• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Organizacja Bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Wanda Krahelska-Filipowiczowa, primo voto Dobrodzicka, pseud. Alina, Alicja (ur. 15 grudnia 1886 w Sawejkach k. Baranowicz, zm. 5 lutego 1968 w Warszawie) – działaczka Polskiej Partii Socjalistycznej, członkini Organizacji Bojowej PPS, plastyczka, członkini Rady Pomocy Żydom "Żegota".Eugeniusz Ajnenkiel, pseud. i kryptonimy Ela, Lemiesz, Eug. Wnuk (ur. 1 kwietnia 1900 w Łodzi, zm. 7 stycznia 1981 w Łodzi) – historyk polski, działacz partyjny i samorządowy, poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II i III kadencji, popularyzator dziejów Łodzi, dokumentalista.
    Bojowiec strzelający do policjanta. Rysunek z "Robotnika" z 1908 r.
    RegulaminOB.jpg
    Stefan Okrzeja
    Józef Montwiłł-Mirecki
    Henryk Baron
    Baruch Szulman
    Pocztówka PPS z 1905.

    Organizacja Bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej (OB PPS) – utworzona przez Polską Partię Socjalistyczną (PPS) w kwietniu 1904 i działająca do 1911 struktura zbrojna mająca na celu ochronę działalności rewolucyjnej PPS, jej demonstracji i spotkań. Przeprowadzała też szereg akcji zbrojnych, likwidując funkcjonariuszy i współpracowników rosyjskich władz okupacyjnych Królestwa Polskiego, dokonując licznych ekspropriacji na potrzeby działalności niepodległościowej i rewolucyjnej. W szczytowym okresie liczyła ok. 6500 bojowców.

    Ludwik Śledziński (ur. 26 grudnia 1875 w Zduńskiej Woli, zm. w kwietniu 1944) – polski polityk członek Polskiej Partii Socjalistycznej i Organizacji Bojowej PPS, poseł na Sejm I kadencji, z ramienia PPS.Władysław Jaxa-Rożen lub Jaksa-Rożen, pseud. "Barnaba", "Harczenko" (ur. 29 marca 1875 w Krzyżopolu, zm. 24 czerwca 1931 w Warszawie) – polski inżynier rolnik oraz generał brygady Wojska Polskiego, uczestnik walk o niepodległość Polski w I wojnie światowej, a także wojny polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. Komendant Związku Strzeleckiego. Odznaczony Orderem Virtuti Militari.

    Historia organizacji[ | edytuj kod]

    W końcu lutego 1904 wśród działaczy PPS pojawiły się koncepcje zorganizowania specjalnych grup bojowych, wyodrębnionych z organizacji agitacyjnych. Było to z jednej strony inicjatywą Józefa Piłsudskiego tworzenia oddziałów wojskowych, z drugiej zaś inicjatywą struktur PPS zmierzającą do samoobrony oraz "oczyszczenia ulic od szpiegów i agentów policji".

    Krwawa środa – skoordynowana akcja Organizacji Bojowej PPS przeciwko okupacyjnym władzom rosyjskim w Królestwie Polskim, przeprowadzona 15 sierpnia 1906. W dniu tym w 19 miastach Kongresówki dokonano zamachów na 80 Rosjan, głównie na policjantów, żandarmów i agentów Ochrany. Miała na celu powstrzymanie represji carskich po rewolucji 1905. W istocie w Warszawie akcja ta spowodowała panikę w garnizonie rosyjskim i wycofanie na kilka dni głównych sił z miasta.Akcja pod Rogowem – akcja ekspropriacyjna przeprowadzona przez Organizację Bojową PPS pod dowództwem Józefa Montwiłł-Mireckiego 8 listopada 1906. Bojowcy PPS napadli na stacji w Rogowie na pociąg z konwojem pocztowym, przewożącym pieniądze i papiery wartościowe. Była to jedna z największych akcji bojowych PPS.

    Pierwsze grupy bojowe powstały w kwietniu 1904 w Warszawie pod nazwą "Koła Bojowe Samoobrony Robotniczej". Pierwsza grupa samoobrony powstała w kwietniu 1904 w Warszawie z inicjatywy robotnika Wacława Brokowskiego "Burza". Pierwsze koła w Warszawie na polecenie Centralnego Komitetu Robotniczego PPS utworzył Bolesław Berger "Długi", "Kuroki". Zwerbował on ok. 40 osób ze środowisk robotniczych Woli i Pragi. Początkowo grupy służyły organizowaniu krótkich manifestacji. Za uzbrojenie miały laski, kije i kamienie. W Łodzi struktury kół budował Tomasz Arciszewski. Pośród 71 wystąpień grup samoobrony w 1904, aż 46 dotyczyło zbrojnego zabezpieczenia manifestacji. Na Konferencji CKR w Krakowie 17-20 października 1904 postanowiono rozbudować struktury bojowe, nazywane też "Kołami Techniczno-Bojowymi". Początkowo członkowie kół wyposażeni byli w laski, kije i kamienie. Organizowali krótkie, niespodziewane demonstracje, które rozpraszały się po kilkudziesięciu metrach. Demonstracje takie miały miejsce w Warszawie 16, 17, 20, 22, 25, 26 i 31 lipca oraz 2 sierpnia 1904.

    Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.9 października jest 282. (w latach przestępnych 283.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 83 dni.

    Przełomem była akcja przeciw ogłoszonej mobilizacji w Królestwie. 28 października 1904 przy ul. Karmelickiej w Warszawie doszło do pierwszej demonstracji antywojennej. W trakcie ataku policji raniono ok. 80 osób. Spowodowało to chęć odwetu i żądanie zbrojnej ochrony manifestacji.

    Pierwszym wystąpieniem o charakterze zbrojnym organizacji z użyciem broni była akcja przeciwko mobilizacji do armii w związku z wojną rosyjsko-japońską na Placu Grzybowskim 13 listopada 1904 roku, organizowana przez Józefa Kwiatka. Koła uczestniczyły również w kolejnych manifestacjach antymobilizacyjnych. W trakcie manifestacji 24 grudnia 1904 w Radomiu, w obronie sztandaru PPS poległ Wiktor Cymerys-Kwiatkowski. Po stronie rosyjskiej zginął płk. Bułatow, zaś 15 stycznia 1905 w Łodzi również w obronie sztandaru zginął Tomasz Księżczyk. Bojowcy, aby zapobiec mobilizacji, wysadzili mosty pomiędzy Radomiem a Jedlnią, Łodzią a Pabianicami oraz Zduńską Wolą i Sieradzem.

    Mieczysław Dąbkowski (ur. 21 maja 1880 w Warszawie, zm. 12 lutego 1946 w Nicei) – inżynier, generał brygady Wojska Polskiego, brat Stefana.Stanisław Andrzej Radek, ps. Osa (ur. 15 maja 1886 w Kijanach, zm. 9 maja 1946 w Warszawie) – członek PPS i Organizacji Bojowej PPS, senator w 1930, autor wielu publikacji z historii ruchu robotniczego.

    Do końca lutego 1905 funkcjonowało 10 "dziesiątek" bojowych w Warszawie (oraz "dziesiątka" centralna), 10 "dziesiątek" w guberni piotrkowskiej (w tym: Zagłębie Dąbrowskie – 2, Częstochowa-Zawiercie – 3, Łódź – 4, łódzkie – 1). Po dwie "dziesiątki" w guberni lubelskiej, radomskiej, kaliskiej i warszawskiej oraz po jednej "dziesiątce" w guberni płockiej, suwalskiej, grodzieńskiej, kieleckiej, siedleckiej i kijowskiej. W stadium organizacji były grupy w guberni mińskiej, łomżyńskiej i wileńskiej. Ponadto funkcjonowały laboratoria organizacji w Warszawie i Galicji. Łącznie w Kołach od kwietnia 1904 do lutego 1905 walczyło 477 bojowców, z czego 143 w Warszawie.

    Wojna domowa – konflikt zbrojny, w którym stronami są obywatele jednego państwa, plemienia lub grupy etnicznej. Wojna domowa jest częstą przyczyną osłabienia państwa czy plemienia. Jest rodzajem wojny.Płock – miasto na prawach powiatu na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, siedziba ziemskiego powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza oraz stolica Polski w latach 1079-1138; siedziba rzymskokatolickiej kurii diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

    Organizacja Spiskowo-Bojowa PPS[ | edytuj kod]

    Na VII Zjeździe PPS 5 lutego 1905 powołano "Organizację Spiskowo-Bojową PPS". Zjazd podjął uchwałę o treści: .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Wobec możliwości masowych wystąpień rewolucyjnych w kraju i w Rosji – Zjazd poleca C.K.R. zorganizowanie spiskowej organizacji, która by stanowiła nasze pierwsze szeregi w momencie rewolucji. Do tego czasu kieruje masowymi wystąpieniami ulicznymi (manifestacje, zgromadzenia masowe itp.) zgodnie z instrukcją C.K.R., jeśli chodzi o cały kraj, i inicjatywą Komitetów Okręgowych w sprawach lokalnych. Na czele organizacji spiskowo-bojowej stoi Wydział. Zadaniem Wydziału jest również zaopatrywanie tej części organizacji w broń. Wydziałowi jest powierzona organizacja wykonawczo-terrorystyczna

    12 sierpnia jest 224. (w latach przestępnych 225.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 141 dni. Bolesław Berger ps. Kuroki (ur. 8 sierpnia 1876 w Łachowie - zm. ok. 1942 w Warszawie) – działacz socjalistyczny, jeden z głównych twórców Organizacji Bojowej PPS.

    W marcu 1905 powołano "Wydział Spiskowo-Bojowy CKR", którym kierowali Aleksander Prystor "Rafał" i Walery Sławek "Gustaw". W kwietniu 1905 dokooptowani zostali: Zofia Wortman-Posner i Szymon Posner. W maju z wydziału ustąpiła Zofia Wortman-Posnerowa, zaś na jej miejsce wszedł Ignacy Lubicz-Sadowski. Do wykonawczego kierowania OS-B PPS powołano "Zagraniczną Komisję Konspiracyjną", w składzie Aleksander Sulkiewicz, Józef Piłsudski i Maksymilian Horwitz-Walecki.

    Namiestnik – urząd w Królestwie Polskim (kongresowym) utworzony na mocy konstytucji z 27 listopada 1815 roku. W świetle tego aktu namiestnik był oficjalnym przedstawicielem króla polskiego (cesarza Rosji) na terenie Królestwa Polskiego. Mógł być mianowany spośród nobliwych obywateli Cesarstwa Rosyjskiego i Królestwa Polskiego, jednakże z wyjątkiem osób naturalizowanych.Jan Kwapiński, właśc. Piotr Edmund Chałupka, ps. Kacper, Stanisław (ur. 12 listopada 1885 w Warszawie, zm. 4 listopada 1964 w Penley) – polityk PPS, członek Organizacji Bojowej PPS, uczestnik akcji pod Rogowem, skazany na karę śmierci. Ponad dziesięć lat więziony przez władze rosyjskie na katordze. W okresie niepodległości uczestnik wojny polsko-bolszewickiej w 1920, a następnie organizator i przywódca Związku Zawodowego Robotników Rolnych zwany "Królem fornali". Poseł na Sejm I i II kadencji w latach 1922–1930. Więziony i dwukrotnie skazany za organizowanie strajków robotników rolnych, oraz za działalność opozycyjną wobec sanacji. Ostatni prezydent międzywojennej Łodzi w 1939. Więziony przez NKWD i zesłany na Syberię. W okresie 1940–1941 minister i wicepremier w Rządzie RP na uchodźstwie 1942–1947. Jeden z przywódców PPS na emigracji.

    W marcu 1905 odbyło się w Warszawie przy ul. Przemysłowej 1 spotkanie Aleksandra Prystora z Bolesławem Bergerem (który niebawem opuścił spotkanie), Bronisławem Żukowskim i Stefanem Okrzeją, gdzie postanowiono przystąpić do organizowania oddziałów bojowych. Żukowski i Okrzeja mieli w związku z tym wycofać się z bieżącej pracy partyjnej. Prystor obrał pseudonim "Katajama", Żukowski "Harakiri", zaś Okrzeja "Ernest".

    Pawiak – nieistniejące obecnie więzienie śledcze w Warszawie, popularnie zwane Pawiakiem (nazwa pochodzi od ulicy Pawiej, przy której znajdowała się jedna z bram wjazdowych), zbudowane w latach 1830−1836 według projektu znanego warszawskiego architekta Henryka Marconiego. W latach okupacji niemieckiej 1939−1944 największe niemieckie więzienie w Generalnym Gubernatorstwie.Henryk Baron ps. Smukły, Garbarz (ur. 2 grudnia 1887, Warszawa, zm. 9 maja 1907, tamże) – polski działacz socjalistyczny. Członek Organizacji Bojowej PPS. Uczestnik wielu akcji zbrojnych. Stracony na Cytadeli w 1907.

    Zgodnie z przyjętą koncepcją z czasów 1863, organizacja miała zostać podzielona na "dziesiątki". Początkowo powstały dwie grupy bojowe. Grupa kierowana przez Bronisława Żukowskiego "Harakiri", wybrana z dzielnic "Wolska", "Jerozolimska", Mokotowska" i Dolna", składała się z siedmiu osób: Stanisław Pudyn "Bohun", Wincenty Halska "Kostek", Jan Żukowski "Zagłoba", Bolesław Stępniak "Kowal", Antoni Niedzielski "Kmicic", NN "Zdun" i NN "Kowalski". W oddziale Okrzei "Ernesta", wybranych z dzielnic "Praga" i "Powązki", znaleźli się Stanisław Zieliński "Sewer", Kazimierz Dobrowolski "Kazik", Szloma Eksztajn "Chłop" i NN. Na początku kwietnia 1904 stworzona została trzecia "dziesiątka" składająca się z bojowców narodowości żydowskiej pod dowództwem Szlomy Eksztajna.

    Kielce (łac. Civitas Kielcensis, lit. Kielcai, łot. Kelce, ros. Ке́льце) – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy,naukowy,turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Pod koniec 2011 roku miasto liczyło 201 815 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się pięć rezerwatów przyrody, w tym cztery geologiczne.Gubernia kaliska (ros. Калишская губерния), gubernia Królestwa Polskiego istniejąca w latach 1837–1844 i 1867–1918 ze stolicą w Kaliszu; w 1919 przekształcona w województwo łódzkie ze stolicą w Łodzi.

    Od marca do końca października 1905 powstało w Warszawie 18 "dziesiątek" bojowych. Dziewięć z nich podlegało bezpośrednio Wydziałowi, a na ich czele stali "starszy" oraz "dowódca" mianowany przez Wydział. W lokalnych "dziesiątkach" (zwanych też "technicznymi") kierowali nimi "dziesiętnicy" wybierani przez członków "dziesiątki".

    Związek Walki Czynnej (ZWC) – polska tajna organizacja wojskowa założona w czerwcu 1908 we Lwowie przez działaczy Organizacji Bojowej PPS lecz o charakterze ponadpartyjnym, mająca przygotować walkę zbrojną o wyzwolenie Polski. Zainicjowała i kierowała organizacjami strzeleckimi, które dały początek I Brygadzie Legionów.Józef Grzecznarowski, ps. Adam, Antek, Antoni, Tadeusz Tytus (ur. 11 marca 1884 w Końskich, zm. 7 kwietnia 1976 w Radomiu) – działacz socjalistyczny i związkowy. Poseł na Sejm, prezydent Radomia.

    W ciągu 1905 komitety PPS utworzyły ok. 90 lokalnych kół bojowych "dziesiątek". Najwięcej w guberni piotrkowskiej – 30, guberni radomskiej – 13 oraz guberni lubelskiej – 6). W składzie lokalnych dziesiątek funkcjonowało 5 dziesiątek bojowych zorganizowanych przez Żydowski Komitet PPS, oraz jedna centralna. W Organizacji Spiskowo-Bojowej PPS od lutego do października 1905 walczyło 1345 bojowców.

    Jan Tomasz Jur-Gorzechowski (ur. 21 grudnia 1874 w Siedlcach, zm. 21 czerwca 1948 w Brookwood, w hrabstwie Surrey, w Anglii) – generał brygady Wojska Polskiego.Pogotowie Bojowe Polskiej Partii Socjalistycznej (Pogotowie Bojowe PPS) – konspiracyjna organizacja zbrojna podporządkowana PPS, znana publicznie jako Samoobrona Robotnicza. Funkcjonowała od 1917 do 1918 r. pod okupacją niemiecką i austriacką.

    18 czerwca 1905 Rada Partyjna PPS postanowiła podporządkować organizację okręgowym komitetom robotniczym, Wydział Spiskowo-Bojowy miał zaś opracowywać taktykę walki, rozbudowywać technikę bojową oraz organizować zamachy na wysokich urzędników carskich. Na przełomie lata i jesieni 1905 dotychczasowa OS-B PPS została częściowo rozbita masowymi aresztowaniami. Aresztowano m.in. Walerego Sławka.

    Plac Grzybowski w Warszawie – trójkątny plac położony w Warszawie w dzielnicy Śródmieście, pomiędzy ulicami Twardą i Bagno a Grzybowską i Królewską.Powstanie łódzkie, zwane również "czerwcowym" – pierwsze w Imperium Rosyjskim powstanie zbrojne robotników (22-24 czerwca) w trakcie rewolucji 1905 roku. Obok charakteru społecznego miało zarazem charakter niepodległościowy.

    Walki rewolucyjne stopniowo przybierały charakter wojny domowej. W bratobójczych starciach padały ofiary, wystąpiły elementy pospolitego bandytyzmu w działaniach wielu grup krajowej organizacji Polskiej Partii Socjalistycznej.

    Centralna Bojówka i Organizacja Techniczno-Bojowa[ | edytuj kod]

    Na posiedzeniu II Rady Partyjnej PPS w Mińsku Litewskim 15 października 1905 Organizacja Spiskowo-Bojowa PPS została przekształcona w "Organizację Bojową PPS" (zwaną również "Centralną Bojówką"). Szefem Wydziału Bojowego mianowano Józefa Piłsudskiego, członkami Wydziału zostali również: Aleksander Prystor, Aleksander Sulkiewicz, Mieczysław Mańkowski, Władysław Dehnel. Kilka miesięcy później po ustąpieniu Prystora, Sulkiewicza i Mańkowskiego do Wydziału weszli: Walery Sławek, Mieczysław Dąbkowski oraz Józef Montwiłł-Mirecki.

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Ostrowiec Świętokrzyski – miasto w województwie świętokrzyskim. Siedziba władz powiatu ostrowieckiego. Prawa miejskie od 1613. Ośrodek przemysłowy: huta żelaza i zakład metalurgiczny, zakłady materiałów ogniotrwałych, odzieżowe, spożywcze; przemysł chemiczny, poligraficzny i drzewny. Według danych GUS z grudnia 2009 miasto posiadało 72 455 mieszkańców.

    Na wniosek Piłsudskiego od 1905 zreformowano strukturę organizacji. Podstawą była "piątka" bojowa. Trzy "piątki" stanowiły "oddział", na czele którego stał instruktor "oddziałowy". Kilka "oddziałów" stanowiło "okręg". Funkcjonowało siedem okręgów:

  • warszawski – okręgowiec: Kazimierz Sosnkowski;
  • północny (Płock) – okręgowiec: Włodzimierz Hellmann;
  • południowy (Radom-Kielce) – okręgowiec: Józef Grzecznarowski;
  • zagłębiowski – okręgowcy: Feliks Tor a następnie Stanisław Hempel;
  • zachodni (Łódź) – okręgowcy: Rajmund Jaworowski, Tomasz Arciszewski a następnie Józef Montwiłł-Mirecki i Franciszek Lipiński.
  • wschodni (Lublin-Siedlce) – okręgowiec: Mieczysław Mańkowski.
  • W składzie Organizacji Bojowej na terenie Królestwa Polskiego walczyło 87 "piątek" w 27 oddziałach. Liczebność OB PPS szacowano na 750–840 bojowców. Z powodu ostrego niedoboru ludzi z wyszkoleniem wojskowym, w listopadzie 1905 stworzono w Krakowie konspiracyjną szkołę instruktorów bojowych. Jej komendantem został Władysław Jaxa-Rożen, ale faktyczne kierownictwo nad szkołą sprawował Józef Piłsudski. W pierwszym kursie uczestniczyło całe kierownictwo Wydziału Bojowego z Piłsudskim na czele oraz inni wyróżniający się działacze Organizacji Bojowej. Niektórzy słuchacze byli na nim jednocześnie wykładowcami (np. Józef Piłsudski, Mieczysław Dąbkowski, Władysław Jaxa-Rożen, Tomasz Arciszewski). Do czerwca 1906 w szkole wykształcono ok. 120–140 instruktorów.

    Baruch Szulman, hebr. Chaim Boruch Szulman (ur. 14 maja 1886 w Warszawie, zm. 14 maja 1906 tamże) – polski działacz robotniczy wyznania mojżeszowego, bojowiec Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej. W okresie międzywojennym XX w. symbol wspólnej walki polskich i żydowskich socjalistów o wolność Polski.Władysław Bartniak ps. Henryk, Aleksy, Bolek, Gołąb (ur. 10 listopada 1883 w Łodzi, zm. 2 kwietnia 1911 w Warszawie) – działacz PPS i Organizacji Bojowej PPS Frakcji Rewolucyjnej.

    W październiku 1905 na posiedzeniu Rady Partyjnej PPS powołano również "Organizację Techniczno-Bojowa PPS" (zwana potocznie milicją ludową, milicją robotniczą, lokalnymi oddziałami bojowymi), dla wspierania okręgów oraz przygotowania kadr dla akcji bojowej. Na czele OTB stanęli: Karol Udałowski, Jan Gorzechowski "Jur", Wincenty Halska i Ludwik Śledziński "Mikołaj". Do najgłośniejszej akcji OTB należały: napad na kasę powiatową w Wysokiem Mazowieckiem ( 26 grudnia 1905 Ludwik Śledziński), gdzie zdobyto pół miliona rubli, oraz uwolnienie dziesięciu więźniów zagrożonych karą śmierci z Pawiaka (24 kwietnia 1906 Jan Gorzechowski).

    Gubernia kielecka (ros. Келецкая губерния) – jednostka administracyjna w zaborze rosyjskim. Powstała w 1841 roku z przekształcenia guberni krakowskiej ze stolicą w Kielcach. Istniała w latach 1841-1844 i 1867-1917.Józef Kwiatek, ps. "Tadeusz", Łysy (ur. 22 stycznia 1874 w Płocku, zm. 20 stycznia 1910 r. w Krakowie) – polski działacz socjalistyczny i dziennikarz żydowskiego pochodzenia.

    Organizacja Bojowa PPS[ | edytuj kod]

    W czerwcu 1906 na posiedzeniu Rady partyjnej zniesiono Centralną Bojówkę i połączono ją z Organizacją Techniczno-Bojową w jednolitą "Organizację Bojową PPS".

    W skład zreorganizowanego Wydziału Bojowego weszli: Mieczysław Mańkowski, Józef Montwiłł-Mirecki, Aleksander Prystor, Włodzimierz Hellmann i Władysław Dehnel. Zreorganizowana OB PPS działała w trzynastu okręgach bojowych. W oddziałach walczyło 3089 bojowców, 499 starszych instruktorów i okręgowców oraz 742 centralnych i terenowych techników bojowych. Według tego samego źródła, od lipca do listopada 1906, w OB PPS działało ok. 4330 bojowców. Do największych organizacji należały:

    Maksymilian Henryk Horwitz, ps. Henryk Walecki (ur. 6 września lub 27 sierpnia 1877 w Warszawie, zm. 20 września 1937 w Moskwie) – polski działacz komunistyczny i publicysta żydowskiego pochodzenia.Polska Partia Socjalistyczna - Opozycja (PPS-Opozycja) – odłam Polskiej Partii Socjalistycznej działający w okresie 1912-1914 jako opozycja do PPS-Frakcji Rewolucyjnej.
  • Warszawa – 134 instruktorów, 195 techników, 158 "piątek" w 53 oddziałach bojowych;
  • Łódź i okręg łódzki – 7 instruktorów, 12 techników, 16 "piątek" w 5 oddziałach bojowych; ponadto w Milicji PPS (dawna OT-B która nie weszła do OB) 92 instruktorów, 110 techników i 96 "dziesiątek" bojowych;
  • Gubernia radomska – 46 instruktorów, 72 techników, 60 "piątek" w 20 oddziałach bojowych;
  • Zagłębie Dąbrowskie – 53 instruktorów, 78 techników, 50 "piątek" w 17 oddziałach bojowych;
  • Ponadto funkcjonowała szkoła w Krakowie oraz kursy bojowe w Warszawie i Łodzi, laboratoria w Warszawie, Zagłębiu Dąbrowskim i Lwowie. Dla przerzutu broni zorganizowano specjalne Biuro Transportu we Lwowie i w Paryżu.

    Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie – grób-pomnik na placu marsz. Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Ideą warszawskiego Grobu Nieznanego Żołnierza jest uczczenie pamięci poległych w walce o niepodległość. Grób zaliczany jest do narodowych imponderabiliów, symbolizujących największe poświęcenie.Radom – miasto na prawach powiatu w centralno-wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim, położone nad rzeką Mleczną.

    Organizacja Bojowa po rozłamie w PPS[ | edytuj kod]

    W wyniku sporów wobec roli Organizacji Bojowej podczas IX Zjazdu PPS, który odbył się w dniach 19–25 listopada 1906 w Wiedniu, doszło do rozłamu w Polskiej Partii Socjalistycznej. Spór toczył się na tle charakteru i podporządkowania bojówki (Piłsudski postrzegał ją jako autonomiczną wobec PPS, podporządkowaną sobie formację powstańczą) oraz programu niepodległościowego partii. Duża część członków Organizacji Bojowej przeszła do PPS-Frakcji Rewolucyjnej, gdzie utworzono analogiczny oddział bojowy "OB PPS Frakcji Rewolucyjnej" oraz nową formację pod nazwą "Milicja Robotnicza" (o charakterze samoobrony).

    Tomasz Księżczyk lub Książczyk ps. Stanisław (Ur. w 1881 r. w Łodzi - zm. 15 stycznia 1905 r. tamże) – działacz socjalistyczny i niepodległościowy. Działacz Polskiej Partii Socjalistycznej. Członek Kół Bojowych Samoobrony Robotniczej.Wiktor Cymerys-Kwiatkowski (ur. ok. 1886, zm. 25 grudnia 1904 w Radomiu) – działacz niepodległościowy i socjalistyczny. Członek Kół Bojowych Samoobrony Robotniczej, późniejszej Organizacji Bojowej PPS.

    PPS-Lewica po rozłamie utworzyła własną bojówkę pod nazwą "Milicja Partyjna", która dokonywała zamachów na policjantów i prowokatorów (głównym organizatorami byli instruktorzy OB PPS Stanisław Hempel i Zdzisław Rogalewicz). W tym czasie Milicja liczyła 81 instruktorów oraz 566 w "piątkach" bojowych. Najsilniejszą strukturą była Łódź (80 "piątek" bojowych, wobec 8 w Warszawie). Jednak po I Zjeździe PPS-Lewicy w 1908 postanowiono zaniechać planowej działalności zbrojnej.

    Ulica Karmelicka w Warszawie – jedna z ulic warszawskiego osiedla Muranów, zaczynająca się ślepo w pobliżu Alei „Solidarności” i biegnąca na północ do ul. Stawki. Na odcinku ul. Lewartowskiego – ul. Stawki posiada ścieżkę rowerową.Gubernia radomska (ros. Радомская губерния) – jednostka administracyjna w Królestwie Polskim istniejąca w latach 1844-1917. Powstała w 1844, w wyniku połączenia guberni sandomierskiej oraz guberni kieleckiej.

    Na X Zjeździe PPS (I Zjeździe PPS Frakcji Rewolucyjnej) odbytym w dniach 3–11 marca 1907, w Wiedniu przyjęto u "Ustawę sił bojowych". Siły te składały się z Organizacji Bojowej i Milicji służącej samoobronie.

    Zgodnie z nową strukturą, określono, że Wydział Bojowy OB PPS (Frakcja Rewolucyjna) wyłaniany jest przez Zjazd Partii. Wydział kierował sztabem i Biurem Centralnym. Biuro Centralne organizowało pracę okręgowych biur bojowych, z pełnomocnikiem bojowym – "okręgowcem" na czele, któremu podlegały dzielnice bojowe. W skład dzielnicy wchodziły oddziały bojowe (po trzy na dzielnicę). Każdy oddział składał się z trzech "szóstek" bojowych, na czele których stał "starszy".

    Kazimierz Pużak, pseudonim Bazyli (ur. 26 sierpnia 1883 w Tarnopolu, zm. 30 kwietnia 1950 w Rawiczu) – polski działacz socjalistyczny ukraińskiego pochodzenia, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I, II i III kadencji w II RP. W okresie II wojny światowej organizator i sekretarz generalny PPS-WRN, komendant główny Gwardii Ludowej WRN. Przewodniczący podziemnego parlamentu Rady Jedności Narodowej. Aresztowany w 1945 przez NKWD i sądzony w procesie szesnastu. Aresztowany ponownie przez UB w 1947 i skazany w procesie na 10 lat. Zmarł w więzieniu w Rawiczu.Tomasz Stefan Arciszewski, pseudonim Antoni, Ludwik, Marcin, Siłacz, Stanisław, Szymon (ur. 14 listopada 1877 w Sierzchowach, zm. 20 listopada 1955 w Londynie) – polski działacz socjalistyczny, polityk Polskiej Partii Socjalistycznej. Jeden z przywódców Organizacji Bojowej PPS. Minister w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej oraz rządzie ludowym Jędrzeja Moraczewskiego. Poseł na Sejm od 1919 do 1935. Lider podziemnej PPS–WRN. Premier RP na uchodźstwie w latach 1944–1947.

    Wydział Bojowy PPS-Frakcja Rewolucyjna tworzyli: Józef Piłsudski, Władysław Dehnel, Mieczysław Mańkowski. W sierpniu 1907 aresztowani zostali Mańkowski i Dehnel. Na ich miejsce weszli: Józef Montwiłł-Mirecki i Tomasz Arciszewski. Po aresztowaniu Montwiłł-Mireckiego na jego miejsce wszedł Włodzimierz Hellmann (aresztowany przejściowo od lutego 1909 do 1910), a wiosną 1908 do Wydziału wszedł dodatkowo Edward Gibalski.

    Edward Gibalski, pseudonim Franek, (ur. 20 września 1886 r. we wsi Czysta Dębina koło Krasnegostawu, zm. 13 września 1915 we wsi Stobychowa) – bojowiec Organizacji Bojowej PPS, żołnierz legionów. Pośmiertnie odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militari klasy V.Konstantin Kławdijewicz Maksymowicz (ros. Константин Клавдиевич Максимович) – (ur. w 1849 – zm. w 1916), generał-gubernator warszawski i dowódca Warszawskiego Okręgu Wojskowego od 24 marca do 28 sierpnia 1905, rosyjski generał kawalerii i generał-adiutant przy cesarzu Mikołaju II.

    Siły Organizacji Bojowej PPS-Frakcji Rewolucyjnej i Milicji Robotniczej liczyły w 1907 – 3.190 bojowców (z czego w Warszawie – 381 bojowców, Łodzi– 151, Zagłębiu Dąbrowskim – 122, guberni radomskiej – 178).

    W 1907 roku nastąpiły masowe aresztowania w szeregach organizacji, nasiliły się przypadki demoralizacji i zdrady. Jednak według danych partyjnych, Organizacja Bojowa w samym 1907 zabiła w zamachach 181 żołnierzy, policjantów, szpicli i prowokatorów. Dokonano również 92 zamachów celem zdobycia środków finansowych.

    W 1908 walczyło jeszcze 388 bojowców w OB PPS Frakcji Rewolucyjnej, oraz 548 w Milicji Robotniczej. W tym roku Piłsudski przeniósł działalność organizacji do Galicji tworząc tam w czerwcu 1908 Związek Walki Czynnej, mający stanowić szerszą, ponadpartyjną organizację przygotowującą kadry przyszłego Wojska Polskiego. Strategia wobec budowy ZWC spowodowała konflikt pomiędzy CKR PPS (w tym Piłsudskim), a Wydziałem Bojowym (Tomasz Arciszewski, Edward Gibalski, Włodzimierz Hellmann, Mieczysław Mańkowski). Przedstawiciele Wydziału Bojowego dążyli do zwiększenia nadzoru nad ZWC oraz odrodzenia Organizacji Bojowej w zaborze rosyjskim. Jednak Rada Partyjna PPS w kwietniu 1910. zaleciła zredukowanie działań Organizacji Bojowej.

    Andriej Markgrafski ros. Андрей Николаевич Маркграфский (ur. 17 sierpnia 1849 r., zm. 2 sierpnia 1905 r. w Otwocku) - rosyjski wojskowy, generał - major żandarmerii, zginął w akcji PPS.Jerzy Sawa-Sawicki (ur. 7 stycznia 1886, zm. 10 listopada 1922) – działacz socjalistyczny i niepodległościowy, żołnierz I Brygady Legionów Polskich, dowódca 33 Pułku Piechoty.

    W 1909 OB PPS praktycznie przestała funkcjonować na terenie zaboru rosyjskiego. Lotne Oddziały Bojowe PPS Frakcji Rewolucyjnej w latach 1908–1911 skupiały 112 bojowców skupionych w oddziałach w Galicji. W 1910 działało 77 członków OB PPS. Ostatnią akcję oddziały bojowe PPS przeprowadziły w 1911 pod Turkiem.

    W lipcu 1910 Józef Piłsudski w czasie wykładów w Centralnej Szkole PPS stwierdził, iż "Obecny stan Organizacji Bojowej jest taki, że odbudowanie jej na dawnych podstawach jest niemożliwe".

    Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy, polityk, Naczelnik Państwa w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, pierwszy marszałek Polski od 19 marca 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczypospolitej wprowadzonych w 1926 po przewrocie majowym, współzałożyciel PPS i szef Wydziału Bojowego PPS (OB PPS).Józef Andersz (ur. 2 lipca 1885 w Łodzi, zm. 11 grudnia 1907 w Warszawie) - działacz Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnik rewolucji 1905 r.

    Spór wokół Związku Walki Czynnej zaowocował ustąpieniem członków Wydziału Bojowego z funkcji w czerwcu 1911, co doprowadziło do sporów wewnątrz PPS i przejściowego wyodrębnienia PPS-Opozycji.

    Członkowie OB PPS w czasie I wojny światowej byli głównymi twórcami Oddziału "Beków", Lotnego Oddziału Wojsk Polskich oraz Pogotowia Bojowego PPS.

     Osobny artykuł: Pogotowie Bojowe PPS.
    Wywłaszczenie (także ekspropriacja z łac. expropriatio) – pozbawienie lub ograniczenie prawa rzeczowego określonej osoby na mocy indywidualnego aktu prawnego.28 listopada jest 332. (w latach przestępnych 333.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 33 dni.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Gubernia warszawska (ros. Варшавская губерния) – była jedną z guberni Królestwa Polskiego; istniała w latach 1844–1917. Powierzchnia 14 562 km², ludność 1 983 689 mieszkańców (spis z 1897).
    Zawiercie – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim. Zaliczane do Zagłębia Dąbrowskiego.
    Gubernia suwalska (ros. Сувалкская губерния; lit. Suvalkų gubernija) była jednostką podziału terytorialnego Rosji w Królestwie Kongresowym istniejącą w latach 1867–1915.
    Wojna rosyjsko-japońska – wojna pomiędzy Imperium Rosyjskim a Cesarstwem Japonii toczona w okresie od 8 lutego 1904 do 5 września 1905 na Dalekim Wschodzie, zakończona traktatem z Portsmouth (5 września 1905) i zwycięstwem Japonii, która dzięki temu awansowała do grona światowych potęg. Japońska armia o stosunkowo małym doświadczeniu bojowym uzyskała miażdżące zwycięstwo nad siłami Rosji, co było dużym zaskoczeniem dla wielu obserwatorów konfliktu. Poniżający szereg klęsk armii rosyjskiej w ogromnym stopniu przyczynił się do niezadowolenia społecznego w Rosji i był główną przyczyną rewolucji w 1905.
    Gubernia siedlecka (ros. Седлецкая губерния) – była jednostką administracyjną Królestwa Kongresowego istniejąca w latach 1867-1912.
    Częstochowa – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba powiatu częstochowskiego. W latach 1975-1999 była stolicą województwa częstochowskiego. Po reformie administracyjnej w 1999 została włączona do województwa śląskiego.
    Cytadela Warszawska – twierdza w Warszawie. Po upadku powstania listopadowego twierdza była punktem kontrolno-pacyfikacyjnym na całą Warszawę, będącą ośrodkiem polskiego ruchu niepodległościowego. Pełniła także rolę więzienia śledczego (X Pawilon) oraz miejsca straceń polskich działaczy narodowych i rewolucjonistów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.07 sek.