Ostforschung

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ostforschung (pol. Badania wschodnie) – interdyscyplinarny nurt naukowy łączący metody naukowe, wywiadowcze oraz praktyczne cele polityczne Niemiec związane z niemiecką ekspansją w Europie wschodniej. Nazwa używana w Niemczech od XVIII wieku do opisania ogółu badań na terenach wschodnich Niemiec, od XIX wieku także Europy środkowej. Nazwa obejmowała instytucje naukowo-badawcze oraz organizacje zajmujące się studiowaniem problemów państw położonych na wschód od Niemiec w Europie środkowej oraz wschodniej.

Wilhelm II (ur. 27 stycznia 1859 w Poczdamie, zm. 4 czerwca 1941 w Doorn w Holandii) – ostatni niemiecki cesarz i król Prus, przedstawiciel dynastii Hohenzollernów.Kaliningrad (ros. Калининград, do 4 czerwca 1946 Królewiec (do XVI w. także Królówgród), ros. Кёнигсберг, niem. Königsberg, łac. Regiomontium, prus. Kunnegsgarbs, lit. Karaliaučius) – stolica obwodu kaliningradzkiego – eksklawy Federacji Rosyjskiej, u ujścia Pregoły do Bałtyku, w historycznej krainie Sambii. Liczba ludności Kaliningradu w 2006 wynosiła 434,9 tys.

Historia[ | edytuj kod]

Twórca nurtu Ostforschung Theodor Schiemann (Heliograwiura Rudolfa Dührkoopa)

Pierwszą placówką naukową prowadzącą działalność w duchu Ostforschung była założona w 1892 roku katedra historii Europy wschodniej pod kierownictwem Theodora Schiemanna, który był wykładowcą akademii wojskowej oraz zaufanym doradcą Wilhelma II. Przypisuje mu się sformułowanie koncepcji niemieckiej polityki wschodnioeuropejskiej. Kolejny ośrodek – Deutsche Gesellschaft zum Studium Russlands – założono w roku 1913 w setną rocznicę „bitwy narodów” pod Lipskiem. Po wojnie instytucja ta stała się jedną z centralnych organizacji Ostforschung.

Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).Hakata — potoczna nazwa niemieckiej organizacji nacjonalistycznej Deutscher Ostmarkenverein (Niemiecki Związek Marchii Wschodniej), założonej w Poznaniu, 3 listopada 1894. Nazwa wzięła się od pierwszych liter nazwisk założycieli: Ferdynanda von Hansemanna (1861-1900), Hermanna Kennemanna (1815-1910), Henryka von Tiedemanna (1840-1922), często w polskiej literaturze pisana jako H-K-T, H.K.T. lub po prostu Hakata. W 1896 Hakata przeniosła swą siedzibę do Berlina.

W styczniu 1932 roku w tajnym niemieckim archiwum w Berlinie-Dahlem Albert Brackmann założył organizację Publikationsstelle, której głównym celem było dostarczanie naukowcom niemieckim materiałów dotyczących problemów wschodnich. Po przejęciu władzy w Niemczech przez narodowych socjalistów Ostforschung stał się częścią polityki zagranicznej rządu III Rzeszy. Dnia 19 grudnia 1933 roku naziści powołali do życia kolejną tajną organizację mającą zajmować się problematyką wschodu – Nord und Ostdeutsche Forschungemeinschaft (pol. Północno-Wschodnia Wspólnota Badawcza). Na czele organizacji stanął Albert Brackmann, a jego współpracownikami byli prof. Walther Recke z Gdańska oraz prof. Theodor Oberländer. Zadaniem tej instytucji było dostarczanie niemieckim naukowcom materiałów zgodnych z nazistowską propagandą dotyczących problemów wschodnich. Przygotowywała ona także materiały propagandowe dla szkół, ministerstwa spraw wewnętrznych i organizacji, takich jak Bund Deutscher Osten czy Ahnenerbe. Organizacja koordynowała oraz finansowała także publikacje, instytucje oraz naukowców skupionych w Ostforschung. Zajmowała się również kontrolą oraz ustalała programy badawcze dla instytutów naukowych we Wrocławiu, Gdańsku i Królewcu. Nordostdeutsche Forschungemeinschaft finansowała również towarzystwa naukowe w Polsce i Czechosłowacji oraz wydawane przez nie wydawnictwa poświęcone tym krajom. W Polsce były to serie wydawnicze: „Ostdeutsche Heimatbucher”, „Deutsche Gaue im Osten”, „Ostdeutsche Heimathefte”.

II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.Hermann Aubin (ur. 23 grudnia 1885 w Libercu, zm. 11 marca 1969) - niemiecki historyk związany z nacjonalistycznym nurtem Ostforschung.

W roku 1937 w miejscowości Wannsee koło Berlina został utworzony przez Reichsführera SS Heinricha Himmlera Instytut Badań Naukowych nad Związkiem Radzieckim, zwany od lokalizacji Instytutem Wschodnim Wannsee. To właśnie w jego siedzibie dnia 20 I 1942 roku na tzw. konferencji Wannsee zapadła decyzja o „rozwiązaniu kwestii żydowskiej”, zapowiadająca masową zagładę Żydów we wschodniej Europie. Naukowcy z kręgów Ostforschung zajmowali się opracowaniem logistyki oraz podbudowy naukowej rozwiązania tego problemu.

Hans Michael Frank (ur. 23 maja 1900 w Karlsruhe, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) – niemiecki funkcjonariusz narodowosocjalistyczny, z wykształcenia prawnik, zbrodniarz wojenny. Uczestnik nieudanego puczu monachijskiego w 1923, członek NSDAP od 1927. Jeden z przywódców III Rzeszy i główny twórca jej systemu prawnego opartego na zasadzie wodzostwa (niem. Führerprinzip). W okresie 1939-1945 generalny gubernator okupowanych ziem polskich (Generalne Gubernatorstwo).Pangermanizm to nacjonalistyczny nurt polityczny, powstały na przełomie XIX i XX wieku, stawiający sobie za cel zjednoczenie w jednym państwie wszystkich ludów pochodzenia germańskiego. Na początku pojawił się w Austrii. Związek Wszechniemiecki był organizacją reprezentującą pangermanizm w Niemczech. Żądanie "zjednoczenie w jednym państwie wszystkich ludów pochodzenia germańskiego" nie ograniczało się jedynie do terenów, gdzie ludność niemiecka była większością, lecz dotyczyło także terenów, gdzie Niemcy byli mniejszością. Na tych obszarach nad rodzimą ludnością władzę miała sprawować mniejszość niemiecka, planowano też stopniową redukcję grup etnicznych nie-niemieckiego pochodzenia poprzez czystki etniczne i osadzanie kolonistów niemieckich. Pangermaniści wyrażali także antysemickie i antypolskie poglądy. Poglądy związane z pangermanizmem były jednym z dominujących czynników kształtujących politykę i cele Niemiec podczas I wojny światowej, a także istotnym źródłem inspiracji politycznych niemieckiego ruchu nazistowskiego i Adolfa Hitlera.

Po kampanii wrześniowej naziści zorganizowali na terenie okupowanej Polski szereg nowych placówek Ostforschung dedykowanych Polsce. Dnia 20 kwietnia 1940 roku w Krakowie Generalny Gubernator Hans Frank powołał Institut fur Deutsche Ostarbeit pol. Instytut Niemieckiej Pracy na Wschodzie, której celem było ugruntowanie niemieckiej obecności na terenie okupowanej Polski tzw. „zabezpieczenia niemieckiego obszaru wschodniego”. W 1941 roku w okupowanym Poznaniu Niemcy utworzyli Reichsuniversitat – Posen oraz związane z nim instytuty Ostforschung, takie jak: Reichsstiftung fur Deutsche Ostforschung pol. Fundacja Rzeszy dla Niemieckich Badań Wschodnich, Institut fur Polen Forschung pol. Instytut Badania Polski, Institut fur Ostsiedlung pol. Instytut Osadnictwa na Wschodzie, Institut fur Ostrechtforschung pol. Instytut Badania Prawa Wschodniego oraz Landeskundliche Forschungsstelle fur den Reichsgau Wartheland pol. Ośrodek Badań Krajoznawczych Kraju Warty.

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Milan Myška (ur. 1933 w Ostrawie-Witkowicach, zm. 8 lipca 2016) – czeski historyk, prof. związany z Uniwersytetem Ostrawskim.

Po zakończeniu wojny nastąpiła rekonstrukcja nurtu ostforschung w Zachodnich Niemczech, której głównym teoretykiem był niemiecki historyk Albert Brackmann. W okresie tym powołano szereg nowych instytucji, takich jak Gottinger Arbeitskreis, Osteuropa-Institut Munchen z Monachium oraz inne instytucje koordynowane przez Komitet Koordynacyjny Niemieckich Instytutów Wschodnich (niem. Koordinationsausschuss der deutschen Ost-Institute) z siedzibą w Kolonii.

Bitwa pod Lipskiem (niem. Völkerschlacht bei Leipzig), znana też jako „bitwa narodów” – bitwa stoczona pod Lipskiem w dniach 16-19 października 1813 roku między wojskami francuskimi pod przywództwem Napoleona Bonaparte, a wojskami koalicji antyfrancuskiej (złożonej z Austrii, Prus, Rosji i Szwecji). Była to największa bitwa w kampaniach Napoleona i jego najcięższa porażka, aczkolwiek bardziej symboliczną stała się bitwa pod Waterloo.Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.

Zadania Ostforschung[ | edytuj kod]

Instytuty Ostforschung wszechstronnie badały wschód z punktu widzenia interesów Niemiec w tym rejonie. W kompleksowych badaniach wschodnich brali udział historycy, socjologowie, prawnicy, ekonomiści, geografowie, językoznawcy, religioznawcy, antropolodzy i psychologowie. Generalnie nurt ten miał uzasadniać naukowo przynależność terenów Europy środkowej, a szczególnie pogranicza polsko-niemieckiego oraz czesko-niemieckiego do Niemiec. Nurt ten stał się orężem propagandowym niemieckich nacjonalistów kwestionujących polską państwowość oraz przynależność historyczną ziem należących do Polski. Ostforschung był agresywnie antypolski i rzutował na całość stosunków polsko-niemieckich, wywołując w nich szereg napięć, ponieważ uzasadniał niemieckie roszczenia terytorialne wobec Polski.

Heinrich Himmler (ur. 7 października 1900 w Monachium, zm. 23 maja 1945 w Lüneburgu) – polityk, jeden z głównych przywódców Niemiec hitlerowskich i zbrodniarzy II wojny światowej; współtwórca i szef kolejno: SS (od 1929), Gestapo (od 1934), policji (od 1936), minister spraw wewnętrznych (od 1943). Odpowiedzialny za eksterminację Żydów w Europie.Słowianie – gałąź ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi, o wspólnym pochodzeniu, podobnych zwyczajach, obrzędach i wierzeniach. Zamieszkują Europę wschodnią, środkową i południową oraz pas północnej Azji od Uralu po Ocean Spokojny. Stanowią najliczniejszą grupę ludności indoeuropejskiej w Europie.

Nurt był wykorzystywany politycznie przez rząd niemiecki w celu kwestionowania granic II Rzeczypospolitej. Przykładem może być narada przedstawicieli ministerstwa spraw wewnętrznych Niemiec z lipskimi naukowcami, jaka odbyła się latem 1927 roku. Na pytanie, czy praca lipskiej grupy naukowców skupionych w ramach „Ostforschung” ma mieć charakter naukowy czy propagandowy, urzędnik ministerstwa zalecał: „Należy na naukowej bazie wykazać możliwie szybko i drastycznie krwawiącą granicę wschodnią”. Po dojściu Hitlera do władzy dorobek naukowy tego nurtu stanowił bazę do licznych akcji propagandowych i germanizacyjnych, podejmowanych w Niemczech przeciwko narodom słowiańskim, głównie Czechom i Polakom. M.in. Ostforschung był bardzo często wykorzystywany przez następczynię Hakaty, nazistowską organizację Bund Deutscher Osten, kierowaną przez Theodora Oberländera. Instytucje związane z Ostforschung zajmowały się logistyką, udzielając również konsultacji oraz dokonując analiz dla niemieckiego sztabu generalnego w sprawach związanych z planowaniem wojny oraz okupacją.

Tadeusz Adam Walichnowski (ur. 26 lutego 1928 w Warszawie, zm. 18 stycznia 2005) – generał brygady MO, prawnik, historyk, politolog. Uważany za jednego z liderów frakcji nacjonalitarnej w PZPR.Europa Wschodnia to region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją. Region ten jest różnie definiowany.

Ostforschung stał się także nazwą interdyscyplinarnej organizacji założonej w nazistowskich Niemczech na krótko przed wojną przez Alberta Brackmanna oraz liczne grono niemieckich historyków i antropologów, mającą na celu koordynację niemieckich badań Europy wschodniej ze szczególnym uwzględnieniem II Rzeczypospolitej. Badania prowadzone zarówno przez „Ostforschung”, jak również Ahnenerbe, miały za zadanie udowodnić naukowo przynależność etniczną i historyczną ziem polskich do III Rzeszy.

Germanizacja – proces przyswajania języka lub kultury niemieckiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Germanizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego), jak i mieć charakter względnie dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją. Często rozumiana obecnie jako proces wynarodowienia, poprzez nakłanianie lub przymuszanie ludności rdzennej określonego terenu do przyswojenia języka niemieckiego oraz kultury niemieckiej, a także proces rozprzestrzeniania się języka, kultury i ludności poprzez asymilację lub adaptację obcojęzycznych słów.Kaliningrad (ros. Калининград, do 4 czerwca 1946 Królewiec (do XVI w. także Królówgród), ros. Кёнигсберг, niem. Königsberg, łac. Regiomontium, prus. Kunnegsgarbs, lit. Karaliaučius) – stolica obwodu kaliningradzkiego – eksklawy Federacji Rosyjskiej, u ujścia Pregoły do Bałtyku, w historycznej krainie Sambii. Liczba ludności Kaliningradu w 2006 wynosiła 434,9 tys.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Ernst Klee (ur. 15 marca 1942 we Frankfurcie nad Menem, zm. 18 maja 2013) – niemiecki dziennikarz i pisarz. Znany jest z ujawniania i dokumentacji zbrodni medycznych z czasów III Rzeszy, zwłaszcza związanych z Akcją T4.
Konferencja jałtańska (od 4 do 11 lutego 1945), zwana także krymską – spotkanie przywódców koalicji antyhitlerowskiej (tzw. Wielkiej Trójki): przywódca ZSRR Józef Stalin, premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill oraz prezydent USA Franklin Delano Roosevelt. Była to jedna z konferencji wielkiej trójki, miała miejsce po konferencji teherańskiej (listopad-grudzień 1943) a przed konferencją poczdamską (lipiec-sierpień 1945). Wielka trójka odbyła wiele konferencji, jednak na konferencjach teherańskiej, jałtańskiej oraz poczdamskiej zapadły decyzje najwyższej wagi.
Indoeuropeistyka – dział językoznawstwa zajmujący się językami indoeuropejskimi. Celem tej dyscypliny jest badanie podobieństw między językami indoeuropejskimi i próba rekonstrukcji języka praindoeuropejskiego. Szczególne miejsce w indoeuropeistyce zajmuje filologia klasyczna, zajmująca się językami greckim i łacińskim, i sanskrytologia. Poddyscyplinami indoeuropeistyki są też slawistyka, germanistyka, romanistyka, celtologia, bałtologia i iranistyka.
Reichsführer – najwyższy stopień w całej SS (stopień ten w Wehrmachcie odpowiadał stopniowi Marszałka Rzeszy). Stopień ten był również najwyższym stopniem policji III Rzeszy - osoba posiadająca go nie tylko dowodziła całą SS, ale też całą policją.
Hans Koch (ur. 7 lipca 1894 we Lwowie - zm. 9 kwietnia 1959) - niemiecki teolog i historyk niemieckiego nurtu Ostforschung, oficer Abwehry.
Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.
Antyslawizm (niem. Slawenfeindlichkeit) nazywany także niekiedy Slawofobią – forma rasizmu i ksenofobii, przejawiająca się negatywnym nastawieniem wobec Słowian i przyjmująca formę zachowań dyskryminacyjnych.

Reklama