• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Organizmy modelowe

    Przeczytaj także...
    Bakteriofag lambda - bakteriofag zawierający dwuniciowy DNA, infekujący bakterie Escherichia coli. Może integrować do genomu gospodarza.Tytoń (Nicotiana L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny psiankowatych. Nazwa rodzaju pochodzi z tur. "tütün", w staropolszczyźnie i gwarowo "tytuń". Gatunkiem typowym jest Nicotiana tabacum L.. Do tego rodzaju należy 67 gatunków pochodzących z obydwu Ameryk oraz z Australii. Obecnie uprawiane są też w wielu innych rejonach świata. Rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny lub krzewy.
    Rzodkiewnik pospolity (Arabidopsis thaliana (L.) Heynh.) – gatunek rośliny zielnej, należący do rodziny kapustowatych. Rzodkiewnik pospolity jest w botanice (m.in. genetyce roślin) gatunkiem modelowym (podobnie jak myszy i muszka owocowa w badaniach biologicznych człowieka)
    Elektronowa mikrofotografia komórek E. coli
    Drosophila melanogaster, jeden z najbardziej znanych obiektów eksperymentów.
    Elektronowa mikrofotografia cząsteczek wirusa mozaiki tytoniu (TMV)

    Organizmy modelowe – organizmy, wykorzystywane w badaniach genetycznych ze względu na swoje cechy. Do tej pory nie znaleziono idealnego organizmu modelowego, ale są pewne cechy biologiczne, które bierze się pod uwagę, wybierając obiekt do eksperymentu.

    Kura domowa (Gallus gallus domesticus) – ptak hodowlany z rodziny kurowatych, hodowany na całym świecie. W środowisku naturalnym nie występuje. Uważa się, że stanowi formę udomowioną kura bankiwa (Gallus gallus), lecz nie wyklucza się domieszki innych gatunków południowoazjatyckich kuraków (zarówno żyjących, jak i wymarłych). Udomowienie miało prawdopodobnie miejsce w III tysiącleciu p.n.e. w Indiach, chociaż badania archeologiczne wykazały, że pierwsze kuraki udomowiono w Chinach już w VI tysiącleciu p.n.e. Około 1000 p.n.e. kury hodowano już powszechnie w Chinach, a ok. 500 p.n.e. w Egipcie i Europie, w tym w Polsce (odnaleziono kości kur podczas wykopalisk w Biskupinie). W tym okresie w Chinach prowadzono już sztuczne wylęganie. Jak wykazały badania, ówczesne kury przypominały dzisiejsze kury bezrasowe, lecz miały lepiej rozwinięte skrzydła.Szympans (Pan) – rodzaj dużej, człekokształtnej małpy wąskonosej z rodziny człowiekowatych, obejmujący dwa odrębne gatunki: szympans zwyczajny (Pan troglodytes) i szympans karłowaty (Pan paniscus) zwany również bonobo. Obydwa gatunki są najbliżej spokrewnione z rodzajem Homo. Karol Linneusz w swojej pracy Systema Naturae (10th edition, 1758) zaklasyfikował szympansa w rodzaju Homo pod nazwą systematyczną Homo nocturnus – nocny człowiek. Dopiero w 1775 Blumenbach wprowadził nazwę Pan troglodytes.

    Cechy organizmu modelowego[]

    Wirusy[]

  • bakteriofag lambda
  • bakteriofag ΦX174
  • wirus mozaiki tytoniu
  • Jednokomórkowe organizmy modelowe[]

  • Bakterie Escherichia coli, Bacillus subtilis
  • Archeowce Sulfolobus
  • Drożdże Saccharomyces cerevisiae i Schizosaccharomyces pombe
  • jedno lub wielokomórkowe[]

  • Śluzowiec Dictyostelium discoideum – do badań intereeakcji międzykomórkowych
  • Zwierzęta modelowe[]

    Caenorhabditis elegans
  • Muszka owocowa Drosophila melanogaster
  • Nicień Caenorhabditis elegans
  • Jeżowce
  • Platana szponiasta (Xenopus laevis)
  • Kura domowa
  • Mysz
  • Ryby: rodzina pielęgnicowatych (Cichlidae), danio pręgowany (Danio rerio), ryżanka japońska (Oryzias latipes), rozdymka tygrysia (Takifugu rubripes)
  • szympans
  • Homo sapiens – pierwszy ssak o zsekwencjonowanym genomie (2001 r.)
  • Rośliny modelowe[]

    Rzodkiewnik pospolity Arabidopsis thaliana
  • Chlamydomonas reinhardtii;
  • Toczek Volvox cateri - prosty wielokomórkowiec;
  • rzodkiewnik pospolity Arabidopsis thaliana;
  • wyżlin większy Antirrhinum majus;
  • tytoń, groch – pierwsze obiekty badań genetycznych;
  • ryż siewny Oryza sativa.
  • Bibliografia[]

  • Organizmy modelowe. W: R.M.Twyman: Biologia rozwoju. Krótkie wykłady. Przekład zbiorowy pod redakcją Jerzego Klaga. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003. ISBN 83-01-14021-6.
  • Sadakierska-Chudy Anna, Dąbrowska Grażyna, Goc Anna – Genetyka ogólna – skrypt do ćwiczeń dla studentów biologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń 2004.
  • Ryżanka japońska, ryżówka japońska, medaka, ryżówka (Oryzias latipes) – euryhaliczny i amfidromiczny gatunek małej ryby belonokształtnej z rodziny kaczorkowatych (Adrianichthyidae).Wyżlin większy, lwia paszcza (Antirrhinum majus L.) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny babkowatych (Plantaginaceae), dawniej umieszczany zwykle w trędownikowatych (Scrophulariaceae). Pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego (Algieria, Maroko, Tunezja, Europa Południowa, Azja Zachodnia). W Polsce jest uprawiany jako roślina ozdobna, czasami przejściowo dziczeje (efemerofit).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rozdymka tygrysia (Takifugu rubripes) – gatunek ryby z rodziny rozdymkowatych (Tetraodontidae). Pierwsza ryba i drugi kręgowiec (po człowieku), którego genom został całkowicie zsekwencjonowany i publicznie udostępniony. Jest organizmem modelowym. Jej wnętrzności (zwłaszcza wątroba i jajniki) oraz ikra zawierają silnie toksyczną, niebezpieczną dla człowieka tetrodotoksynę (TTX).
    Sulfolobus – rodzaj archeonów z rodziny Sulfolobaceae. Gatunkiem typowym rodzaju jest Sulfolobus acidocaldarius Brock et al. 1972.
    Człowiek rozumny (Homo sapiens) – gatunek ssaka z rodziny człowiekowatych (Hominidae), jedyny występujący współcześnie przedstawiciel rodzaju Homo. Występuje na wszystkich kontynentach.
    Danio pręgowany (Danio rerio) – słodkowodna ryba z rodzinykarpiowatych. Popularna w hodowlach akwariowych. Do D. rererio włączony jest także Danio frankei opisany pierwotnie jako Brachydanio frankei Meinken. W 1993 roku Axel Meyer z zespołem, opublikował wyniki badań filogenetycznych, które wykazały minimalne różnice między badanymi okazami D. rerio i D. frankei, a w rezultacie pozwoliły na połączenie obu taksonów w D. rerio.
    Wirus mozaiki tytoniu (z ang. TMV, tobacco mosaic virus) – pierwszy poznany wirus. Powoduje mozaikę tytoniową. Należy do jednoniciowych wirusów (+)ssRNA. TMV należy do grupy tobamowirusów. W 1889 Martinus Beijerinck odkrył, że po odfiltrowaniu bakterii z soku liści chorej rośliny nadal pozostaje coś, co zakaża inne rośliny. Wirusa TMV wyizolowano i oczyszczono w 1930, a w 1935 Wendell Stanley wyodrębnił i otrzymał go w postaci krystalicznej. Wirus TMV łatwo przenoszony jest poprzez uszkodzenia mechaniczne roślin.
    Laseczka sienna (Bacillus subtilis) – Gram-dodatnia bakteria należąca do rodziny Bacillaceae. Odkryta przez Christiana Ehrenberga w 1835 roku i nazwana Vibrio subtilis. Pod nazwą B. subtilis występuje od 1872 roku (Ferdinand Cohn).
    Caenorhabditis elegans (czyt. cenorabditis elegans) – wolno żyjący, niepasożytniczy nicień, o długości ok. 1 mm, bytujący w glebach klimatu umiarkowanego. Jego pożywienie stanowią mikroorganizmy, w tym bakterie używane w hodowli laboratoryjnej (np. Escherichia coli). Znany od XIX wieku, od połowy lat 60. XX wieku jest używany jako organizm modelowy we współczesnej genetyce i naukach biologicznych.

    Reklama