• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Orzysz



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Oddział karny (dyscyplinarny), potocznie: jednostka karna – jednostka wojskowa Sił Zbrojnych PRL przeznaczona do wykonywania kary dyscyplinarnej "służby w oddziale karnym" (od 1971 – "służby w oddziale dyscyplinarnym").Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Orzyszu – rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Biała Piska należącym do diecezji ełckiej.

    Orzysz (niem. Arys, prus. Aris) – miasto w Polsce, położone w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, nad rzeką Orzyszą, na Mazurach, między jeziorami Sajno i Orzysz. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Orzysz. W latach 1975–1998 miasto należało administracyjnie do województwa suwalskiego.

    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Biała Piska Diecezji ełckiej. Mieści się przy ulicy Ełckiej.

    Według danych z 1 stycznia 2018 Orzysz liczył 5615 mieszkańców.

    Nazwa[ | edytuj kod]

    12 listopada 1946 nadano miejscowości polską nazwę Orzysz; jest to spolszczona nazwa łacińska.

    Historia[ | edytuj kod]

    Zalążkiem osadnictwa był prawdopodobnie zajazd przy drodze łączącej Ełk z Warmią. Historia miejscowości rozwiniętej przy zajeździe sięga początków XV w., była to wieś czynszowa. Przywilej lokacyjny ustanowił Konrad von Erlichshausen – 2 marca 1443 nakazał ulokować nad jeziorem Aris osadę o nazwie Neudorf (pol. Nowa Wieś). Nazwa ta nie przyjmuje się. Na początku XVI w. w dokumentach krzyżackich występuje jako Aris, później Arys. Miejscowość rozbudowuje się wzdłuż szlaku handlowego, przyjmując formę ulicówki. W 1530 powstała kaplica, którą w 1565 zastąpiono kościołem z kamieni polnych. W XVI w. wieś otrzymała przywilej organizowania stałych targów i dorocznych jarmarków, towarzyszył temu początek rozwoju rzemiosła. Do 1657 stanowiła część Korony Królestwa Polskiego jako lenno, następnie część państwa brandenbursko-pruskiego, przekształconego w 1701 w Królestwo Prus. Do 1702 kazania odprawiano tu wyłącznie w języku polskim. Prawa miejskie uzyskuje 1 marca 1725 z rąk króla Fryderyka Wilhelma I Pruskiego, a wkrótce staje się siedzibą sądu ziemskiego rozsądzającego sprawy bartne. Od 1753 stacjonują tu wojska. W 1826 wielki pożar strawił większą część zabudowy. W 1834 miejscowa parafia liczy 600 Polaków i 502 Niemców.

    Bemowo Piskie – miejscowość w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Biała Piska.Fryderyk Wilhelm I (ur. 14 sierpnia 1688 w Berlinie, zm. 31 maja 1740 w Poczdamie), od 1713 roku król w Prusach, twórca militarnej potęgi Prus.
    Ulica Ełcka w Orzyszu na pocz. XX w.
    Kamień upamiętniający Michała Kajkę w Orzyszu

    Od 1871 do 1945 miasto leżało w granicach Niemiec. W 1890 w okolicach miasta powstaje poligon wojskowy, znany jako poligon Orzysz. Od 1895 Orzysz posiada status miasta garnizonowego. Powstanie i rozbudowa poligonu oraz związane z tym inwestycje wojskowe (budowa dużych koszar) przyczyniają się do rozwoju handlu i usług a tym samym do rozwoju miasta. Sprzyja temu uruchomienie, na początku XX w., połączeń kolejowych – w 1908 z Piszem i Giżyckiem, w 1911 z Mrągowem i Ełkiem. W czasie I wojny światowej miasto okupowane przez Rosjan (listopad 1914 – luty 1915). W Orzyszu w 1940 umiera poeta mazurski Michał Kajka, mieszkający w pobliskiej miejscowości Ogródek (ok. 15 km od Orzysza). Na przełomie stycznia i lutego 1945 miasto i okolice były świadkami licznych zbrodni wojennych Armii Czerwonej: na szosie Odoje - Czarne zamordowanych zostało od 97 do 120 cywili, francuskich jeńców wojennych oraz żołnierzy niemieckich, przy drodze Orzysz - Wierzbiny rozstrzelano 32 uchodźców, a 1 lutego 1945 na drodze Orzysz-Drygały, nieopodal Bemowa Piskiego, około 50 osób, głównie dzieci i młodzieży, porwanych z wozów uciekinierów.

    Na początku wieku XVI był w Orzyszu Katolicki Kościół jako filia Okartowo, należał do dekanatu Reszelskiego. W okresie reformacji zapanowało tu wyznanie ewangelickie. Protestanci wybudowali nowy kościół 1530 roku, który później był restaurowany po uszkodzeniu od pioruna. Wieża kościoła wystawiona w połowie XVII wieku spłonęła w 1820r. Główny ołtarz pochodził z poł. XVII w. Został usunięty po II Wojnie Światowej. Natomiast obecny ołtarz z inicjatywy ks. Adamskiego został wykonany w 1948 przez Ojców Franciszkanów z Niepokalanowa a projektowany był przez ks. prof. Skałbana z Łodzi. W dniu 11.V.1961r. ks. bp. Tomasz Wilczyński poświęcił nową figurę ufundowaną przez orzyszan, rzeźbioną Matkę Bożą Szkaplerzną, w 1966r. Chrzcielnicę jako dar na tysiąclecie Chrztu Polski. W 1974r. wykonano przez pana Kośmickiego z Poznania piękne witraże we wszystkich oknach. Kościół ten jest głównym kościołem w Orzyszu, zrzesza największą liczbę parafian w mieście. Na jego terenie znajduje się Parafia Wojskowa, Św. Kazimierza. W parafii posługują Siostry Dominikanki(www.dominikanki.pl) , jedna z nich jest organistką i zakrystianką, pozostałe katechizują dzieci i młodzież.Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).

    Częściowo zniszczone miasto po wojnie zostało włączone do Polski. W latach 1975–1998 należało administracyjnie do województwa suwalskiego.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.
    Sala królestwa – miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego członków Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy, obiekt służący biblijnej działalności edukacyjnej prowadzonej przez ten związek wyznaniowy oraz wielbieniu Boga (Jehowy). Chociaż pierwsze takie miejsca zaczęły powstawać pod koniec XIX wieku, nazwę tę nadał im w roku 1935 Joseph Franklin Rutherford, drugi prezes Towarzystwa Strażnica.
    Żandarmeria Wojskowa (ŻW) – wyodrębniona i wyspecjalizowana służba Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, której działalność polega na zapewnieniu przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz ochranianie porządku publicznego i zapobieganie popełnianiu przestępstw na terenach jednostek wojskowych oraz w miejscach publicznych. ŻW pełni rolę policji wojskowej.
    Ogródek (niem. Ogrodtken) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Orzysz. Wieś leży nad jeziorami Kraksztyn i Druglin (Kaleńskie).
    Giżycko (niem. Lötzen, pol. (dawniej) Łuczany, Lec, prus. Lēcai) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim. Położone na Mazurach, pomiędzy jeziorami Kisajno i Niegocin.
    Blenda (niem. blende ślepe okno, ślepa wnęka) – płytka wnęka w ścianie, o wykroju arkady lub okna, stosowana przede wszystkim w celach estetycznych, rzadziej do odciążenia ściany.
    Pisz (dawniej Jańsbork albo Jansbork, niem. Johannisburg, prus. Pīsis) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pisz, położone w południowo-wschodniej części Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, nad jeziorem Roś i nad wypływającą z niego rzeką Pisą. Miasto otacza Puszcza Piska. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. suwalskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.066 sek.