• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Owoc



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Hormony roślinne, fitohormony (gr. φυτοορμόνη) – grupa związków organicznych należących do regulatorów wzrostu i rozwoju roślin. Kryterium uznania związku za fitohormon jest wywoływanie rekcji w organizmie rośliny w stężeniach rzędu 10 mol dm lub mniejszych. Hormony roślinne nie muszą wykazywać działania poza miejscem ich wytwarzania, miejsce wytwarzania może być jednocześnie miejscem reakcji. Znane są związki wykazujące aktywność biologiczną analogiczna do naturalnie wytwarzanych w roślinie. Syntetyczne regulatory wzrostu i rozwoju roślin (np. 1-Metylocyklopropen) są wykorzystywane w rolnictwie i ogrodnictwie.Herpochoria – rozsiewanie się diaspor na skutek wykonywania ruchów pełzających; zjawisko to występuje rzadko i nie ma większego znaczenia. Zwykle diaspory wyposażone są w ości lub włoski, wykonujące ruchy pod wpływem zmian wilgotności i w ten sposób przesuwające diasporę po podłożu. Rozsiewają się w ten sposób m.in. szczotlicha Corynephorus i jęczmień Hordeum. Diaspory niektórych roślin (np. iglicy Erodium i ostnicy Stipa) mają zgięte ości, skręcone śrubowato pod zgięciem. Wykonując ruchy higroskopijne skręcają się i rozkręcają (a więc skracają i wydłużają) w zależności od zmian wilgotności środowiska. Jeśli trafią na podporę, mogą wkręcać część diaspory w podłoże.
    Zastosowanie[ | edytuj kod]

    Owoce jadalne[ | edytuj kod]

    Owoce suszone
     Osobne artykuły: owoce jadalnerośliny przyprawowe.

    Owocami jako rodzajem pożywienia określane są części roślin o grubej warstwie miąższu i przyjemnym, zwykle słodkim smaku i zapachu. Tylko niektóre owoce botaniczne są owocami jadalnymi, a niektóre owoce botaniczne zaliczane są wręcz do warzyw (np. pomidor). Z drugiej strony niektóre warzywa bywają przetwarzane i spożywane jak owoce i tak bywają klasyfikowane w sensie prawnym. Do przykładów należą ogonki liściowe rabarbaru, czasem też korzenie spichrzowe marchwi, bulwy korzeniowe batatów i pomidory.

    Niecierpek (Impatiens L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny niecierpkowatych. Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 850 gatunków występujących przede wszystkim na obszarach tropikalnych i subtropikalnych Azji i Afryki. W Polsce w stanie naturalnym występuje kilka gatunków, inne są uprawiane jako rośliny ozdobne. Gatunkiem typowym jest Impatiens noli-tangere L..Interferencja RNA (RNAi, z ang. RNA interference) – zjawisko wyciszania albo wyłączenia ekspresji genu przez dwuniciowy RNA (dsRNA, z ang. double stranded RNA) o budowie i sekwencji zbliżonej do sekwencji DNA wyłączanego genu. Wyłączenie może się odbywać na trzech poziomach: a) degradacja mRNA; b) blokowanie translacji mRNA; c) prawdopodobnie również przez indukcję epigenetycznego wyciszenia genu.

    Owoce stanowią istotną część pożywienia dla ludzi i wielu zwierząt. Są istotnym źródłem witamin, soli mineralnych i błonnika. Szacuje się, że substancje odżywcze owoców i nasion w przeliczeniu na suchą masę stanowią blisko 3/4 żywności zużywanej przez człowieka. Ze względu na zastosowanie użytkowe dzieli się owoce i nasiona na pochodzące od roślin zbożowych, oleistych, strączkowych, owocowych i przyprawowych.

    Zoochoria, zwierzęcosiewność – jeden ze sposobów rozprzestrzeniania diaspor roślinnych (nasion, zarodników, rozmnóżek) przez zwierzęta. Diaspory mogą być np. przyczepione do sierści, albo zjadane i później wydalane. Rośliny rozsiewające się przez zoochorię mają szczególne przystosowania do takiego sposobu rozsiewania, np. nasiona zaopatrzone w haczyki przyczepiające je do sierści zwierząt, specjalne ciałka zachęcające (tzw. elajosomy) mrówki do zabierania nasion, albo jadalne części owocu.Hydrochoria (wodosiewność) – jeden ze sposobów rozprzestrzeniania się nasion roślin i zarodników. Występuje często u roślin wodnych i błotnych (glony, kosaciec, olsza, grążel żółty i inne). Rzadziej u roślin rosnących na mniej wilgotnych stanowiskach np. u mchów, rozchodnika, wiesiołka. Wtedy zarodniki lub nasiona rozsiewane są dzięki deszczowi (deszczosiewność). Wśród roślin wybitnie lądowych hydrochoria występuje np. u palm, umożliwiając rozsiewanie się nasion palmy kokosowej i palmy seszelskiej na nawet bardzo odległe stanowiska (np. wyspy).

    Do roślin zbożowych zalicza się te tworzące ziarniaki z mączystymi nasionami (np. pszenica zwyczajna, żyto zwyczajne i kukurydza zwyczajna). Owoce do wyrobu olejów wykorzystywane są w przypadku np. rzepaku, słonecznika zwyczajnego, oliwki europejskiej i olejowca gwinejskiego (palmy olejowej). Liczne owoce używane są jako przyprawy. Tak wykorzystywane są np. liczne owoce roślin baldaszkowych m.in. kminek, kolendra, kmin, a poza tym np. pieprz czarny, borówka brusznica, wanilia płaskolistna. Głównie do przyrządzania używek wykorzystywane są owoce kawy arabskiej i kakaowca właściwego.

    Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. W zależności od podziału wyróżnia się od 20 do 25 gatunków tego rodzaju traw jednorocznych lub trwałych. Pochodzi ze stref umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Hordeum vulgare L.. 17 października 2012 r. tygodnik Nature poinformował, że brytyjscy naukowcy rozszyfrowali genom jęczmienia.Mleczko kokosowe (niekiedy określane również jako "mleko kokosowe"; taj. กะทิ gati, mal., ind. santan) – popularny składnik spożywczy, stosowany w kuchni krajów Azji Południowo-Wschodniej, zaś w innych krajach dostępny w postaci puszkowanej. Otrzymuje się je poprzez zalanie gorącą wodą miąższu lub rozdrobnionej kopry i odciśnięcie przez gazę. Otrzymuje się w ten sposób aromatyczny, biały, przypominający mleko płyn, zawierający od 15% do 25% tłuszczu, w zależności od ilości użytej wody.

    Pierwszą rośliną modyfikowaną genetycznie, która została skomercjalizowana i trafiła do sklepów był pomidor o nazwie handlowej FlavrSavr. Wprowadzony antysensowy gen dla enzymu poligalakturonazy zapobiegał mięknięciu dojrzałych owoców zwiększając ich trwałość i ułatwiając transport. Chociaż od strony naukowej proces tworzenia owoców o poprawionych właściwościach zakończył się sukcesem i po badaniach potwierdzających bezpieczeństwo produktu 21 maja 1994 roku pomidory trafiły na rynek, nie odniósły jednak sukcesu handlowego, a produkcja okazała się nieopłacalna.

    Jaskrowce (Ranunculales Dumort.) – grupa roślin okrytonasiennych stanowiąca klad i rząd w systemach klasyfikacyjnych. Przeważnie są to rośliny zielne, ale także drzewa i krzewy (w drewnie zawsze obecne są naczynia). Należy tu (według APweb) 7 rodzin zawierających 199 rodzajów z 4445 gatunkami.Sole mineralne – nieorganiczne związki chemiczne z grupy soli. Pojęcie to często odnosi się do soli spotykanych w naturze (w organizmach żywych, pożywieniu itp.). Sole mineralne są ważnym składnikiem diety człowieka, spełniają bowiem rolę budulcową oraz regulatorową. Stanowią około 4% organizmu człowieka (przy czym najważniejsze to chlorek sodu, a także sole wapnia i magnezu). Niedostateczna ilość soli mineralnych w diecie może prowadzić do poważnych zaburzeń w organizmie człowieka.

    Owoce lecznicze[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Zioła.

    Owoce wielu gatunków roślin znajdują zastosowanie w ziołolecznictwie. Jako surowiec zielarski oznaczane są łacińskim słowem Fructus, ale odrębnie klasyfikowanymi surowcami są też jagody (Bacca), makówki (Caput), orzechy (Nux), owocnia (Pericarpium), „szyszki” chmielu (Strobilus).

    Rzodkiewnik pospolity (Arabidopsis thaliana (L.) Heynh.) – gatunek rośliny zielnej, należący do rodziny kapustowatych. Rzodkiewnik pospolity jest w botanice (m.in. genetyce roślin) gatunkiem modelowym (podobnie jak myszy i muszka owocowa w badaniach biologicznych człowieka)Rośliny przyprawowe – rośliny zawierające silne substancje aromatyczne, dzięki którym mogą być stosowane jako przyprawy. Zalicza się je do ziół i roślin uprawnych.

    Inne zastosowania[ | edytuj kod]

    Drewniejące owoce znajdują zastosowanie jako ozdoby, naczynia i instrumenty. Tykwy służą do wyrobu takich instrumentów muzycznych jak: güiro, shekere, berimbau i marakasy. Szerokie zastosowania znajdują też owoce dzbaniwa kalebasowego. Włókien dostarczają owoce puchowca pięciopręcikowego (kapokowca) i kokosa właściwego. Owoce tego ostatniego dostarczają zresztą różnych produktów, poza koira (włóknami) także mleczko kokosowe i koprę. Do wyrobu barwników służą owoce m.in. figowca barwierskiego.

    Powstawanie gatunków albo specjacja to proces biologiczny, w wyniku którego powstają nowe gatunki organizmów. Zachodzi na skutek wytworzenia się bariery rozrodczej pomiędzy wyjściowymi populacjami, czyli zaistnieniu zjawiska, które uniemożliwia między nimi wymianę genów.Róża (Rosa L.) – rodzaj krzewów należących do rodziny różowatych (Rosaceae). Znanych jest 150–200 gatunków występujących na półkuli północnej, czasem podaje się nawet dwukrotnie większą liczbę, co wynika z różnego traktowania taksonów. Większość ozdobnych odmian róży rozmnaża się przez okulizację na podkładkach z dzikich róż.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • owocowanie
  • owoce trujące
  • owoce cytrusowe
  • owocolistek
  • owocnik
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Lesław Przywara: Owoc. W: Encyklopedia biologiczna. Tom VIII. Zdzisława Otałęga (red. nacz.). Kraków: Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, 1999, s. 30-33.
    2. Hejnowicz Z.: Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Warszawa: PWN, 1980, s. 710-735. ISBN 83-01-00420-7.
    3. Janina Jasnowska, Mieczysław Jasnowski, Jan Radomski, Stefan Friedrich, Wojciech W.A. Kowalski: Botanika. Szczecin: Wyd. Brasika, 1999, s. 222-224.
    4. Zbigniew Podbielkowski: Rozmnażanie się roślin. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 1972, s. 252-274.
    5. Jocelyn A. Ozga, Dennis M. Reinecke. Hormonal Interactions in Fruit Development. „Journal of Plant Growth Regulation”. 22 (1), s. 73–81, 2003. DOI: 10.1007/s00344-003-0024-9. ISSN 0721-7595 (ang.). 
    6. Kopcewicz Jan: Rozwój generatywny. W: Fizjologia roślin. red. Kopcewicz Jan, Lewak Stanisław. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 520-556. ISBN 83-01-13753-3.
    7. J. J. Giovannoni. Genetic Regulation of Fruit Development and Ripening. „THE PLANT CELL ONLINE”. 16 (suppl_1), s. S170–S180, 2004. DOI: 10.1105/tpc.019158. ISSN 1040-4651 (ang.). 
    8. Jim Giovannoni. Molecular biology of fruit maturation and ripening. „Annu. Rev. Plant Physiol. Plant Mol. Biol.”. 52, s. 725–749, 2001 (ang.). 
    9. Mizzotti C, Mendes MA, Caporali E, Schnittger A, Kater MM, Battaglia R, Colombo L. The MADS box genes SEEDSTICK and ARABIDOPSIS Bsister play a maternal role in fertilization and seed development. „Plant J.”. 70 (3), s. 409–420, 2012. DOI: 10.1111/j.1365-313X.2011.04878.x. PMID: 22176531 (ang.). 
    10. P. Gu, C. Ferrandiz, MF Yanofsky, R. Martienssen. The FRUITFULL MADS-box gene mediates cell differentiation during Arabidopsis fruit development. „Development”. 125, s. 1509-1517, 1998 (ang.). 
    11. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika. Morfologia. Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN, 2008, s. 305-308. ISBN 83-01-13946-3.
    12. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 618-619. ISBN 83-214-1305-6.
    13. Adam Pałczyński, Zbigniew Podbielkowski, Benon Polakowski: Botanika. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 215-227. ISBN 83-0109728-0.
    14. Katherine Esau: Anatomia roślin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1973, s. 720-744.
    15. Wilson Carl L., Loomis Walter E.: Botany. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1967, s. 250-269. ISBN 978-0-03-061630-3.
    16. RW. Bledsoe, HC. Harris. The influence of mineral deficiency on vegetative growth, flower and fruit production, and mineral composition of the peanut plant.. „Plant Physiology”. 25 (1), s. 63-77, Jan 1950. PMID: 16654279. 
    17. Zbigniew Podbielkowski, Maria Podbielkowska: Przystosowania roślin do środowiska. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1992, s. 475-522. ISBN 83-02-04299-4.
    18. K.J. Wills, J.C. McElwain: The Evolution of Plants. Oxford: Oxford University Press, 2010, s. 156, 162. ISBN 978-0-19-850065-0.
    19. Jean-Marie Pelt, Marcel Mezoyer, theodore Monod, Jacques Girardon: Najpiękniejsza historia roślin. Warszawa: Cyklady, 2001, s. 55-59. ISBN 83-86859-60-1.
    20. Marta Wrzosek: ABC ewolucji. Poznań: Sorus, 2010, s. 119. ISBN 978-83-89949-81-3.
    21. Jeremy M. Beaulieu, Michael J. Donoghue. Fruit evolution and diversification in campanulid angiosperms. „Evolution”. 67 (11), s. 3132–3144, 2013. DOI: 10.1111/evo.12180. ISSN 00143820 (ang.). 
    22. D. W. Snow. Evolutionary aspects of fruit-eating by birds. „Ibis”. 113 (2), s. 194–202, 2008. DOI: 10.1111/j.1474-919X.1971.tb05144.x. ISSN 00191019 (ang.). 
    23. John N. Thompson, Mary F. Willson. Evolution of Temperate Fruit/Bird Interactions: Phenological Strategies. „Evolution”. 33 (3), s. 973, 1979. DOI: 10.2307/2407660. ISSN 00143820 (ang.). 
    24. Willson Mary F., Christopher J. Whelan. The evolution of fruit color in fleshy-fruited plants. „American Naturalist”, s. 790-809, 1990. 
    25. J.G. Vaughan, C.A. Geissler: Rośliny jadalne. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2001, s. XXII-XXIII. ISBN 83-7255-326-2.
    26. COUNCIL DIRECTIVE 2001/113/EC of 20 December 2001 relating to fruit jams, jellies and marmalades and sweetened chestnut purée intended for human consumption. W: Official Journal of the European Communities L10/67 [on-line]. 12.1.2002. [dostęp 2015-08-15].
    27. Jan Kybal, Jirina Kaplicka: Rośliny aromatyczne i przyprawowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1985. ISBN 83-09-00959-3.
    28. Bohumir Hlava, Dagmar Lanska: Rośliny przyprawowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983. ISBN 83-09-00456-7.
    29. Jolanta i Karol Węglarscy: Użyteczne rośliny tropików. Poznań: 2008. ISBN 978-83-61320-17-3.
    30. Matthew G. Kramer, Keith Redenbaugh. Commercialization of a tomato with an antisense polygalacturonase gene: The FLAVR SAVR? tomato story. „Euphytica”. 79 (3), s. 293–297, 1994. DOI: 10.1007/BF00022530. ISSN 0014-2336 (ang.). 
    31. G. Bruening J.M. Lyons. The case of the FLAVR SAVR tomato. „California Agriculture”. 54 (4), s. 6-7, 2000 (ang.). 
    32. Janusz Supniewski: Farmakologia. Warszawa: PZWL, 1966.
    33. Kazimierz Janicki (red.): Lekarski poradnik domowy. Warszawa: PZWL, 1992. ISBN 83-200-1639-8.
    34. Zastosowanie. W: tykwa.info [on-line]. [dostęp 2015-08-20].
    Wanilia płaskolistna (Vanilla planifolia Andrews) – gatunek pnącza z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Występuje w stanie dzikim w lasach tropikalnych w Ameryce Południowej i Środkowej.Orzacha podziemna, orzech ziemny, orzech arachidowy, fistaszki (Arachis hypogaea L.) – gatunek roślin z rodziny bobowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej, gdzie zaczął być uprawiany na przełomie trzeciego i drugiego tysiąclecia p.n.e. Obecnie szeroko rozpowszechniony w uprawie w krajach tropikalnych i subtropikalnych, nie występuje już na stanowiskach naturalnych. We florze Polski notowany jest jako efemerofit.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Apokarpiasłupkowie apokarpiczne, zalążnia apokarpiczna – rodzaj słupkowia u roślin, u których tworzone jest ono z więcej niż jednego owocolistka, przy czym każdy z owocolistków pozostaje wolny (nie zrośnięty z innymi). W trakcie rozwoju (ontogenezy) poszczególne owocolistki zwijają się i zrastają wzdłuż swych brzegów (tworząc szew brzuszny). W efekcie w kwiecie powstaje wiele jednoowocolistkowych słupków, tym samym też wiele zalążni. Po zapyleniu i zapłodnieniu zalążków z zalążni apokarpicznych rozwijają się owoce zbiorowe.
    Seradela (Ornithopus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Gatunkiem typowym jest Ornithopus perpusillus L..
    Owoce jabłkowate (owoce ziarnkowe) – mają wielokomorowy, skórzasty endokarp z niewielką liczbą nasion i silnie rozbudowany mezokarp – podwójnego pochodzenia (część wewnętrzna pochodzi z zalążni, a część zewnętrzna pochodzi z dna kwiatowego). Z punktu widzenia botanicznego owoce jabłkowate są owocami rzekomymi.
    Morwa (Morus L.) – rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych (Moraceae), obejmujący około 10-16 gatunków żyjących w subtropikalnych do umiarkowanych regionach przede wszystkim Azji, a także Afryki i Ameryki Północnej. Występuje również w niektórych regionach Polski. Gatunkiem typowym jest Morus nigra L..
    Okwiat, okrywa kwiatowa (ang. perianth, łac. perigonium, perianthium) – część kwiatu stanowiąca ochronę dla rozwijających się pręcików i słupków. U roślin owadopylnych okwiat pełni także funkcję powabni dzięki zapachowi i kolorom, dla zapylających je owadów, ptaków, ssaków i innych zwierząt.
    Łuszczynka (ang. siliqua, silique, łac. siliqua) – rodzaj suchego, pękającego owocu będący krótką łuszczyną. Występuje u roślin z rodziny kapustowatych (Brassicaceae) (np. u tasznika, miesiącznicy, tobołków). Jest to łuszczyna, której długość jest równa lub krótsza od trzykrotności jej szerokości. Są to owoce dwukomorowe, z wewnętrzną fałszywą przegrodą rozpiętą między dwoma łożyskami, na których umocowane są nasiona.
    Dno kwiatowe, oś kwiatowa (ang. receptacle, łac. receptaculum) – element budowy kwiatu roślin okrytonasiennych będący przeważnie mniej lub bardziej rozszerzonym końcem szypułki. Na dnie kwiatowym osadzone są wyrastające spiralnie lub w okółkach pozostałe elementy budowy kwiatu – okwiat, pręcikowie i słupkowie. Dno kwiatowe stanowi twór homologiczny do osi kłosa zarodnionośnego roślin zarodnikowych i osi strobili nagonasiennych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.107 sek.