Otwarta nauka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wersja logotypu otwartej nauki

Otwarta nauka – dowolne pobieranie, przetwarzanie i kolportaż treści naukowych dla możliwie jak największej liczby odbiorców przy wykorzystaniu wszystkich możliwych środków przekazu. Michael Nielsen opisał otwartą naukę jako „ideę, która zakłada, że wszelkiego rodzaju wiedza naukowa powinna być otwarcie rozpowszechniana tak wcześnie, jak jest to praktyczne w procesie odkrywania”.

Otwarty dostęp (OD, ang. Open Access, „OA”) – oznacza wolny, powszechny, trwały i natychmiastowy dostęp dla każdego do cyfrowych form zapisu danych i treści naukowych oraz edukacyjnych.Globalizacja – ogół procesów prowadzących do coraz większej współzależności i integracji państw, społeczeństw, gospodarek i kultur, czego efektem jest tworzenie się "jednego świata", światowego społeczeństwa; zanikanie kategorii państwa narodowego; kurczenie się przestrzeni społecznej i wzrost tempa interakcji poprzez wykorzystanie technologii informacyjnych oraz wzrost znaczenia organizacji ponad- i międzynarodowych, w szczególności ponadnarodowych korporacji. Geneza tego procesu lokowana jest w epoce odkryć geograficznych, dokonywanych przez Europejczyków od XV wieku, a rozpatrywany w nauce jest on dopiero od lat 80. XX wieku, mimo, że kwestia tworzenia porządku ponadnarodowego podejmowana była już na początku wieku XIX. Globalizacja jako realne zjawisko przez część naukowców jest postrzegana sceptycznie. Jest ona również postrzegana jako zjawisko powodujące wzrost nowych, nieprzewidywalnych form ryzyka oraz wzrost nierówności społecznych w skali globu czy też w skali poszczególnych społeczeństw. Skutki tych procesów nie są do końca rozpoznane, mogą prowadzić zarówno do większej homogenizacji kultury, jak i do jej kreolizacji i zwiększenia różnorodności kulturowej.

Początki otwartej nauki w historii otwiera pojawienie się drukowanych czasopism naukowych w XVII wieku. Postęp techniczny, powstanie internetu i wspieranie przez organizacje międzynarodowe takie jak Europejska Rada ds. Badań Naukowych upowszechniają otwartą naukę we współczesnym świecie. Jest inicjatywą wpisująca się w nurt otwartości treści, możliwości wymiany poglądów i informacji oraz swobodnego rozwoju dla wszystkich zainteresowanych, przez co jest ona coraz bardziej popularna we współczesnej dobie globalizacji, demokratyzacji i pluralizmu.

Otwarte oprogramowanie (ang. open source movement, dosł. ruch otwartych źródeł) – odłam ruchu wolnego oprogramowania (ang. free software), który proponuje nazwę open source software jako alternatywną dla free software, głównie z przyczyn praktycznych, a nie filozoficznych.Open Hardware - termin odnoszący się do sprzętu (zwykle elektronicznego oraz komputerowego), który został stworzony na podobnych zasadach co oprogramowanie FLOSS (jak np. GNU/Linux, OpenOffice.org czy Mozilla Firefox).

Otwarta nauka opiera się na 6 zasadach. Są to:

  • Otwarta metodologia: dokumentowanie stosowania metod oraz całego procesu, o ile jest to wykonalne;
  • Open Source: używanie technologii otwartego oprogramowania i sprzętu;
  • Otwarte dane: udostępnianie dostępnych danych bezpłatnie;
  • Otwarty dostęp: publikacja w sposób otwarty i udostępnianie wszystkim zapisanych danych;
  • Open Peer Review: przejrzyste i możliwe do prześledzenia zapewnianie jakości i wiarygodności poprzez otwartą recenzję wzajemną;
  • Otwarte zasoby edukacyjne: używanie bezpłatnych i otwartych materiałów dla edukacji i nauczania uniwersyteckiego.
  • W Polsce w 2019 trwały prace nad przepisami, według których projekty oraz naukowcy opłacani z państwowych pieniędzy mieliby obowiązek publikacji w otwartym dostępie. Na dostęp do zamkniętych publikacji, dla instytucji naukowych i uczonych państwo wydawało w tym czasie ok. 250 mln zł.

    Internet (skrótowiec od ang. inter-network, dosłownie "między-sieć") – ogólnoświatowa sieć komputerowa, określana również jako sieć sieci. W znaczeniu informatycznym Internet to przestrzeń adresów IP przydzielonych hostom i serwerom połączonym za pomocą urządzeń sieciowych, takich jak karty sieciowe, modemy i koncentratory, komunikujących się za pomocą protokołu internetowego z wykorzystaniem infrastruktury telekomunikacyjnej.Demokratyzacja – proces zmierzający do przekształcenia dotychczasowej formy rządów w ustrój demokratyczny. W wyniku głębokich reform w sferze społecznej i politycznej mechanizm ustrojowy państwa zaczyna funkcjonować w oparciu o zasady demokracji.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Open Science – openscienceASAP, „openscienceASAP” [dostęp 2018-02-11] (ang.).
    2. Czym jest otwarta nauka?, otwartanauka.pl [dostęp 2018-02-11] (pol.).
    3. Czym jest otwarta nauka?, otwartanauka.pl [dostęp 2018-02-04] (pol.).
    4. Open Science – Open Science, www.openscienceonline.com [dostęp 2018-02-04].
    5. Wiceminister nauki: otwarty dostęp również kosztuje, Nauka w Polsce [dostęp 2019-02-24] (pol.).

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Czym jest otwarta nauka? (pol.). otwartanauka.pl. [dostęp 2018-02-11].
  • Open Science (ang.). openscienceonline.com. [dostęp 2018-02-11].
  • Open Science (niem.). openscienceasap.org. [dostęp 2018-02-11].
  • Otwarte zasoby edukacyjne (OZE) (ang. Open Educational Resources – OER) – wspólna nazwa dla wszelkich zasobów edukacyjnych, do których istnieje w pełni otwarty dostęp dzięki objęciu ich wolnymi licencjami lub przeniesieniu do domeny publicznej i udostępnieniu za pomocą dowolnych technologii informacyjnych i komunikacyjnych.Recenzja naukowa (ang. peer review) – recenzja utworu naukowego (dysertacji, książki, publikacji w czasopiśmie naukowym), której celem jest ocena naukowej zawartości tego utworu.




    Reklama