• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Order Wielkiego Księcia Giedymina

    Przeczytaj także...
    Język litewski (lit. lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, wchodzących w skład języków bałtosłowiańskich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.Kopenhaga (duń. København [kʰøb̥m̩ˈhɑʊ̯ˀn], łac. Hafnia) – stolica i największe miasto Królestwa Danii. W 2014 r. odbył się tu 59 Festiwal Muzyki Europejskiej Eurowizja.
    Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

    Order Wielkiego Księcia Giedymina (lit. Didžiojo Lietuvos kunigaikščio Gedimino ordinas) – jedno z najwyższych litewskich odznaczeń państwowych ustanowione w 1928.

    Historia[]

    Order Wielkiego Księcia Giedymina został ustanowiony w 1928 i był przyznawany do 1940. W 1930 zmieniono jego pierwotny statut. Autorem projektu orderu był kapitan Andrius Lopuchinas. W latach przedwojennych order był produkowany przez znaną szwajcarską firmę medalierską braci Huguenin. Po aneksji Litwy przez ZSRR w 1940 order został zniesiony. Przywrócono go w po odzyskaniu niepodległości przez Litwę w 1991.

    Słupy Giedymina, Kolumny, Trzy Słupy, Brama Słupna (Stiebu vartai), lit. Gediminaičių stulpai - historyczne godło Litwy, stosowane niekiedy obok oficjalnego godła "Pogoń", np. na państwowych odznaczeniach litewskich. Jest to prawdopodobnie wersja jakiejś tamgi, przejętej od ludów koczowniczych (być może Chazarów), którą kunigasi litewscy oznaczali swoje konie.Medalierstwo – dziedzina łącząca rzemiosło i sztuki plastyczne, obejmująca wykonywanie drobnych form rzeźbiarskich w formie medali, najczęściej w celu uczczenia jakiejś osoby lub wydarzenia. Medalierstwo jest dziedziną sztuki dekoracyjnej (rzemiosłem artystycznym), którą umieścić można pomiędzy numizmatyką, a złotnictwem i sztukami pięknymi.

    Obecnie odznaczenie jest wykonywane w Mennicy Państwowej w Wilnie, a wstążka orderu jest produkowana przez znaną duńską firmę medalierską Mørch & Søn w Kopenhadze (do 1996 wykonywał ją Litewski Instytut Tekstylny w Wilnie).

    Order dzieli się on na pięć klas:

  • I klasa – Komandoria Wielkiego Krzyża
  • II klasa – Wielki Krzyż Komandorski
  • III klasa – Krzyż Komandorski
  • IV klasa – Krzyż Oficerski
  • V klasa – Krzyż Kawalerski.
  • Świętem orderu jest dzień ogłoszenia niepodległości Litwy 16 lutego (1918).

    Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.Medal Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (lit. Lietuvos didžiojo kunigaikščio Gedimino ordino medalis) – jedno z litewskich odznaczeń państwowych ustanowione w 1930.

    W 1930 ustanowiono powiązany z Orderem Medal Orderu Wielkiego Księcia Giedymina; który również, po przerwie związanej z istnieniem ZSRR, znajduje się w systemie odznaczeń obecnej Republiki Litewskiej.

    Zasady nadawania[]

     Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Wielkiego Księcia Giedymina.

    Order Wielkiego Księcia Giedymina przyznawany jest obywatelom litewskim i obcokrajowcom za wybitne zasługi cywilne dla Państwa Litewskiego.

    W okresie międzywojennym Order Wielkiego Księcia Giedymina otrzymało:

    Taryba (lit. Lietuvos Taryba) – Litewska Rada Państwowa, która istniała od września 1917 do maja 1920 roku. Na czele Taryby stał Antanas Smetona. Rada 16 lutego 1918 roku proklamowała niepodległość Litwy, w czerwcu ogłosiła Litwę królestwem (Królestwo Litwy) i zaproponowała tron księciu wirtemberskiemu Wilhelmowi von Urach. Z tej propozycji zrezygnowano jesienią 1918, po klęsce Cesarstwa Niemieckiego na froncie zachodnim. Taryba powołała dwa rządy (Augustinasa Voldemarasa – 3 listopada 1918 i Mykolasa Sleževičiusa – 26 grudnia 1918). Zaprzestała działalności po wybraniu Sejmu Ustawodawczego.Giedymin, także Gedymin, lit. Gediminas, biał. Гедымін (Giedymin) (ur. ok. 1275, zm. w grudniu 1341 pod Wieloną) – wielki książę litewski w latach 1316–1341, założyciel dynastii Giedyminowiczów, dziad Jagiełły.
  • I klasa – 136 osób
  • II klasa – 263 osoby
  • III klasa – 984 osoby
  • IV klasa – ok. 1500 osób
  • V klasa – ok. 1500 osób.
  • W latach 90. XX w. Order Wielkiego Księcia Giedymina został przyznany 1030 obywatelom litewskim i obcokrajowcom:

  • I klasa – 33 osoby
  • II klasa – 117 osób
  • III klasa – 226 osób
  • IV klasa – 295 osób
  • V klasa – 359 osób.
  • Opis odznaki[]

    Odznaką orderu jest złoty krzyż, którego każde ramię składa się z trzech złotych pręcików. Pomiędzy ramionami krzyża znajduje się dodatkowy krzyż z wypustkami z białej emalii przekręcony w stosunku do krzyża złotego o 45 stopni. Pośrodku znajduje się kwadratowa tarcza przekręcona również o 45 stopni. Na tarczy widnieją tzw. słupy Giedymina, herb dynastii Giedyminowiczów na tle z czerwonej emalii. Rewers odznaki jest identyczny z awersem, jednakże zamiast słupów Giedymina widnieje data 1918.II.16 (dzień ogłoszenia niepodległości przez Litwę). Wstążka pomarańczowa z podwójnymi brązowymi paskami wzdłuż obu boków. Kawalerom orderu I i II klasy przysługuje również gwiazda orderowa w kształcie srebrnej dziewięcioramiennej gwiazdy z wizerunkiem odznaki Orderu Wielkiego Księcia Giedymina pośrodku.

    Giedyminowicze - dynastia władców litewskich wywodząca się od wielkiego księcia Giedymina. Jej gałęzią była dynastia Jagiellonów, a także wiele polskich, litewskich i ruskich rodów książęcych.DaniaKrólestwo Danii (duń. Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też formalnie Grenlandia oraz Wyspy Owcze, które posiadając szeroką autonomię tworzą z kontynentalną Danią Wspólnotowe Królestwo Danii (Rigsfællesskabet). Dania graniczy od południa z Niemcami, zaś przez cieśninę Sund sąsiaduje ze Szwecją.

    Przypisy

    1. Algimantas Astikas: Lietuvos ordinai, medaliai ir ženkleliai 1918–1940, Wilno 1993, str. 63
    2. Order of the Lithuanian Grand Duke Gediminas
    3. Algimantas Astikas: Lietuvos ordinai, medaliai ir ženkleliai 1918–1940, Wilno 1993, str. 65

    Bibliografia[]

  • Algimantas Astikas: Lietuvos ordinai, medaliai ir ženkleliai 1918–1940, Wilno 1993, ISBN 5-417-00373-5
  • Robert Werlich: Orders and Decorations of All Nations: Ancient and Modern, Civil and Military, Waszyngton 1965
  • Linki zewnętrzne[]

  • Order Wielkiego Księcia Giedymina na stronie Kancelarii Prezydenta Litwy
  • Mørch & Søn
  • Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.