Osoczynowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output .takson-zwierzeta .naglowek{color:black!important;background:#d3d3a4!important}.mw-parser-output .takson-rosliny .naglowek{color:black!important;background:#90ee90!important}.mw-parser-output .takson-grzyby .naglowek{color:black!important;background:#add8e6!important}.mw-parser-output .takson-protozoa .naglowek{color:black!important;background:#f0e68c!important}.mw-parser-output .takson-chromalveolata .naglowek{color:black!important;background:#adff2f!important}.mw-parser-output .takson-excavata .naglowek{color:black!important;background:#f0e68c!important}.mw-parser-output .takson-amoebozoa .naglowek{color:black!important;background:#ffc8a0!important}.mw-parser-output .takson-opisthokonta .naglowek{color:black!important;background:#e0d0b0!important}.mw-parser-output .takson-sar .naglowek{color:black!important;background:Moccasin!important}.mw-parser-output .takson-bakterie .naglowek{color:black!important;background:#d3d3d3!important}.mw-parser-output .takson-archeony .naglowek{color:black!important;background:#f3e0e0!important}.mw-parser-output .takson-eukarionty .naglowek{color:black!important;background:#faf0e6!important}.mw-parser-output .takson-inne .naglowek{color:white!important;background:red!important}
Kwiaty Bursera simaruba
Owoce Dacryodes edulis

Osoczynowate (Burseraceae Kunth) – rodzina roślin należąca do rzędu mydleńcowców (w systemach klasyfikacyjnych preferujących podział na drobne rodziny i rzędy zaliczana do rzędu Burserales). Do rodziny należy 19 rodzajów z 755 gatunkami występującymi w strefie tropikalnej. Przedstawiciele rodziny występują na obu kontynentach amerykańskich od południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych po południową Brazylię, w Afryce subsaharyjskiej, w południowej Azji, północnej Australii i na wyspach Oceanii. Należące tu rośliny wyróżniają się obecnością kanałów żywicznych wypełnionych bezbarwnymi lub białymi żywicami, zwykle silnie aromatycznymi. Znacznie użytkowe mają dostarczające jadalnych owoców różne gatunki z rodzaju kanarecznik Canarium, lokalnie spożywane są także owoce Dacryodes edulis. Drzewa z rodzaju kadzidla Boswellia dostarczają żywicy olibanum, a z rodzaju balsamowiec Commiphora – mirry. Żywice o różnych zastosowaniach pozyskuje się także z Bursera simaruba i Dacryodes excelsa. Drzewa wielu rodzajów z tej rodziny stanowią źródło wartościowego drewna.

Kaulifloria (gr. kaulos – łodyga, flos, floris – kwiat) – wyrastanie kwiatów z pąków śpiących (spoczynkowych) z pni i gałęzi. Termin bywa też wąsko ujmowany jako wyrastanie kwiatów tylko z pni, podczas gdy wyrastanie ich z gałęzi określane jest odrębnie jako ramifloria. Zjawisko jest nierzadkie zwłaszcza w strefie tropikalnej, gdzie jest wynikiem adaptacji do zapylania kwiatów przez zwierzęta, które mają utrudniony dostęp do nich jeśli rozwijają się ukryte w gęstwinie liści w koronie drzewa. Dotyczy to zwłaszcza kwiatów zapylanych przez ptaki (ornitogamia), nietoperze (chiropterogamia), ale też odwiedzanych przez drobne zwierzęta wędrujące po pniach i konarach (np. gryzonie). następujące w następstwie rozwijanie się owoców na pniach zwane jest kaulikarpią i także wiąże się z ułatwieniem dostępu do nich niektórych zwierząt (np. małp).Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.

Morfologia[ | edytuj kod]

Pokrój Drzewa i krzewy, w przypadku niektórych gatunków epifityczne i wspinające się. Liście Skrętoległe, pierzasto złożone, choć czasem zredukowane tak, że na osi liścia (czasem oskrzydlonej) pozostaje tylko pojedynczy listek szczytowy, albo dwa lub trzy listki. Ogonek liściowy u nasady z poduszeczkowatym zgrubieniem, zwykle bez przylistków. Listki liścia złożonego o brzegu ząbkowanym osadzone są zwykle na osi naprzeciwlegle (tylko u Boswellia skrętolegle). Kwiaty Niepozorne, promieniste, zebrane są w wyrastających w kątach liści, pozornie szczytowo lub rzadko bezpośrednio z pnia (kaulifloria) kwiatostany otwarte wyglądające jak kłosy, pęczki i wiechy. Kwiaty są na ogół funkcjonalnie jednopłciowe – męskie mają zredukowaną zalążnię, a żeńskie pręciki, rzadko zdarzają się kwiaty obupłciowe. Działki kielicha występują w liczbie od trzech do pięciu i są częściowo zrośnięte. Są trwałe i podczas owocowania mogą się powiększać. W takiej samej liczbie występują płatki korony, które są wolne lub u nasady zrośnięte. Pręcików jest tyle co płatków lub wyrastają w podwojonej liczbie w dwóch okółkach. Ich nitki u niektórych przedstawicieli zrastają się u dołu. Pylniki nie są wyraźnie odgraniczone od nitki i często mają kształt strzałkowaty. Otwierają się podłużnym pęknięciem. Zalążnia w kwiatach żeńskich jest górna lub wpół dolna i tworzona jest przez dwa do pięciu (rzadko do 12) zrośniętych owocolistków, z których każdy tworzy własną komorę. Pojedyncza szyjka słupka na szczycie rozgałęzia się. Znajdujące się na jej końcu znamię jest główkowate lub podzielone na tyle łatek ile owocolistków. Owoce Suche lub mięsiste złożone pestkowce lub fałszywe torebki.

Systematyka[ | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzina siostrzana dla nanerczowatych Anacardiaceae, umieszczana w rzędzie mydleńcowców Sapindales reprezentującym klad różowych w obrębie okrytonasiennych.

Pestkowiec (ang. drupe, stone fruit, łac. drupa) – rodzaj owocu mięsistego. Podczas tworzenia się pestkowców zewnętrzna część owocni (egzokarp) tworzy skórkę, środkowa część (mezokarp) mięśnieje, a wewnętrzna część (endokarp) twardnieje i drewnieje. Twarda, wewnętrzna część owocni nazywana jest pestką i różni ten typ owocu od jagody, która jest zmięśniała w całości.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.


Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rutanae Takht., rząd Burserales Baskerville, rodzina osoczynowate (Burseraceae Kunth).

Wiecha – typ kwiatostanu groniastego złożonego, w którym na głównej osi pędu wykształcają się boczne odgałęzienia drugiego i trzeciego rzędu, a na nich wyrastają kwiaty. Istnieje jeszcze tzw. wiecha złożona, w której rozgałęzienia nie są zakończone pojedynczymi kwiatami, lecz kwiatostanami – np. kłoskami (m.in. u licznych gatunków z rodziny wiechlinowatych, np. owies, męskie kwiatostany kukurydzy) lub koszyczkami (u niektórych przedstawicieli astrowatych, np. lepiężnik, nawłoć).Olibanum, zwane też kadzidłem (arab.: لبٌان, lubbān) – żywica pozyskiwana z drzew rodzaju kadzidla (Boswellia) rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz regionu Hadramaut na granicy Omanu i Jemenu. Używane w produkcji kadzidła i perfum.
Wykaz rodzajów
  • Ambilobea Thulin et al.
  • Aucoumea Pierre
  • Beiselia Forman
  • Boswellia Roxb. ex Colebr. – kadzidla, boswelia
  • Bursera Jacq. ex L. – osoczyn
  • Canarium L. – kanarecznik, komiężnik
  • Commiphora Jacq. – balsamowiec
  • Crepidospermum Benth. & Hook.f.
  • Dacryodes Vahl
  • Garuga Roxb.
  • Haplolobus H.J.Lam
  • Protium Burm.f.
  • Pseudodacryodes Pierlot
  • Rosselia Forman
  • Santiria Blume
  • Scutinanthe Thwaites
  • Tetragastris Gaertn.
  • Triomma Hook.f.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
    2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2018-11-02] (ang.).
    3. Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 367-368. ISBN 978-1-842466346.
    4. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 1. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 310-313. ISBN 83-7079-778-4.
    5. Crescent Bloom: Burseraceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-01-19].
    6. List of Genera in BURSERACEAE, [w:] Vascular plant families and genera [online], Kew Gardens & Missouri Botanical Garden [dostęp 2018-11-02] (ang.).
    Oceania − nazwa zbiorowa wysp Oceanu Spokojnego, które wraz z Australią tworzą odrębną część świata nazywaną Australią i Oceanią.Korona (łac. corolla, ang. corolla) – element kwiatu składający się z okółka barwnych płatków korony (petala), które stanowią powabnię dla owadów, lub innych zwierząt zapylających kwiaty. Korona stanowi wewnętrzną część okwiatu.




    Warto wiedzieć że... beta

    Integrated Taxonomic Information System (ITIS) – system zaprojektowany do dostarczania informacji taksonomicznych o organizmach. Został utworzony w 1996 r. System jest wspierany przez agencje rządowe Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kanady i Meksyku. Współpracuje z taksonomami z całego świata. Jest partnerem Species 2000 i Global Biodiversity Information Facility (GBIF). Współuczestniczy w realizacji międzynarodowego programu Katalog Życia (Catalogue of Life Programme).
    Epifit (gr. epi – na, phyton – roślina), porośle, aerofit – roślina rosnąca na innej roślinie, ale zwykle nie prowadząca pasożytniczego trybu życia. Korzysta z innego gatunku jako podpory, a odżywia się najczęściej samodzielnie. W ekosystemach lądowych wyrasta często w miejscach, gdzie gromadzi się martwa materia organiczna (np. w kącie gałęzi/pędu) lub osiedla się na pędach innych roślin, a składniki odżywcze i wodę pobiera z powietrza i niesionych przez nie pyłów, opadów i detrytusu gromadzącego się w kątach pędów. Nieliczne epifity wykształcają ssawki i wyzyskują w różnym zakresie swego żywiciela (np. jemiołowate i loganiowate). Epifityzm jest szczególnie częsty wśród gatunków organizmów wodnych, które jako peryfiton porastają organy makrofitów.
    System APG IV – system klasyfikacyjny roślin okrytonasiennych opublikowany w roku 2016 przez członków Angiosperm Phylogeny Group. Jest to kolejna wersja systemu klasyfikacyjnego rozwijanego od 1998 roku, sukcesywnie zastępująca poprzednie klasyfikacje (APG I z 1998, APG II z 2003 i APG III z 2009). Klasyfikacja bazuje na analizie powiązań filogenetycznych między grupami roślin, ustalanych głównie na podstawie danych molekularnych. System został skompilowany przez 16 autorów z 6 krajów, ale uwzględnia też wyniki warsztatów przeprowadzonych w Kew Gardens oraz ankiety internetowej, na którą odpowiedziało 441 respondentów z 42 krajów. Szerokie konsultacje i uznanie sugestii większości zamiast przyjęcia stanowiska ekspertów (np. w kwestii szerokiego ujęcia rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae zamiast jej podziału) spowodowało zresztą kontrowersje w środowisku (Angiosperm Phylogeny Website publikuje w przypadkach spornych klasyfikację sugerowaną przez ekspertów, niżeli przyjętą w APG IV opinię większości).
    Kłos (łac. spica, ang. spike) – rodzaj kwiatostanu groniastego, w którym na osadce siedzą kwiaty bezszypułkowe. Odmianą kłosa jest kwiatostan zwany kotką (np. u wierzb) i kolba (np. kwiatostany żeńskie kukurydzy).
    Nanerczowate (Anacardiaceae R.Br.) – rodzina roślin z rzędu mydleńcowców (Sapindales). Należy tu ok. 70 rodzajów z 600 gatunkami występującymi głównie w tropikach. Żaden z przedstawicieli nie rośnie dziko na terenie Polski, niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne.
    Przylistek (łac.stipula, ang. stipule) – organ wykształcający się po obu stronach nasady ogonka liściowego lub liścia siedzącego u wielu przedstawicieli roślin okrytonasiennych. Wykształcają się one zwłaszcza u podstawy liści zaopatrywanych przez trzy ślady (luki) liściowe. Powstają z dolnej części zawiązka liściowego (z górnej powstaje zwykle ogonek i blaszka liściowa). Wykształcają się jako zróżnicowane morfologicznie i pełniące rozmaite funkcje organy. Często mają postać liściokształtną i pełnią funkcję asymilacyjną (np. u grochu Lathyrus aphaca), czasem dodatkowo chronią zawiązki i młode liście. Szczególną rolę ochronną pełnią łuskowate przylistki okrywające pąk i chroniące go przed uszkodzeniem (np. w przypadku pąków zimujących). U niektórych roślin (np. u robinii) przylistki wykształcają się jako ciernie, u innych mają postać włosków lub gruczołów.
    Krzew – roślina drzewiasta o zdrewniałej łodydze, która od nasady rozgałęzia się na wiele pędów równorzędnych. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej – pnia.

    Reklama