• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Organum

    Przeczytaj także...
    Musica enchiriadis – anonimowy traktat pochodzący z IX wieku. Jest pierwszym zachowanym przykładem prób sformułowania systemu reguł dotyczących polifonii w średniowiecznej muzyce europejskiej. Dawniej traktat ten przypisywano błędnie Hucbaldowi – taką informację można wciąż odnaleźć w wielu polskich podręcznikach. Wśród domniemanych autorów wymieniany jest także Odo z Cluny (879–942) oraz Otger z St. Amand (działający ok. 924–52).Kwinta - interwał prosty zawarty między pięcioma kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje kwinta czysta i kwinta zmniejszona (tryton). Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.
    Graduał lub Graduale (łac. graduale) – jeden ze zmiennych śpiewów, wykonywanych podczas katolickiej (łacińskiej) liturgii mszy (należący do tzw. proprium) oraz nabożeństw luterańskich. Gatunkowo jest to responsorium, a jego tekst zaczerpnięty jest z jednego z psalmów.
    Manuskrypt organum Alleluia nativitas Perotinusa

    Organum (gr. ὄργανον – organon "instrument") – gatunek średniowiecznej heterofonii, a następnie polifonii. Początkowo znaczenie terminu organum związane było z instrumentem – organami, później jednak tylko z muzyką harmonijnie zestrojoną w konsonansach. Od XII wieku organum oznaczało zwłaszcza utwory z długonutowym głosem tenorowym (zwykle jako cantus prius factus zaczerpniętym z chorału) i znajdującymi się nad nim bardziej ruchliwymi głosami.

    Troparium winchesterskie (Winchester Troper) – jeden z najstarszych i najważniejszych zachowanych zbiorów muzyki dwugłosowej w Europie. Składa się z dwóch angielskich manuskryptów pochodzących z ok. 1000 roku. Jeden znajduje się w Oksfordzie (MS Bodley 775), drugi w kolgium Corpus Christi w Cambridge (MS473). Nazwa odnosi się do typowej w średniowiecznej muzyce praktyki tropowania odcinków chorału gregoriańskiego.Heterofonia (z gr. héteros – drugi, inny; phoné – dźwięk), – jest rodzajem faktury, która polega na równoczesnym wykonaniu melodii głównej i jej improwizowanej wersji (jednej lub kilku). Technika ta znana jest i stosowana głównie w muzyce ludowej.

    Ogólniejsza definicja stwierdza, że w średniowiecznym organum znajduje się melodia zaczerpnięta z chorału wraz z co najmniej jednym dodanym głosem. W zależności od skali oraz formy chorału, dodatkowo może być śpiewany głos burdonowy. Jako że nie powstaje prawdziwie niezależny drugi głos, w takim przypadku nie mówimy o polifonii, lecz heterofonii. Początkowo organum zawierało dwa głosy: melodię zaczerpniętą z chorału oraz jej zdwojenie prowadzone równolegle w interwale konsonansowym, zwykle kwincie lub kwarcie. W tym przypadku kompozycja często rozpoczynała się i kończyła na unisonie. Organum było pierwotnie improwizowane: gdy jeden śpiewak wykonywał zapisaną linię melodyczną (vox principalis), inny "ze słuchu" dokomponowywał niezapisaną drugą linię (vox organalis). W miarę upływu czasu kompozytorzy zaczęli zapisywać dodawane głosy, które przestały być zwykłymi transpozycjami – w ten sposób kształtując już prawdziwą polifonię.

    Alleluja (hebr. הַלְלוּיָהּ hallelujah czy też halelu-Jáh) – wychwalajcie Jahwe. Biblijna aklamacja liturgiczna wychwalająca Jahwe i jednocześnie zwrot nawołujący do jego wychwalania. Zwrot ten jest użyty dwadzieścia cztery razy w Starym Testamencie, głównie w Księdze Psalmów oraz cztery razy w greckiej transliteracji w Nowym Testamencie. Po raz pierwszy pojawia się w Psalmie 104:35. Z wyjątkiem Psalmu 135:3 wprowadza i (lub) kończy psalmy, w których się znajduje. W Apokalipsie św. Jana: „na niebie mówiących: Allelu-Ja! Zbawienie i chwała i moc Bogu naszemu jest” (Ap. 19,1 Biblia Wujka 1599 r.), „jak gdyby głos wielkiego tłumu w niebie – mówiących: Alleluja!” Apokalipsa św. Jana Biblia Tysiąclecia 1965 r.). Alleluja stanowi tu wprowadzenie do serii hymnów.Kontrapunkt (z łaciny punctus contra punctum, w dosłownym tłumaczeniu: nuta przeciw nucie) – technika kompozytorska, która polega na prowadzeniu kilku niezależnych linii melodycznych (polifonia) zgodnie z określonymi zasadami harmonicznymi i rytmicznymi. Kontrapunkt można podzielić na kontrapunkt ścisły (kanon) i swobodny (m.in. fuga). W drugim, węższym znaczeniu jest określeniem dla głosu współdziałającego z tematem.

    Historia[ | edytuj kod]

    Fragment organum zanotowanego w Musica enchiriadis

    Pierwszy opis wraz ze wskazówkami wykonawczymi pojawił się w Musica enchiriadis (ok. 895 r.), traktacie tradycyjnie – niesłusznie – przypisywanym Hucbaldowi z St. Amand. Najstarsze metody nauczania techniki organalnej znajdują się w Scolica enchiriadis dołączonym do Musica enchiriadis. Początkowo organum nie miało być polifonią we współczesnym rozumieniu tego słowa; głos dodany miał być jedynie wzmocnieniem i harmonicznym wzbogaceniem melodii chorału, by dodać splendoru liturgii w większe święta. Analogię można dostrzec w architekturze: w XII i XIII wieku konsekrowano coraz większe gotyckie katedry, w których z kolei rozbrzmiewała coraz bardziej skomplikowana polifonia.

    Guido (Gwido) z Arezzo, Aretinus, Guido Monaco (ur. 990-1000, zm. 1045-1050) – włoski benedyktyn z opactwa Pomposa, teoretyk muzyki, czczony jako błogosławiony Kościoła katolickiego.Obrzędy końcowe (łac. Ritus conclusionis) są ostatnią częścią mszy; następują po Liturgii eucharystycznej. Obejmują błogosławieństwo końcowe i rozesłanie.

    Największymi nowatorami w zakresie techniki organalnej byli Leoninus i Perotinus. Ich innowacje polegają w dużej mierze na rozwinięciu modi rytmicznych, zakorzenionych w formach chorału gregoriańskiego i odpowiadających teoretycznemu systemowi św. Augustyna. Zasługą tych kompozytorów, zwłaszcza Perotinusa, było urytmizowanie utworów według następstw i schematów określonych później jako rytmika modalna.

    Homorytmia – zastosowanie jednolitego rytmu w każdym z głosów w utworze muzycznym, zwłaszcza średniowiecznym (jak np. organum).Leoninus Magister (II poł. XII wieku w Paryżu) – francuski kompozytor epoki średniowiecza, kantor, kierownik chóru, zakonnik, przedstawiciel szkoły paryskiej. Uchodził za najwybitniejszego kompozytora muzyki organalnej.

    Organum paralelne ścisłe[ | edytuj kod]

    Organum ścisłe prowadzone w interwale kwarty

    Oba Enchiriadis (Musica i Scolia) są przede wszystkimi traktatami omawiającymi koncepcję matematycznej budowy skal, opartą na teoriach wzajemnych stosunków między dwoma tetrachordami. W Musica enchiriadis opisana jest zapewne praktyka, która miała miejsce już wcześniej – być może miała nawet kilkusetletnią tradycję. Głos lub głosy dodane (vox organalis) rozpoczynają, poruszają się i kończą w tym samym interwale – kwarty, kwinty lub oktawy (lub ich stosownej kombinacji) – względem głosu głównego (vox principalis) wykonującego chorał. Ścisłe organum paralelne nie pojawia się we wczesnych traktach jako twór samodzielny: traktaty omawiają paralelizm jako fundament i następnie przechodzą do kolejnych – już innych – sposobów konstruowania organum. W rzeczywistości większość przykładów muzycznych w traktatach wykorzystuje interwały sekundy, tercji, kwarty, kwinty i seksty, by osiągnąć lepszy rezultat artystyczny. To bardziej urozmaicone organum było szerzej opisane przez Guidona z Arezzo w traktacie Micrologus ok. 1020 roku i określane jest najczęściej jako organum swobodne.

    Micrologus – traktat o muzyce średniowiecznej, napisany przez Guidona z Arezzo ok. 1026 roku. Dedykowany Tedaldowi, biskupowi Arezzo. Traktat ten opisuje praktykę nauczania i wykonywania chorału gregoriańskiego oraz szeroko opisuje zasady kompozycji muzyki polifonicznej.Unison (z wł. unisono – jednogłośny) – współbrzmienie co najmniej dwóch dźwięków o tej samej wysokości. Wykonanie fragmentu utworu w ten sposób to unisono.

    Badacze nie ustalili jeszcze jednak, czy ten typ organum wywodził się z wcześniejszego, bardziej prymitywnego ścisłego paralelizmu, czy też z jakiejś formy heterofonicznej, ograniczonej prawami harmonii modalnej. Ścisłe organum paralelne pojawia się, tak naprawdę, jedynie w niemieckiej muzyce, począwszy od XIII wieku, a nie w dużo wcześniejszych traktatach Enchiriadis, dziełach Guidona lub w Troparium winchesterskim.

    Johannes Cotto (Johannes Cotton, John Cotton, Johannes Affliemensis) – angielski teoretyk muzyki i mnich, działający ok. 1100 roku w południowych Niemczech lub Szwajcarii.Hucbald z Saint-Amand (Hucbaldus), ur. ok. 840–850 na terenie północnej Francji, zm. 20 czerwca 930 – duński mnich, poeta, hagiograf, kompozytor i teoretyk muzyki.

    Organum swobodne[ | edytuj kod]

    Najwcześniejsze przykłady tego typu organum powstały w latach 1020–1050: Micrologus Guidona z Arezzo oraz Troparium winchesterskie. Wykorzystują one wciąż równoległy ruch głosów i ruch boczny (wyższy głos porusza się, podczas gdy tenor trzyma jeden dźwięk), ale wprowadzony został także ruch przeciwny głosów i ruch prosty (głosy poruszają się w tym samym kierunku, lecz o inne interwały). Zjawiska te doprowadziły do usamodzielnienia linii melodycznych – co jest podstawowym warunkiem powstania kontrapunktu. Istnieją manuskrypty z późnego XI i XII wieku, które świadczą o zmieniającym się stylu – od prac Johannesa Cottona po tzw. manuskrypty z Chartres. Choć organum mieszane jest raczej izochroniczne (homorytmiczne) – oba głosy poruszają się bowiem w tym samym tempie – pojawiają się także przykłady więcej niż jednej nuty w głosie organalnym na jedną nutę tenoru; jest to także zalążek kontrapunktu. Głos dodany rozpoczyna w unisonie z głosem głównym, powtarzając pierwszą nutę. Poprzednie techniki były w istocie jedynie wzmocnieniem i uwydatnieniem pojedynczej linii melodycznej – dlatego też nie była to polifonia; organum mieszane jest zdecydowanie przełomowe – tworzy nową linię, która kontrastuje harmonicznie z chorałem w głosie niższym.

    Kwarta, to odległość od I do IV stopnia, ma 5 półtonów- interwał prosty zawarty między czterema kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje kwarta czysta i kwarta zwiększona (tryton). Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej długość.Szkoła Saint-Martial - określenie używane dla stylu w średniowiecznej muzyce, który wykształcił się pod koniec XI wieku pod wpływem oddziaływania muzycznego centrum w prowansalskim opactwie Saint-Martial w Limoges.

    Organum melizmatyczne[ | edytuj kod]

    Organum jako gatunek muzyczny osiągnęło szczytowy moment rozwoju w XII wieku wraz z rozwinięciem organum melizmatycznego (floridus) oraz działalnością dwóch odrębnych szkół kompozytorskich. Pierwsza nosi nazwę polifonii akwitańskiej, ponieważ zapoczątkowana została w szkole Saint Martial zogniskowanej w opactwie Saint Martial w Limoges w Akwitanii. Późniejszy rozwój w XII wieku nastąpił w szkole Notre Dame w Paryżu, gdzie pojawiły się modi rytmiczne. Było to zasługą kompozytorów znanych z imienia – Leoninusa oraz Perotinusa, którzy wprowadzili szereg nowych technik kompozytorskich. Motet – mający stać się najistotniejszym gatunkiem, na którym miała się skupić inwencja kompozytorów w XIV wieku – wywodzi się z czasów Perotinusa.

    Ars antiqua (łac. sztuka dawna) – okres w wielogłosowej muzyce kościelnej w XIII w. związany z paryską szkołą Notre Dame oraz działalnością późniejszych teoretyków muzyki, takich jak Franco z Kolonii i Petrus de Cruce.Seksta - interwał prosty zawarty między sześcioma kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występują seksta wielka i seksta mała. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.

    Podstawową zasadą organum melizmatycznego jest to, że głos organalny wykonuje od dwóch do sześciu dźwięków nad jednym dźwiękiem w tenorze. Opierało się na melodii zaczerpniętej z chorału, którą śpiewano w wydłużonych wartościach w niższym z głosów. Długość trwania poszczególnych wartości zależał od tego, jak długie frazy były im przypisane w głosie wyższym (organalnym). Chorał przeistoczył się więc w pochód długich dźwięków – stąd głos zawierający cantus firmus będzie nazwany tenorem (łac. tenere – "trzymać"). Wyższy głos organalny poruszał się w szerokich melizmatach na przedłużonych samogłoskach. Ten nowy styl znany był jako organum duplum' lub organum purum, podczas gdy starszy homorytmiczny gatunek zaczął być nazywany discantusem.

    Skala – szereg dźwięków ułożonych według stałego schematu. Kolejne dźwięki skali oznacza się cyframi rzymskimi, tworząc stopnie. Zależnie od rodzaju skali, każdy stopień pełni inną funkcję. Skale mogą być budowane w kierunku wznoszącym (od najniższego dźwięku do najwyższego) lub opadającym (od najwyższego do najniższego).Klauzula – rodzaj wielogłosowości z okresu ars antiqua. Były to utwory dwu-, trzy- i czterogłosowe, oparte na technice discantus.

    Organum z Saint Martial ma charakter rapsodyczny, ponieważ rytm nie jest jeszcze zorganizowany według sześciu modi rytmicznych – których wprowadzenie można przypisać dopiero Leoninusowi.

    Organum w szkole Notre Dame[ | edytuj kod]

    Viderunt omnes Perotinusa

    Rozwój ośrodka życia kulturalnego i intelektualnego w XII-wiecznym Paryżu wiąże się w z Uniwersytetem Paryskim, który stał się wówczas uczelnią przyciągającą wielu studentów, nie tylko z Francji. Budowa katedry Notre Dame w latach 1153–1238 zbiega się z czasem rozwoju szkoły paryskiej i jej organum. Katedra i uniwersytet stały się znaczącym ośrodkiem kompozytorskim oraz teoretycznym w XII i XIII wieku dzięki Leoninusowi i Perotinusowi. Leoninus stworzył Magnus Liber Organi de Gradali et Antiphonario, pisząc organa dupla oparte na istniejącym chorale – jak Alleluja, graduał lub Benedicamus Domino w nieszporach na większe ceremonie w roku liturgicznym. Zebranie utworów w "Magnus Liber" jest pierwszym projektem na tak szeroką skalę, który można przypisać jednemu kompozytorowi. Jednocześnie w zawartych w zbiorze utworach pojawiają się modi rytmiczne jako podstawowy element budowy. W organach duplach Leoninusa chorał, zgodnie z tradycją, znajduje się w niższym głosie (tenorze).

    Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.Józef Michał Chomiński (ur. 24 sierpnia 1906 w Ostrowie koło Przemyśla, zm. 20 lutego 1994 w Falenicy koło Warszawy) – muzykolog polski ukraińskiego pochodzenia, twórca teorii sonorystyki, badającej emancypację brzmienia w muzyce współczesnej, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej humanistyki w XX w.

    Sposób, w jaki słowa są przypisane melodii w chorale, determinuje sposób opracowania. Tam, gdzie chorał gregoriański jest potraktowany sylabicznie, powstaje organum melizmatyczne: tenor zatrzymuje każdy dźwięk chorałowy, nad którym głos organalny – duplum – rozwija melizmaty. Gdy chorał przestaje być sylabiczny, oba głosy zaczynają być zorganizowane według modi rytmicznych – discantus. Ta sekcja discantus kończy się copulą – w której tenor zatrzymuje ostatnią wartość, a duplum porzuca modus rytmiczny i tworzy rapsodyczną, niezwiązaną rytmem kadencję zakończoną konsonansem. W ten sposób organa dupla Leoninusa wykorzystują trzy, przechodzące płynnie w siebie, techniki polifoniczne, by na koniec ostatnia fraza chorału została wykonana monodycznie.

    Aureliusz Augustyn z Hippony (łac. Aurelius Augustinus; ur. 13 listopada 354 w Tagaście, zm. 28 sierpnia 430 w Hipponie) – filozof, teolog, organizator życia kościelnego, święty Kościoła katolickiego, jeden z ojców i doktorów Kościoła, znany jako doctor gratiae (doktor łaski), pisarz i błogosławiony prawosławny o berberyjskich korzeniach. Wielu protestantów uważa go również za duchowego przodka protestantyzmu, jako że jego pisma miały duży wpływ na nauki Lutra i Kalwina.The Grove Dictionary of Music and Musicians – anglojęzyczny słownik encyklopedyczny zawierający hasła dotyczące muzyki i muzyków. Wraz z niemieckojęzycznym Musik in Geschichte und Gegenwart jest najważniejszym i największym dziełem dotyczącym muzyki europejskiej. W ostatnich latach dostępny jest także w wersji elektronicznej.

    Autorzy piszący o organum paryskim, m.in. Anonim IV, Johannes de Garlandia, Anonim z St. Emmeram oraz Franco z Kolonii, nie zawsze opisują techniki jasno. Można jednak stwierdzić, że:

  • organum purum stosowane jest wtedy, gdy chorał jest potraktowany sylabicznie, a więc tenor nie może być zrytmizowany;
  • gdy chorał zaczyna być melizmatyczny, tenor staje się ruchliwy i może powstać discantus;
  • trzecią formą po organum i discantusie jest copula (z łac. "schodząc się"), która według Johannesa de Garlandia jest ogniwem pośrednim między organum a discantusem. "Pośredni" można tutaj rozumieć dosłownie.
  • Perotinus, cytując Anonima IV, angielskiego studenta, który przekazał szereg informacji na temat paryskiego organum i jego twórców, "jest najznakomitszym kompozytorem discantusa", rozwinął discantus w organach triplach, w których oba głosy organalne są diskantowe. Organum triplum nie jest możliwe w czystej technice organalnej – głosy dodane muszą być urytmizowane. Perotinus poszedł nawet dalej, tworząc dwa organa quadrupla – Viderunt omnes i Sederunt principes, wykonane w katedrze Notre Dame na nowy rok (1198) i na święto św. Szczepana (1199). Poza organum rozwinął także akwitańskie versa, odtąd zwane konduktusami. Każdy konduktus to nowa kompozycja do nowego tekstu, zawsze zorganizowana według modi rytmicznych.

    Notre-Dame de Paris – gotycka katedra w Paryżu. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie, między innymi dzięki powieści Dzwonnik z Notre Dame francuskiego pisarza Victora Hugo.Motet (franc. le mot - słowo) – gatunek muzyczny, wokalny a cappella lub wokalno-instrumentalny, trwale obecny w muzyce od XIII w. Największą rolę odegrał w okresach średniowiecza i renesansu, gdy był głównym polem rozwoju polifonii. W wiekach późniejszych wchłaniał techniki wykształcone w innych formach lub był używany jako archaizm. Stał się też źródłem wielu form – takich jak renesansowy ricercar i późniejsza fuga.

    Szczególną innowacją Perotinusa było stworzenie motellusa, w którym wyższy głos w sekcji diskantowej otrzymuje nowy tekst, tak że gdy niższy głos wypowiada jedną sylabę, wyższy – kilka; jest to pierwszy przykład dwóch tekstów zespolonych ze sobą w czasie. To z kolei zaowocuje powstaniem motetu.

    Nieszpory (łac. Vesperae od vesper - wieczór) – w Kościele katolickim przedostatnia część liturgii godzin, sprawowana w porze wieczornej, według tradycji po zachodzie słońca. W prawosławiu oraz wschodnich obrządkach katolickich nabożeństwo rozpoczynające każdy dzień liturgiczny. W Kościele katolickim i Kościołach protestanckich zaczynają dzień tylko uroczystościami liturgicznymi (są one wtedy nazywane I Nieszporami, natomiast w dniu następnym odmawiane są II Nieszpory danej uroczystości).Tercja - interwał prosty o wielkości 3 lub 4 półtonów. W szeregu zasadniczym naturalnie występują tercja wielka i tercja mała. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • chorał gregoriański
  • discantus
  • szkoła Notre Dame
  • szkoła St. Martial
  • ars antiqua
  • motet
  • klauzula
  • polifonia
  • wielogłosowość
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. David Hiley: Organum. W: Alison Latham (red.): The Oxford Companion to Music. Londyn: Oxford University Press, 2002. ISBN 0-19-866212-2. (ang.)
    2. Organum. W: Fritz Reckow: The New Grove Dictionary of Music and Musicians. Londyn: Macmillan, 2001. ISBN 0-333-60800-3. (ang.)
    3. Andrzej Chodkowski (red.): Encyklopedia muzyki. Warszawa: PWN, 2001. ISBN 83-01-13410-0.
    4. Józef M. Chomiński: Historia harmonii i kontrapunktu. T. 1. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1958.
    Improwizacja – spontaniczne tworzenie. W muzyce to sposób grania polegający na układaniu przez instrumentalistę lub wokalistę swojej partii podczas grania (np. w trakcie występu), przez co proces tworzenia utworu zbiega się w czasie z jego wykonaniem. Może polegać również na modyfikacjach wykonywanego tematu.Oktawa – interwał prosty zawarty między ośmioma kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje oktawa czysta. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.




    Warto wiedzieć że... beta

    Burdon (fr. bourdon, wł. bordone ) – długi, stały dźwięk, stanowiący podstawę harmoniczną, trwającą przez większą część, a nawet cały utwór. Może występować także jako dwudźwięk (kwinta czysta).
    Konduktus – gatunek średniowiecznej wielogłosowej muzyki wokalnej pochodzący z XII wieku, w którym po raz pierwszy wszystkie głosy (nie tylko cantus firmus) pochodziły z inwencji kompozytora.
    Polifonia (stgr. πολυφωνία polyphonia - "wiele głosów") – rodzaj faktury muzycznej, w której równocześnie dwa lub więcej głosów prowadzonych jest niezależnie od siebie. Szczytowym osiągnięciem polifonii jest twórczość Jana Sebastiana Bacha.
    Szkoła Notre-Dame, szkoła paryska - grupa kompozytorów skupionych wokół katedry Notre Dame w Paryżu od ok. 1163 (moment rozpoczęcia budowy katedry) do 1250 roku.
    La Sorbonne - tradycyjna nazwa historycznego uniwersytetu paryskiego założonego w 1257 roku, jednego z najstarszych i najbardziej znanych w Europie.
    Ruchy głosów w połączeniach harmonicznych to w harmonii sposób prowadzenia głosów w połączeniach między akordami. Określa się go w stosunku do dwóch wybranych głosów. Dlatego też, pomiędzy dwoma akordami może występować kilka rodzajów ruchów w zależności od tego, względem których głosów rozpatruje się dane połączenie. Niektóre ruchy są niedozwolone, a ich stosowanie jest uważane za błąd.
    Organy piszczałkowe – klawiszowy, aerofoniczny oraz idiofoniczny instrument muzyczny; umieszczany najczęściej w kościołach, salach koncertowych, synagogach reformowanych czy aulach. Organy piszczałkowe są największym instrumentem, nieporównywalnym z żadnym innym, jaki został wymyślony – pod względem rozmiarów przestrzennych, liczby źródeł fal dźwiękowych, sumarycznej mocy emitowanej do otoczenia, dynamiki i bardzo często różnorodności barw i możliwości kolorystycznych, a także pod względem złożoności konstrukcyjnej. W wielu aspektach (głośność, brzmienie, barwa) przewyższają orkiestrę symfoniczną, chociaż na organach gra tylko jeden człowiek. Rozpiętość skali dźwięków dużych organów wynosi ok. 10 oktaw, co jest porównywalne z zakresem dźwięków odbieranych przez ludzki słuch (od 16 Hz do ok. 20 000 kHz), jednakże są instrumenty, posiadające jeszcze większą skalę (patrz niżej).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.