• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ormuzd

    Przeczytaj także...
    Ten artykuł opisuje ważne wydarzenia w 2008 roku w grach komputerowych i wideo. Zapoznaj się również z: Historia gier komputerowych.Życie i przygody Remusa (kasz.: Żëcé i przigòdë Remùsa) – epopeja kaszubska; powieść uznana przez znawców tematu za najwybitniejsze dzieło literatury kaszubskiej.
    Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.

    Ormuzd lub Ahura Mazda (dosł. Pan Mądry, Pan Wszystkowiedzący; staroperski: Ahuramazda, średnioperski: Ohrmazd, Ormuzd, Hormuzd, Ohrmizd) – najwyższe bóstwo w religiach irańskich: mazdaizmie i zaratusztrianizmie. Bóg stworzyciel, walczący stale ze Złym Duchem Arymanem. Stwórca świata i ładu w kosmosie i praw nim rządzących, uosobienie ładu i absolutnej mądrości. Jego symbolem jest oczyszczający ogień. Wyobrażany był w postaci uskrzydlonej tarczy słonecznej.

    Aryman lub Ahriman (od staroirańskiego, awestyjskiego Angra Mainju, Angra Mainyu - zły duch, średnioperskie: Ahriman) – to bóg ciemności, demonów, otchłani, uosobienie zła, kłamstwa, zniszczenia, pan ciemności i podziemnego świata w mazdaizmie i zoroastryzmieMazdaizm – staroirański kult boga Ahura Mazdy (Ormuzda), który uważany był za uosobienie wszelkiej mądrości, dobra i prawdy, boga walczącego ze złem oraz stwórcy pierwszego człowieka – kapłana Gajomarata. Odwiecznym wrogiem żyjącego w krainie światłości Ahura Mazdy był Angra Mainju.

    Opowieść o Ormuździe i Arymanie[ | edytuj kod]

    Na początku były dwa duchy: Ormuzd (Ahura Mazda) i Aryman (Angra Mainju). Ormuzd przebywał w górze, w nieskończonym blasku. Aryman w dole, w mroku nieprzeniknionym. Wszystko co dobre – mądrość, prawość, jasność, piękno – zawarte było w Ormuździe, wszystko co złe w Arymanie. I tak było od nieskończoności. Aż wydarzyło się, że promień blasku przeniknął mrok i Aryman poznał, że nie jest sam, że jest jeszcze coś innego. Przyciągnięty blaskiem podążył w górę i chciał ową jasność pochwycić. Ormuzd jednak przemądry rzucił w niego słowem modlitwy, które odebrało siły władcy ciemności, tak że spadł w przepaść i przebywał tam przez trzy tysiące lat.

    Amszaspand (awest. Amesza Spanda, Amesha Spenta = Nieśmiertelny Święty) to w mitologii irańskiej pomocnik i posłaniec Ormuzda, boga dobra, światła, mądrości i prawdy, najważniejszego bóstwa mazdaizmu i zoroastryzmu.Ardibecheszt (pahl. Ardibehešt), Arta Wahiszta (stpers. Arta Vahišta, Prawda, Najlepszy Porządek), Asza Wahiszta (awest. Aša Vahišta) – w mitologii perskiej drugi z Amszaspandów (Amesza Spenta), emanacja Ormuzda, a zarazem jego pomocnik. Wspólnie z podstawową substancją Ormuzda (Spenta Mainju) i Wohu Manah, tworzyli najwyższą triadę. Symbol najwyższego ładu świata. Był także duchem ognia, wychowawcą Atara, syna Ormuzda. Oprócz Atara, miał także pomocników w postaci Soruszy i Bahrama. Najwyżsi kapłani w zoroastryzmie uchodzili za jego ludzkie wcielenie. Jego głównymi przeciwnikami byli: Andar (demon rozpusty) i Drudż (demon kłamstwa). Późniejsze mity łączą Ardibeheszta z niebiańskim rajem.

    | edytuj kod]

    Ormuzd, pozostając jednością, posiada siedem emanacji, zwanych świetlistymi Istotami, które można też rozumieć jako atrybuty Ormuzda i nazwy cnót, którymi powinien cechować się wyznawca zaratusztrianizmu:

  • Spenta Mainju – Duch Święty, będący „podstawową substancją” Ormuzda
  • Wohu Manah (Bahman) – Dobra Myśl
  • Ardibeheszt (Asza Wahiszta, Arta Wahiszta) – Najlepsza Prawość, Ład Należyty
  • Spenta Aramaiti (Spandarmat) – Święte Oddanie, Pobożna Cierpliwość
  • Chszatra Wairja (Szachriwar) – Panowanie nad pożądaniem, Panowanie Zwycięskie
  • Haurwatat (Chordad) – Zdrowie
  • Ameretat, Amuratat (Mordad) – Długie Życie, Nieśmiertelność
  • Antropogonia[ | edytuj kod]

    W jednej z wersji mitów z potu Ormuzda walczącego z Arymanem przyszedł na świat pierwszy człowiek, Kajomars. W innej wersji synem Ormuzda i Spandarmat był Gajomart.

    Szachriwar (pahl. Šahrivar), Chszathra Wairja (awest. Xšathra Vairya „Królewskość Zwycięska”) – w mitologii perskiej trzeci z Amszaspandów (Amesza Spenta), emanacja Ormuzda, a zarazem jego pomocnik. Był symbolem królewskiego majestatu pochodzącego od Ormuzda. Parton nieba, które początkowo określano jako kamienne. Później niebo wyobrażano sobie jako posiadające metalową zbroję. Opiekun metali i metalurgów, ponieważ z metalu wykonuje się wszelką broń służącą do zdobycia i utrzymania królestwa. Posiadał pomocników, byli nimi: Duch Nieba, Chor, Mitra, Aniran. Jego przeciwnikami byli Drudż (demon kłamstwa) oraz Sauru.Stwórca, Stworzyciel, Bóg Stwórca to istota (często Bóg), która zgodnie z wierzeniami powszechnymi w wielu religiach i mitologiach miała powołać świat i ludzi do istnienia.

    Ormuzd w popkulturze[ | edytuj kod]

  • W kaszubskiej epopei Aleksandra Majkowskiego Życie i przygody Remusa Ormuzd jest symbolem dobrych sił działających w dziejach Kaszub.
  • W grze Prince of Persia z 2008 roku bohaterowie – Książę i księżniczka Elika, jedna z ostatnich z Ahurów – walczą z demonami służącymi Arymanowi, który niemalże uwolnił się z Drzewa Światła, w którym zamknięty został przez Ormuzda. Elika opowiada, że miało to miejsce ponad tysiąc lat wcześniej, zaś po tym wydarzeniu Ormuzd odszedł, nakazując Ahurom pilnowanie Drzewa. Bóstwo nie powróciło do krainy, którą spowił mrok Arymana, tak więc ponowne zapieczętowanie go w Drzewie staje się obowiązkiem bohaterów, wykorzystujących moce Ormuzda.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Andrzej M. Kempiński: Słownik mitologii ludów indoeuropejskich. Poznań: KW SAWW, 1993, s. 214. ISBN 83-85066-91-8.
    2. Jerzy Samp, Smętek. Studium kreacji literackich, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1984, s. 69.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Maria Składankowa, Mitologia Iranu, seria: Mitologie Świata, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1989, ​ISBN 83-221-0502-9
  • Olmstead A. T. , Dzieje imperium perskiego, PIW, Warszawa 1974, s. 105 - 116.
  • Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.




    Warto wiedzieć że... beta

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Emanacja (in. emanatyzm, emanacjonizm, łac. emanatio – wypływ) – w kosmogonii egipskiej i fenickiej, a także helleńskiej, sposób powstania i rozwoju wszechświata; proces wyłaniania się z pierwszej zasady (często utożsamianej z Bogiem) szeregu bytów tworzących całą rzeczywistość. Emanacja jest procesem koniecznym, a jej efekty tracą na doskonałości wraz z oddalaniem się od swego źródła.
    Prince of Persia – przygodowa gra akcji stworzona przez Ubisoft Montreal, wydana przez Ubisoft. Ukazała się w grudniu 2008 na platformy Microsoft Windows, PlayStation 3 i Xbox 360. Stanowi zupełnie nową historię, nie mającą nic wspólnego z fabułą poprzednich odsłon. Grę cechuje nowa rozgrywka, a także obrazkowy styl graficzny, podobny do cel-shadingu.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Chordad lub Haurwatat (awest. „Zdrowie”) – w mitologii perskiej jeden z Amszaspandów (Amesza Spenta), emanacja Ormuzda, a zarazem jego pomocnik. Nierozłączny z Mordadem, z którym opiekował się życiem i zdrowiem istot żywych. Miał w swej pieczy kalendarz obrzędowy, święta oraz wody deszczowe. Posiadał pomocników, byli nimi: Tir – (Syriusz), Wat (wiatr), Farwardin (duch wiosny). Jego przeciwnikiem był Tarwi (Choroba).
    Wohu Manah, Wohu Manu (aw. Wohu Manah, pahl. Wohuman, pers. Bahman - Dobra Myśl) – w zaratusztrianizmie jeden z Amesza Spentów - bytów tworzących etyczną i duchową osnowę świata materialnego, jakie wyemanowały z Ahura Mazdy zanim przystąpił on do stworzenia świata.
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.