasz – w Nowym Testamencie współwięzień Jezusa, tak jak on kandydat do amnestii z okazji święta Paschy. Barabasz został uwolniony, a Chrystus skazany na ukrzyżowanie.August Strindberg (ur. 22 stycznia 1849 w Sztokholmie, zm. 14 maja 1912 tamże) – szwedzki pisarz. Twórca dramatów, powieści, esejów i utworów poetyckich, malarz i fotograf. Uznawany za ojca współczesnego teatru. Przedstawiciel naturalizmu i prekursor ekspresjonizmu.

    Przypisy

    1. Biography (ang.). Nobelprize.org. [dostęp 2013-01-13].
    2. Lagerkvist, Pär (szw.). svenskaakademien.se. [dostęp 2016-02-17].
    3. Pär Lagerkvist (1891-1974) (ang.). authorscalendar.info. [dostęp 2016-02-17].
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    LIBRIS (Library Information System, pol. System Informacyjny Bibliotek) szwedzki katalog rozproszony utrzymywany przez Narodową Bibliotekę Szwecji w Sztokholmie. Umożliwia wyszukiwanie 6,5 milionów tytułów.Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Krytyka literacka – działalność intelektualna polegająca na dyskusji, ocenianiu i interpretacji dzieł literackich i ogólnie literatury. Krytyka literacka z założenia nie jest wyrazem metody naukowo-badawczej, lecz przekonań ideowo-artystycznych. Za prekursora krytyki literackiej uważa się Arystarcha z Samotraki.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Nagroda Nobla – wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu – Alfreda Nobla.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.