• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Organizacja Socjalistyczno-Niepodległościowa „Wolność”

    Przeczytaj także...
    Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) – Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.
    Wacław Zagórski ps. „Daniel”, „Lech”, „Lech Grzybowski” (ur. 28 grudnia 1909 w Kijowie – zm. 29 grudnia 1983 w Londynie) – dziennikarz, żołnierz Armii Krajowej, w powstaniu warszawskim, dowódca batalionu Lecha Grzybowskiego w Zgrupowaniu „Chrobry II”. Po wojnie działacz Polskiej Partii Socjalistycznej na emigracji, redaktor pisma „Tydzień Polski” w Londynie, działacz kombatancki i autor publikowanych wspomnień.

    Organizacja Socjalistyczno-Niepodległościowa „Wolność” – niepodległościowa organizacja konspiracyjna członków Polskiej Partii Socjalistycznej działająca w Winie (pod okupacją litewską i okupacją sowiecką), a następnie w Warszawie w okresie 1939–1941 r.

    Grupa konspiracyjna skupiająca przede wszystkim dziennikarzy, literatów i artystów powstała w październiku 1939 r. jako Organizacja Socjalistyczna „Wolność”. Już w listopadzie 1939 r. grupa opracowała pierwszy dokument programowy – „Manifest Wolności”, w którym przeciwstawiając się agresji Niemiec i ZSRR określono, iż „Naczelnym celem walki polskich mas pracujących jest odbudowa pełnej niezależności i niezawisłości politycznej Polski i ugruntowanie jej bytu w oparciu o zasady demokracji i sprawiedliwości społecznej”. Organizacja powołała Komitet Główny w składzie: Artur Salman „Stefan Arski”, Jan Dąbrowski, Artur Feber, Henryk Greniewski. Już od początku podporządkowana była strukturom wojskowym – Służbie Zwycięstwu PolskiZWZ. W styczniu 1940 r. część działaczy opuściła kraj i poprzez Szwecję udała się na emigrację (m.in. Artur Salman „Stefan Arski”, Feliks Gross). W związku z tym wyłoniono nowy Komitet Główny, w skład którego weszli: Wacław Zagórski, Zbigniew Mitzner, Michał Grynerg i Władysław Malinowski. Od lutego 1940 r. organizacja zaczęła wydawać pismo „Wolność”.

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Zbigniew Mitzner (ps. Jan Szeląg) (ur.14 lutego 1910 w Warszawie, zm. 3 grudnia 1968 tamże) – polski dziennikarz i satyryk. Był ojcem Piotra Mitznera.

    Po przedostaniu się części działaczy do Warszawy organizacja powołała nowy Komitet Główny w składzie: Wacław Zagórski (przewodniczący), Henryk Greniewski, Zbigniew Mitzner, Andrzej Wróblewski. W styczniu 1941 r. rozpoczęto wydawanie pisma „Wolność” w Warszawie. W marcu 1941 r. na konferencji przyjęto nazwę: „Organizacja Socjalistyczno-Niepodległościowa „Wolność”. Na konferencji doszło również do połączenia z organizacją „Gwardia”, zaś do Komitetu Głównego weszli Leszek Raabe, Jan Topiński (jako przewodniczący KG) i Włodzimierz Kaczanowski. W sierpniu 1941 r., na wniosek Zbigniewa Mitznera ps. „Rafał” a wbrew decyzji Komitetu Głównego, który chciał łączyć WRN z innymi grupami socjalistycznymi, pismo zaczęto sygnować znakiem „WRN”. Spowodowało to wyjście z organizacji grupy „Gwardia”.

    Leszek Raabe (ur. 1913, zm. 1943) – polski działacz i publicysta socjalistyczny, założyciel i przywódca grupy konspiracyjnej Gwardia, członek Komitetu Centralnego podziemnej partii lewicy socjalistycznej Polscy Socjaliści oraz komendant Socjalistycznej Organizacji Bojowej, ps. „Marek”.Włodzimierz Czesław Kaczanowski ps. „Michał”, „Mirek”, „Włodek”, „Zośka” (ur. 20 listopada 1912 we Lwowie, zm. 1 sierpnia 1944 w Warszawie) – działacz Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej, w czasie okupacji niemieckiej członek grupy Gwardia, organizacji Polscy Socjaliści i Socjalistycznej Organizacji Bojowej (komendant główny od grudnia 1943). Poległ w powstaniu warszawskim 1 sierpnia 1944.

    Ostatecznie w 1941 r. grupa zaprzestała działalności wchodząc w większości do PPS-WRN. Od lutego 1942 r. pismo „Wolność” zaczęło ponownie wychodzić pod znakiem PPS-WRN.

    Przypisy

    1. „Manifest Wolności” w „Z Pola Walki. Cele i drogi podziemnego ruchu robotniczego w Polsce (1939-1942), Londyn 1943, 5-6.
    2. Wacław Zagórski, Wolność w niewoli, Londyn 1971, s. 201.

    Bibliografia[]

  • Dunin-Wąsowicz K., Polski ruch socjalistyczny 1939-1945, Warszawa 1993
  • Polska Partia Socjalistyczna w latach wojny i okupacji 1939-1935. Aneks, Warszawa 1995
  • Wacław Zagórski, Wolność w niewoli, Londyn 1971.
  • Linki zewnętrzne[]

  • http://lewicowo.pl/odezwa-organizacji-socjalistycznej-%E2%80%9Ewolnosc%E2%80%9D-na-1-maja-1940-r/
  • Okupacja sowiecka ziem polskich 1939–1941 – system policyjno-wojskowej administracji sowieckiej na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej zajętym w wyniku agresji zbrojnej przeciwko Polsce podjętej przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w dniu 17 września 1939 oraz po podziale terytorium RP w wyniku niemiecko-radzieckiego traktatu o granicach i przyjaźni z dnia 28 września 1939, będącego nawiązaniem do paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939.Jan Dąbrowski, ps. Jan Gruda, Janusz, Zgórski (ur. 19 czerwca 1904 w Rokitnie, zm. 2 sierpnia 1964) – polski działacz robotniczy, poseł na Sejm Ustawodawczy (1947–1952).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Polska Partia Socjalistyczna – Wolność, Równość, Niepodległość (PPS-WRN) – konspiracyjna forma działania PPS od października 1939 do maja 1944 pod nazwą Ruch Mas Pracujących Miast i Wsi lub Ruch Mas Pracujących PolskiWolność Równość Niepodległość, od maja 1944 ponownie pod nazwą Polska Partia Socjalistyczna.
    Krzysztof Dunin-Wąsowicz (ur. 22 stycznia 1923 w Warszawie, zm. 9 maja 2013 tamże) – polski historyk, varsavianista, profesor zwyczajny historii w Instytucie Historii PAN. Ojciec Stefana Dunin-Wąsowicza i Pawła Dunin-Wąsowicza.
    Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.
    Gwardia – polska grupa konspiracyjna o charakterze socjalistycznym, działająca w Warszawie, Krakowie i Lwowie w okresie od końca 1939 r. do poł. 1941 r.
    Feliks Gross (ur. 17 czerwca 1906 w Krakowie, zm. 9 listopada 2006 w Nowym Jorku), polski socjolog, działacz i publicysta socjalistyczny.
    Stefan Arski (właśc. Artur Salman, pseud. Jan Wiljan, Leliwa, Roman Warecki, S. Kalinowski, Star., ur. 14 czerwca 1910 r. w Łodzi, zm. 2 kwietnia 1993 r. w Warszawie) – polski dziennikarz, działacz socjalistyczny i komunistyczny, publicysta historyczny, pochodzenia żydowskiego.
    Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.034 sek.