• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Omatidium

    Przeczytaj także...
    Ważki (Odonata) – rząd drapieżnych, starych ewolucyjnie owadów o przeobrażeniu niezupełnym, smukłym ciele, dużych oczach złożonych, krótkim tułowiu, silnie wydłużonym odwłoku i dwóch parach skrzydeł. W stanie spoczynku utrzymują skrzydła rozłożone na boki lub podniesione do góry. Tradycyjnie zaliczane są wraz z jętkami (Ephemeroptera) do grupy prymitywnych owadów pierwotnoskrzydłych (Paleoptera), których większość już wymarła. Są związane ze środowiskiem wodnym – larwy żyją w wodzie, a osobniki dorosłe (imagines) przebywają w pobliżu zbiorników z wodą stojącą lub płynącą. Ważki są bardzo dobrymi lotnikami. Latają szybko i bezgłośnie. U większości gatunków jest wyraźnie zaznaczony dymorfizm płciowy.Komórki Sempera, komórki krystaliczne – cztery komórki tworzące lub zastępujące stożek krystaliczny każdego z elementów oka złożonego (omatidium). Komórki krystaliczne zawierają glikogen.
    Oczy złożone, oczy mozaikowe, oczy fasetkowe (l.poj. oko złożone – łac. oculus compositus) – rodzaj oczu występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków. Składają się z ułożonych w charakterystyczny wzór mozaikowy omatidiów (zwanych oczkami prostymi lub fasetkami), z których każdy posiada własną rogówkę, aparat dioptryczny, komórki barwnikowe i receptory i odbiera tylko wąski wycinek pola widzenia. Daje to obraz mozaikowy, który zostaje przetworzony w układzie nerwowym. Oko złożone dostrzega intensywność światła i jego zmiany, ale nie umożliwia ostrego widzenia kształtów. Pole widzenia oczu złożonych jest bardzo szerokie i może dochodzić nawet do 360° (u drapieżnych owadów). Oczy stawonogów dają im możliwość dostrzegania szerszej gamy barw, np. pszczoły widzą ultrafiolet, a także rozróżniają polaryzację światła. ułatwia im to orientację przy pochmurnym niebie.
    Budowa omatidium:
    A – rogówka,
    B – stożek krystaliczny,
    C i D – izolacja pigmentowa,
    E – rabdom,
    F – komórka wzrokowa,
    G – błona sitowa,
    H – nerw komórki wzrokowej

    Omatidium (łac. ommatidium), fasetka – podstawowy element budowy oka złożonego. Ma kształt wydłużonego stożka. Zbudowane jest z przejrzystej rogówki pochodzenia oskórkowego, aparatu dioptrycznego, aparatu receptorycznego i izolacji pigmentowej.

    Aparat dioptryczny – zewnętrzna część oka złożona z rogówki, pełniącej funkcję soczewki, a w przypadku oka złożonego z położonego wewnątrz każdego omatidium stożka krystalicznego. Załamuje wpadające do oka promienie świetlne i kieruje do aparatu receptorycznego. W zależności od budowy wyróżniane są następujące typy aparatów dioptrycznych:Stożek krystaliczny – element aparatu dioptrycznego położony poniżej rogówki. Załamuje promienie światła wpadającego przez rogówkę i kieruje na światłoczułe elementy aparatu receptorycznego. Pod wpływem zmian strumienia światła stożek krystaliczny wydłuża się lub skraca, co odgrywa znaczną rolę w adaptacji wzroku zwierzęcia do zmieniającego się oświetlenia.

    W oku złożonym pojedyncze omatidia znajdują się blisko siebie, a ich aparaty dioptryczne składają się na główną jego powierzchnię. Liczba fasetek w oku jest zależna od gatunku – od jednej u mrówki z gatunku Pomera punctatissima do wielu tysięcy u ważek.

    W zależności od budowy wyróżniane są następujące typy:

    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.
  • omatidium akoniczne – brak stożka krystalicznego, jego funkcję pełnią rozrośnięte komórki Sempera,
  • omatidium egzokoniczne – rozrośnięta rogówka tworzy stożek krystaliczny rzekomy,
  • omatidium eukoniczne (eukon) – rogówka powstaje z oskórka, stożek krystaliczny powstaje między komórkami Sempera,
  • omatidium pseudokoniczne – występuje stożek krystaliczny rzekomy wydzielony zewnątrzkomórkowo przez komórki Sempera.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Insect Physiology, [w:] Sean M. Putnam, David W. Stanley, Insect vision, [w:] Entomology [online], 2007 [zarchiwizowane z adresu 2006-02-03] (ang.).???

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.
  • Józef Razowski: Słownik entomologiczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987. ISBN 83-01-07907-X.
  • Rabdom (łac. rhabdom) – reagujący na światło pręcik wzrokowy (pałeczka wzrokowa) usytuowany w środku omatidium, pionowo, w pobliżu stożka krystalicznego. Rabdom tworzą ściśle przylegające do siebie rabdomery (rhabdomer) – tylne części komórki wzrokowej (siatkówkowej). W oku przystosowanym do ciemności rabdom jest otoczony przez duże wakuole. Pod wpływem zmian strumienia rabdom skraca się lub wydłuża zmieniając w ten sposób swój kształt, średnicę (powierzchnię przekroju poprzecznego) lub objętość, co odgrywa znaczną rolę w adaptacji wzroku zwierzęcia do zmieniającego się oświetlenia.Izolacja pigmentowa – otaczająca omatidium warstwa komórek zawierających substancje barwiące. Pełni funkcję ekranującą, ułatwia adaptację oka do warunków oświetlenia. Na wysokości stożka krystalicznego tworzą ją komórki rogówkotwórcze i boczne komórki przesłonowe, a na wysokości siatkówki – komórki wzrokowe (siatkówkowe).




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.011 sek.