Organizmy modelowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Elektronowa mikrofotografia komórek pałeczki okrężnicy
Wywilżna karłowata, jeden z najbardziej znanych obiektów eksperymentów
Elektronowa mikrofotografia cząsteczek wirusa mozaiki tytoniu (TMV)

Organizmy modeloweorganizmy wykorzystywane w badaniach genetycznych ze względu na swoje cechy. Do tej pory nie znaleziono idealnego organizmu modelowego, ale są pewne cechy biologiczne, które bierze się pod uwagę, wybierając obiekt do eksperymentu.

Kura domowa (Gallus gallus domesticus) – ptak hodowlany z rodziny kurowatych, hodowany na całym świecie. W środowisku naturalnym nie występuje. Uważa się, że stanowi formę udomowioną kura bankiwa (Gallus gallus), lecz nie wyklucza się domieszki innych gatunków południowoazjatyckich kuraków (zarówno żyjących, jak i wymarłych). Udomowienie miało prawdopodobnie miejsce w III tysiącleciu p.n.e. w Indiach, chociaż badania archeologiczne wykazały, że pierwsze kuraki udomowiono w Chinach już w VI tysiącleciu p.n.e. Około 1000 p.n.e. kury hodowano już powszechnie w Chinach, a ok. 500 p.n.e. w Egipcie i Europie, w tym w Polsce (odnaleziono kości kur podczas wykopalisk w Biskupinie). W tym okresie w Chinach prowadzono już sztuczne wylęganie. Jak wykazały badania, ówczesne kury przypominały dzisiejsze kury bezrasowe, lecz miały lepiej rozwinięte skrzydła.Szympans (Pan) – rodzaj dużej, człekokształtnej małpy wąskonosej z rodziny człowiekowatych, obejmujący dwa odrębne gatunki: szympans zwyczajny (Pan troglodytes) i szympans karłowaty (Pan paniscus) zwany również bonobo. Obydwa gatunki są najbliżej spokrewnione z rodzajem Homo. Karol Linneusz w swojej pracy Systema Naturae (10th edition, 1758) zaklasyfikował szympansa w rodzaju Homo pod nazwą systematyczną Homo nocturnus – nocny człowiek. Dopiero w 1775 Blumenbach wprowadził nazwę Pan troglodytes.

Cechy organizmu modelowego[ | edytuj kod]

Organizmy modelowe[ | edytuj kod]

  • bakteriofag lambda
  • bakteriofag ΦX174
  • wirus mozaiki tytoniu
  • Jednokomórkowe organizmy modelowe
  • bakterie: pałeczka okrężnicy, laseczka sienna
  • archeowce: Sulfolobus
  • drożdże: Saccharomyces cerevisiae i Schizosaccharomyces pombe
  • Jedno lub wielokomórkowe
  • śluzowiec Dictyostelium discoideum – do badań interakcji międzykomórkowych
  • grzyby: Aspergillus parasiticus, czernidłak szarawy, kropidlak popielaty, kropidlak żółty, Neurospora crassa, Penicillium chrysogenum, Pyricularia oryzae.
  • Zwierzęta modelowe
  • muszka owocowa
  • nicień Caenorhabditis elegans
  • jeżowce
  • platana szponiasta
  • kura domowa
  • mysz domowa
  • ryby: rodzina pielęgnicowatych (Cichlidae), danio pręgowany, ryżanka japońska, rozdymka tygrysia
  • szympans
  • Homo sapiens – pierwszy ssak o zsekwencjonowanym genomie (2001)
  • Rośliny modelowe
  • Chlamydomonas reinhardtii
  • toczek Volvox cateri – prosty wielokomórkowiec
  • rzodkiewnik pospolity
  • wyżlin większy
  • tytoń, groch – pierwsze obiekty badań genetycznych
  • ryż siewny Oryza sativa
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Organizmy modelowe. W: R.M.Twyman: Biologia rozwoju. Krótkie wykłady. Przekład zbiorowy pod redakcją Jerzego Klaga. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003. ISBN 83-01-14021-6.
  • Anna Sadakierska-Chudy, Grażyna Dąbrowska, Anna Goc: Genetyka ogólna – skrypt do ćwiczeń dla studentów biologii. Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń 2004.
  • Ryżanka japońska, ryżówka japońska, medaka, ryżówka (Oryzias latipes) – euryhaliczny i amfidromiczny gatunek małej ryby belonokształtnej z rodziny kaczorkowatych (Adrianichthyidae).Wyżlin większy, lwia paszcza (Antirrhinum majus L.) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny babkowatych (Plantaginaceae), dawniej umieszczany zwykle w trędownikowatych (Scrophulariaceae). Pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego (Algieria, Maroko, Tunezja, Europa Południowa, Azja Zachodnia). W Polsce jest uprawiany jako roślina ozdobna, czasami przejściowo dziczeje (efemerofit).




    Warto wiedzieć że... beta

    Rozdymka tygrysia (Takifugu rubripes) – gatunek ryby z rodziny rozdymkowatych (Tetraodontidae). Pierwsza ryba i drugi kręgowiec (po człowieku), którego genom został całkowicie zsekwencjonowany i publicznie udostępniony. Jest organizmem modelowym. Jej wnętrzności (zwłaszcza wątroba i jajniki) oraz ikra zawierają silnie toksyczną, niebezpieczną dla człowieka tetrodotoksynę (TTX).
    Sulfolobus – rodzaj archeonów z rodziny Sulfolobaceae. Gatunkiem typowym rodzaju jest Sulfolobus acidocaldarius Brock et al. 1972.
    Człowiek rozumny (Homo sapiens) – gatunek ssaka z rodziny człowiekowatych (Hominidae), jedyny występujący współcześnie przedstawiciel rodzaju Homo. Występuje na wszystkich kontynentach.
    Danio pręgowany (Danio rerio) – słodkowodna ryba z rodzinykarpiowatych. Popularna w hodowlach akwariowych. Do D. rererio włączony jest także Danio frankei opisany pierwotnie jako Brachydanio frankei Meinken. W 1993 roku Axel Meyer z zespołem, opublikował wyniki badań filogenetycznych, które wykazały minimalne różnice między badanymi okazami D. rerio i D. frankei, a w rezultacie pozwoliły na połączenie obu taksonów w D. rerio.
    Chlamydomonas reinhardtii – jednokomórkowa, owalna zielenica o średnicy 10 μm, pływająca przy pomocy dwóch wici.
    Wirus mozaiki tytoniu (z ang. TMV, tobacco mosaic virus) – pierwszy poznany wirus. Powoduje mozaikę tytoniową. Należy do jednoniciowych wirusów (+)ssRNA. TMV należy do grupy tobamowirusów. W 1889 Martinus Beijerinck odkrył, że po odfiltrowaniu bakterii z soku liści chorej rośliny nadal pozostaje coś, co zakaża inne rośliny. Wirusa TMV wyizolowano i oczyszczono w 1930, a w 1935 Wendell Stanley wyodrębnił i otrzymał go w postaci krystalicznej. Wirus TMV łatwo przenoszony jest poprzez uszkodzenia mechaniczne roślin.
    Laseczka sienna (Bacillus subtilis) – Gram-dodatnia bakteria należąca do rodziny Bacillaceae. Odkryta przez Christiana Ehrenberga w 1835 roku i nazwana Vibrio subtilis. Pod nazwą B. subtilis występuje od 1872 roku (Ferdinand Cohn).

    Reklama