Owocnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Typy askokarpów: Od lewej: apotecjum, perytecjum, klejstotecjum, gymnotecjum
Typy bazydiokarpów
1 – kapeluszowy blaszkowaty, 2 – kapeluszowy rurkowaty, 3 – polyporoidalny, 4 – kapeluszowy kolczasty, 5 – zamknięty, 6,7 – hubiasty blaszkowy, 8 – hubiasty polyporoidalny, 9 – hubiasty kolczasty, 10 – cyfelloidalny, 11 – klawarioidalny, 12 – kantarelloidalny, 13 – rozpostarty, 14 – rozpostarto-odgięty

Owocnik, karpofor, sporofor, sporokarp – zbita część grzybni, w której na zewnątrz lub wewnątrz powstają zarodniki płciowe (mejospory). Owocniki występują głównie u grzybów wyższych; workowców i podstawczaków. Ich budowa jest charakterystyczna dla różnych grup grzybów. Wyróżnia się w nich dwa rodzaje grzybni: płonną – hamatecjum, stanowiącą rusztowanie – i zarodnionośną – hymenium (obłocznię), w której wytwarzane są zarodniki.

Władysław Wojewoda (ur. 20 maja 1932 w Przemyślu, zm. 3 listopada 2010) – polski biolog, pedagog, specjalista w zakresie botaniki i mykologii.Goździeńczyk grzebieniasty (Clavulina coralloides (L.) J. Schröt.) – gatunek grzybów z rodziny goździeńczykowatych (Clavulinaceae). Jest to gatunek typowy rodzaju Clavulina. Spotykany w obydwu Amerykach i Europie.
Typy owocników

Owocniki grzybów workowych noszą nazwę askokarpu. Wyróżnia się następujące ich typy:

  • apotecjum (miseczka)
  • chasmotecjum
  • gymnotecjum
  • klejstotecjum
  • perytecjum (otocznia)
  • pseudotecjum
  • Owocniki grzybów podstawkowych to bazydiokarpy. Istnieje ogromna różnorodność ich kształtów. Ważniejsze typy budowy bazydiokarpów to:

  • rozpostarty, zwany też kortycjoidalnym, skorupiastym lub resupinowatym – całą powierzchnią przylegający do podłoża,
  • rozpostarto-odgięty – częściowo przylegający, częściowo odstający od podłoża,
  • klawarioidalny – pałeczkowaty, maczugowaty lub krzaczasto rozgałęziony,
  • cyfelloidalny – tarczkowaty, rurkowaty, kubkowaty lub miseczkowaty,
  • owocnik hubiasty – występuje np. u grzybów nadrzewnych, zwanych popularnie hubami. Są to owocniki półeczkowate, konsolowate i kopytkowate, do podłoża przylegające bokiem,
  • grzyb kapeluszowy – zbudowany z kapelusza lub główki z hymenoforem i trzonu (na ogół bez hymenoforu). Wyróżnia się wśród nich:
  • owocniki rurkowate,
  • owocniki blaszkowate,
  • owocniki kantarelloidalne
  • owocniki kolczaste (hydnoidalne),
  • owocnik zamknięty (angiokarpiczny) – płodna gleba, w której powstają zarodniki znajduje się wewnątrz zamkniętego owocnika. U niektórych gatunków (np. u kurzawek) gleba i włośnia wypełnia całe wnętrze owocnika, u niektórych (np. u purchawek) oprócz płodnej gleby znajduje się jeszcze w dolnej części owocnika płonne podglebie. Podglebie jest gąbczaste i ma liczne komory powietrzne, u niektórych gatunków od gleby oddzielone jest błoniastą diafragmą. Cały owocnik otoczony jest okrywą – perydium.
  • Czas życia owocników

    Niektóre są bardzo krótkotrwałe, ich czas życia nie przekracza jednej doby, niektóre mogą istnieć i wytwarzać zarodniki przez wiele lat. Pod względem trwałości owocniki dzieli się na dwie grupy:

    Grzyby hydnoidalne (ang. (stipitate hydnoid fungi, tooth fungi ) – nieformalna morfologiczno-biologiczna grupa podstawczaków obejmująca grzyby ektomikoryzowe, których owocniki rosną na ziemi i składają się z trzonu i kapelusza o hymenoforze kolczastym. Nazwa grupy pochodzi od rodzaju Hydnum (kolczak), do którego początkowo włączano wszystkie gatunki grzybów o kolczastym hymenoforze. W wyniku dużych zmian, jakie zaszły i nadal zachodzą w taksonomii grzybów, większość z tych gatunków została potem przeniesiona do innych rodzajów. Obecnie grzyby hydnoidalne należą m.in. do rodzajów Bankera, Hydnellum Phellodon i Sarcodon w obrębie rzędu Thelephorales. Grzyby kortycjoidalne (ang. corticioid fungi) – nieformalna morfologiczno-biologiczna grupa podstawczaków wytwarzająca owocniki rozpostarte. Zalicza się do niej zarówno gatunki będące saprotrofami i pasożytami, jak i grzyby mikoryzowe, np. Amphinema, Byssoporia, Tomentella, Pseudotomentella, Tomentellopsis, Tylospora, czy niektóre Sistostrema. Wszystkie są podstawczakami. Mają różną konsystencję, mogą tworzyć słabo widoczne, puszyste naloty, owocniki pajęczynowate, mięsiste, skórzaste, chrząstkowate, korkowate, skorupiaste i zdrewniałe. Wielkość owocników może wahać się od kilku mm do kilku metrów (np. rozpostarte owocniki na pniu wielkich drzew).
  • owocniki jednoroczne, których czas życia wynosi od kilku tygodni do kilku miesięcy. Przed zimą giną, niektóre jednak mogą przetrwać zimę (gdy jest łagodna) i rosnąć w następnym sezonie wegetacyjnym,
  • owocniki wieloletnie, które na tym samym podłożu rozwijają się przez wiele lat.
  • Owocniki grzyba kapeluszowego (suchogrzybek złotopory)

    Grzyby poliporoidalne (ang. polypores, poroid fungi) – nieformalna morfologiczno-biologiczna grupa grzybów afylloforoidalnych. Należą do niej podstawczaki wytwarzające typowy hymenofor rurkowy rozwijający się na owocnikach rozpostartych, rozpostarto-odgiętych, konsolowatych lub guzowatych. Większość gatunków to tzw. huby, tylko nieliczne to grzyby kapeluszowe. Są wśród nich zarówno owocniki jednoroczne, jak wieloletnie. Owocniki jednoroczne zazwyczaj są mięsiste, lub włóknisto-skórzaste, owocniki wieloletnie są skorupiaste, chrząstkowate, korkowate lub zdrewniałe. Wielkość owocników może wynosić od kilku mm nawet do kilku metrów (np. rozpostarte owocniki rosnące na powalonych pniach drzew). Są saprotrofami lub pasożytami rozwijającymi się głównie na żywym lub martwym drewnie drzew i krzewów. Gleba (łac. gleba) – płodna część w zamkniętych owocnikach grzybów, dawniej zaliczanych do grupy wnętrzniaków .
  • Owocniki hubiaste (żagwiak łuskowaty)

  • Owocniki zamknięte (purchawka chropowata)

  • Owocniki klawarioidalne goździeńczyka grzebieniastego

  • Owocniki cyffeloidalne fałdówki kędzierzawej

  • Owocnik kortycjoidalny powłocznicy wierzbowej

    Konidiom – występująca u grzybów wielostrzępkowa struktura, w której powstają zarodniki bezpłciowe – konidia. Wyróżnia się następujące typy konidiomów:Barbara Gumińska (ur. 25 września 1924 we Lwowie) – prof. dr hab., polska uczona, specjalistka w zakresie botaniki i mykologii. Ukończyła studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ) w Krakowie w 1951, w 1994 uzyskała tytuł prof. zwyczajnego. Była na tej uczelni pracownikiem Instytutu Botaniki, kierownikiem Zakładu Taksonomii Roślin i Fitogeografii (1977-79), kierownikiem Pracowni Mykologicznej od 1979. Członek Polskiego Towarzystwa Botanicznego i Rady Naukowej PAN od 1990.
  • Twory grzybniowe, w których powstają zarodniki bezpłciowe (mitospory) to konidiomy.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Słowniczek mykologiczny [dostęp 2020-12-24].
    2. Selim Kryczyński, Zbigniew Weber (red.), Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii, Poznań: PWRiL, 2010, ISBN 978-83-09-01-063-0.
    3. Piotr Łakomy, Atlas hub, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2008, ISBN 978-83-7073-650-7.
    4. Till R.Lohmeyer, Ute Kũnkele, Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie, Warszawa 2006, ISBN 83-85444-65-3.
    5. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, ISBN 83-09-00714-0.
    6. Wanda Rudnicka-Jezierska, Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Podstawczaki (Basidiomycetes): purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodematales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiakowe (Podaxales), Kraków 1991, ISBN 83-85444-01-7.
    Purchawka chropowata (Lycoperdon perlatum Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).Lycoperdon Pers. – rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae). Polska nazwa purchawka. W Europie występuje 14 gatunków. Nazwa pochodzi od dźwięku wydawanego po nadepnięciu dojrzałego grzyba.




    Warto wiedzieć że... beta

    Powłocznica wierzbowa (Peniophora violaceolivida ((Sommerf.) Massee ) – gatunek grzybów należący do rodziny powłocznicowatych (Peniophoraceae).
    Huba – popularna nazwa owocników grzybów nadrzewnych. Są wśród nich zarówno saprotrofy występujące na martwym drewnie, jak i pasożyty występujące na żywych drzewach.
    Trzon grzyba – część owocnika, występująca u wszystkich grzybów kapeluszowych oraz u niewielkiej ilości grzybów bezkapeluszowych (o owocnikach typu hubowatego).
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Askokarp (łac. ascoma, l.mn. ascomata) – owocnik grzybów workowych, spotykany też u porostów. Składa się z bardzo zbitych strzępek, i może zawierać miliony worków, z których każdy typowo zawiera osiem zarodników (askospor).
    Okrywa, perydium (łac. peridium) – osłonka otaczająca owocnik u niektórych grup grzybów i śluzowców. Występuje np. w rodzinach tęgoskórowate, piestrówkowate i in. Okrywa początkowo szczelnie otacza cały owocnik, a wewnątrz niej znajduje się warstwa rodzajna (hymenium), w której powstają zarodniki. Po ich dojrzeniu okrywa otwiera się lub odpada, umożliwiając zarodnikom rozsiewanie się. Dawniej grzyby posiadające taki zamknięty owocnik zaliczano do grupy wnętrzniaków. W obecnej klasyfikacji systematycznej grzybów grupy takiej nie wyróżnia się.
    Askokarp (łac. ascoma, l.mn. ascomata) – owocnik grzybów workowych, spotykany też u porostów. Składa się z bardzo zbitych strzępek, i może zawierać miliony worków, z których każdy typowo zawiera osiem zarodników (askospor).

    Reklama