• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Oporopowrotnik

    Przeczytaj także...
    Wojna rosyjsko-turecka – konflikt między Rosją a imperium osmańskim w latach 1877–1878. Na frontach działania wojenne toczyły się od 24 kwietnia 1877 do 31 stycznia 1878.8 cm armata polowa wzór 1905 (niem. 8 cm Feldkanone M.5) - austriacka armata polowa kalibru 76,5 mm z okresu I wojny światowej, skonstruowana w zakładach Škoda.
    Powstanie bokserów – zbrojne wystąpienie ludowe w północno-wschodnich Chinach w latach 1899-1901, skierowane przeciwko cudzoziemcom i dynastii Qing. Inspiratorem powstania było tajne stowarzyszenie Yihequan (tzw. bokserzy, stąd nazwa).
    Oporopowrotnik armaty 60-funtowej

    Oporopowrotnik – element konstrukcji działa, montowany głównie przy armatach czołgowych oraz działach artylerii holowanej, stałej i samobieżnej, służący do zmniejszenia odrzutu lufy, spowodowania powrotu lufy do położenia sprzed strzału oraz utrzymywania lufy w tym położeniu przy dowolnych kątach podniesienia. Oporopowrotnik powoduje zmniejszenie sił działających na łoże działa podczas wystrzału, w efekcie armata nie zmienia (lub prawie nie zmienia) swojego położenia, przez co wystrzeliwane kolejno pociski trafiają w to samo miejsce.

    Rosyjska armata 76,2 mm z okresu sprzed I wojny światowej. Konstrukcja jej była częściowo wzorowana na rewolucyjnym dziale francuskim 75 mm wz. 1897. Produkowana była w zakładach Putiłowskich w Petersburgu z niewielkimi zmianami do lat dwudziestych, a jej rozwinięcie stanowiła armata wz. 1902/30. Kaliber ok. 75 mm do II wojny światowej był uważany za najbardziej uniwersalny i powszechnie stosowany w armatach polowych większości państw.Powrotnik – zespół oporopowrotnika służący do spowodowania powrotu broni do położenia wyjściowego i utrzymania go w tym położeniu przy różnych kątach podniesienia lufy.
    Armata Baranowskiego

    Historia[ | edytuj kod]

    Szybkostrzelność polowych dział odtylcowych ograniczał odskok działa. Po każdym strzale działo odskakiwało o kilkadziesiąt centymetrów do tyłu. Musiało być przesunięte z powrotem na stanowisko i wycelowane. Problem rozwiązywał oporopowrotnik.

    Działo – broń palna kalibru co najmniej 20 mm. Z wyjątkiem polskiego najcięższego karabinu maszynowego typu Nkm wz. 38FK każda broń automatyczna kalibru 20 mm jest nazywana działem.Włodzimierz Baranowski (ur. 1 (13) września 1846 w Helsinkach, zm. 7 (19) marca 1879 w Petersburgu ) – rosyjski konstruktor broni artyleryjskiej z oporopowrotnikiem i amunicji polskiego pochodzenia, syn Stefana Baranowskiego – polskiego językoznawcy, pisarza, wynalazcy i geografa.

    Pierwsze oporopowrotniki pojawiły się w drugiej połowie XIX wieku. Pierwszą konstrukcją była armata Baranowskiego kalibru 1,5" z 1872 r. Jej wersja kalibru 2,5" z 1875 r. została przyjęta formalnie w 1882 r. na uzbrojenie i użyta w X wojnie rosyjsko-tureckiej (1877-1878), rosyjsko-japońskiej (1904-1905) i powstaniu bokserów (1899-1901).

    Opornik to element konstrukcji działa, zamieniający 80% energii kinetycznej odrzutu broni na ciepło. Razem z powrotnikiem i regulatorem powrotu tworzy oporopowrotnik. Mocowany jest między kołyską i nasadą zamkową. W starszych konstrukcjach bywał mocowany między górnym i dolnym łożem.Proch bezdymny – rodzaj prochu, który podczas spalania wytwarza wyłącznie lub głównie produkty gazowe (np. N2, H2, H2O, CO i CO2). Został wynaleziony pod koniec XIX wieku. Używany jako ładunek miotający do broni strzeleckiej i broni artyleryjskiej. Ma znacznie większą siłę wybuchu od prochu czarnego (dymnego) i w znacznej mierze go wyparł.

    Górska armata Baranowskiego była pierwszym przyjętym na uzbrojenie działem o konstrukcji typowej dla armat szybkostrzelnych. Posiadała oporopowrotnik i kołyskę z prostolinijnym ruchem lufy. Nie istniała jeszcze teoria opornika, stąd W. Baranowski przyjął krótki odrzut lufy, mniej korzystny od stosowanego później długiego. Mimo tego uzyskał przy zasilaniu nabojem scalonym kalibru 2,5", maksymalną szybkostrzelność 10 strz./min.

    Armata 60-funtowa – brytyjskie działo polowe kalibru 5 cali (127 mm) zaprojektowane w 1904. Używane było w czasie I i II wojny światowej (aż do 1944).Kołyska - część łoża działa lub wielkokalibrowego karabinu maszynowego, na której spoczywa lufa (lub kilka luf). Wykonuje ruch wahadłowy razem z lufą w płaszczyźnie pionowej oraz umożliwia przemieszczanie się jej w czasie odrzutu i powrotu. Kołyska wchodzi w skład mechanizmu podniesieniowego i może mieć kształt korytkowy lub cylindra. Zamocowana jest w łożu górnym za pomocą czopów.

    W Europie zwyciężyła doktryna Wille’a o nieprzydatności szybkostrzelnych dział polowych, dlatego wciąż produkowano działa z elastycznym łożem o kilkakrotnie mniejszej szybkostrzelności.

    Francuzi w tajemnicy opracowali teorię i wprowadzili na uzbrojenie armatę polową z oporopowrotnikiem 75 mm wz. 1897. Przy zachowaniu ogólnej konstrukcji Baranowskiego wprowadzono długi odrzut lufy oraz proch bezdymny, osiągając maksymalną szybkostrzelność 25 strz./min. Po ujawnieniu w 1900 r. przez Balliea prac teoretycznych na temat oporopowrotnika, podobne konstrukcje wprowadziły pozostałe kraje jeszcze przed wybuchem I wojny światowej. Na francuskiej armacie 75 mm wzorowane były: rosyjska 76 mm armata dywizyjna wz. 1902, austro-węgierska 8 cm FK M.5 i zmodyfikowana niemiecka 7,7 cm FK 96 o nowym oznaczeniu 7,7 cm FK 96 n.A.

    Wojna rosyjsko-japońska – wojna pomiędzy Imperium Rosyjskim a Cesarstwem Japonii toczona w okresie od 8 lutego 1904 do 5 września 1905 na Dalekim Wschodzie, zakończona traktatem z Portsmouth (5 września 1905) i zwycięstwem Japonii, która dzięki temu awansowała do grona światowych potęg. Japońska armia o stosunkowo małym doświadczeniu bojowym uzyskała miażdżące zwycięstwo nad siłami Rosji, co było dużym zaskoczeniem dla wielu obserwatorów konfliktu. Poniżający szereg klęsk armii rosyjskiej w ogromnym stopniu przyczynił się do niezadowolenia społecznego w Rosji i był główną przyczyną rewolucji w 1905.Lufa – zasadnicza część broni palnej, umożliwiająca nadanie pociskowi jednocześnie ruchu postępowego i obrotowego (lufy gwintowane) lub tylko postępowego (lufy gładkościenne) w odpowiednim kierunku.

    Budowa[ | edytuj kod]

    Ze względu na sposób działania rozróżnia się oporopowrotniki hydrauliczne, mechaniczne i mieszane. Oporopowrotnik składa się z opornika, powrotnika i regulatora powrotu. Oporopowrotnik jest pojedynczym urządzeniem albo występuje w postaci dwóch osobnych urządzeń – opornika i powrotnika.

    Odrzut broni – ruch broni palnej (lub lufy z częściami do niej zamocowanymi) w kierunku przeciwnym do ruchu wystrzelonego pocisku, wywołany samym jego wystrzeleniem (zgodnie z zasadą zachowania pędu) oraz dodatkowo strumieniem gazów prochowych opuszczających lufę.Krótki odrzut lufy – sposób działania automatyki broni palnej gazodynamicznej. Wykorzystuje odrzut lufy w czasie strzału w celu uruchomienia automatyki broni, tj. jej przeładowania (usunięcia łuski, wprowadzenia nowego naboju do komory nabojowej oraz napięcia sprężyny iglicznej). W momencie wystrzału zamek jest połączony z lufą systemem ryglowym realizowanym na różny sposób:

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Mała encyklopedia wojskowa. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1970.
  • Krzysztof Szczegłow: 75 mm armata wz. 1897, TBiU 123. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1988. ISBN 83-11-07561-1.
  • Andrzej Ciepliński: Encyklopedia współczesnej broni palnej: (od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo WIS, 1994, s. 164-165. ISBN 83-86028-01-7.
  • I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.Regulator powrotu – zespół oporopowrotnika służący do płynnego i bezuderzeniowego wyhamowywania zespołu odrzutowego w czasie powrotu w taki sposób, aby przy zachowanych warunkach stateczności broni następowało zadziałanie mechanizmów, uruchamianych kosztem energii powrotu.




    Warto wiedzieć że... beta

    Działo polowe – rodzaj artylerii naziemnej przeznaczony do bezpośredniego wsparcia wojsk na polu walki. Terminem tym określa się wszystkie działa mniejszych rozmiarów, które są w stanie towarzyszyć kolumnie piechoty w marszu, a wraz z ewentualną zmianą sytuacji na polu bitwy, mogły wspierać ją bezpośrednim ogniem.
    Długi odrzut lufy – system ryglowania zamka, najczęściej dział rzadziej broni ręcznej, w którym lufa i zamek cofają się na odległość większą niż długość naboju.
    Typy Broni i Uzbrojenia, (TBiU) – seria wydawnicza niewielkich, kolorowych broszur wydawana przez Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej od 1970, a następnie przez Dom Wydawniczy Bellona. W latach 1997-2006 współwydawcą serii była Agencja Wydawnicza CB Andrzej Zasieczny. 5.08.2009 Agencja Wydawnicza CB podpisała umowę z wydawnictwem Bellona SA, na której mocy została wyłącznym, na zasadach licencji, wydawcą serii TBiU. Każdy zeszyt jest monografią zazwyczaj jednego typu XX i XXI-wiecznej broni lub uzbrojenia (pierwszy numer poświęcono czołgowi T-34). Pozycja zawiera historię jego powstania, opis poszczególnych prototypów i wariantów, opis techniczny, ewentualne zastosowanie bojowe, itp. Do tej pory ukazało się ponad 220 zeszytów TBiU.
    Artyleria górska - rodzaj artylerii wyposażonej w działa (armaty, haubice, moździerze i działa bezodrzutowe) o budowie umożliwiającej łatwe i szybkie rozłożenie na części o masie nie przekraczającej 100 kg. Działa artylerii górskiej po rozłożeniu mogą być przenoszone ręcznie lub przewożone w jukach koni lub mułów (artyleria juczna).
    Canon de 75 mle 1897 – francuska armata polowa używana w czasie I i II wojny światowej. Często nazywana armatą Schneider jako że wiele armat tego typu zostało wyprodukowanych w zakładach Schneider & Cie w Le Creusot. Popularnie znana we Francji jako soixante-quinze („siedemdziesiątkapiątka”).
    Broń odtylcowa – broń palna ładowana od wlotu lufy (od tyłu broni) po otwarciu zamka. Rozpowszechniła się od drugiej połowy XIX wieku, zastępując różne wzory broni odprzodowej. Istotnym elementem broni odtylcowej jest zamek, zamykający wlot lufy po załadowaniu, a przed oddaniem strzału. Rozróżniamy broń odtylcową: jednostrzałową, powtarzalną, samopowtarzalną i samoczynną. Pierwszą strzelecką bronią odtylcową był karabin Dreyse wz. 41, a artyleryjską działo skonstruowane przez Cavallego w 1846. Nowoczesna broń palna (z wyjątkiem niektórych typów moździerzy i granatników) jest bronią odtylcową.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.016 sek.