• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ols

    Przeczytaj także...
    Turzyca nibyciborowata, t. ciborowata (Carex pseudocyperus L.) - gatunek byliny należący do rodziny ciborowatych. W Polsce dość pospolity gatunek rodzimy.Turzyca błotna (Carex acutiformis L.) – gatunek byliny z rodziny ciborowatych. Obszar występowania obejmuje półkulę północną. Gatunek występujący dość często.
    Kalina koralowa (Viburnum opulus L.) – gatunek krzewu należący do rodziny piżmaczkowatych (Adoxaceae), czasem zaliczany do monotypowej rodziny kalinowatych (Viburnaceae), dawniej także do przewiertniowatych (Caprifoliaceae).

    Ols (inna nazwa - oles lub olszyna) – las olchowy (olszowy) porastający bagienne siedliska, o okresowo wysokim poziomie wody stojącej i różnej żyzności. Ma zwykle charakterystyczną kępową strukturę runa - na kępach wokół szyi korzeniowej olszy rosną gatunki borowe, w dolinkach przynajmniej okresowo wypełnianych wodą - rośliny bagienne.

    Ols torfowcowy (Sphagno squarrosi-Alnetum) – zespół leśny, w którym dominuje olsza czarna lub brzoza omszona. Nie posiada wyraźnie wyodrębnionej struktury kępowej. Jeden z dwóch głównych rodzajów olsów.Knieć błotna, kaczeniec, kaczyniec, kaczyniec błotny (Caltha palustris L.) – gatunek rośliny należący do rodziny jaskrowatych. Jest szeroko rozprzestrzeniona na całej półkuli północnej: występuje w całej niemal Europie, Azji i Ameryce Północnej. W Polsce jest pospolita na bagnistych łąkach i w niższych partiach gór.

    Olsy są zazwyczaj trudno dostępne, głównie ze względu na podmokły grunt. Poziom wody sięga od kilku do kilkudziesięciu centymetrów. Są to najczęściej wody stojące, rzadziej wolno płynące.

    Kępy w mniej zwartych olsach mogą być znacznie od siebie oddalone, rozdzielone wodą.

    Zbiorowisko to wytwarzane jest na glebach wytworzonych z torfowisk niskich, lecz często spotyka się je na glebach murszowych wytworzonych na piaskach i madach rzecznych, najczęściej są to gleby murszowo-mineralne, murszowe, mulowo-murszowe, torfowo-murszowe, murszowo-glejowe z mullem murszowatym. Dominującą forma próchnicy typu mull.

    Kuklik pospolity (Geum urbanum L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny różowatych. Występuje w Afryce Północnej, Azji, Europie, a jako gatunek zawleczony również w Australii i na Nowej Zelandii. W Polsce jest pospolity na całym niżu i w niższych położeniach górskich.Olsza czarna (Alnus glutinosa Gaertn.) – gatunek drzewa należącego do rodziny brzozowatych. Olsza czarna to jedno z ważniejszych drzew wilgotnych zarośli nadbrzeżnych i lasów łęgowych niżu. Rośnie prawie na całym obszarze Europy, a także na niektórych obszarach Azji i w północno-zachodniej Afryce. W górach i na żwirowiskach rzecznych ustępuje miejsca olszy szarej.

    Gatunki roślin[]

    Gatunkiem drzewa dominującym w lesie tego typu jest olsza czarna, czasem towarzyszy jej brzoza omszona, jesion wyniosły lub sosna zwyczajna. Na podszyt składają się: czeremcha zwyczajna (Padus avium), kalina koralowa (Viburnum opulus), kruszyna pospolita (Frangula alnus) a także niektóre gatunki wierzb, np. wierzba uszata (Salix aurita). Często spotykany jest również chmiel zwyczajny (Humulus lupulus). Kępy porasta bogata roślinność leśna, w tym: bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea), kosaciec żółty (Iris pseudacorus), kuklik zwisły (Geum rivale) i czyściec leśny (Stachys sylvatica).

    Trzcinnik lancetowaty (Calamagrostis canescens (Weber) Roth) – gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Takson w Polsce rodzimy.Runo leśne – najniższa, przyziemna warstwa roślin i grzybów w lesie, przykrywająca jego dno. W skład runa wchodzą krzewinki, rośliny zielne, mszaki oraz nalot drzew i krzewów, według niektórych źródeł także niskie krzewy. Termin poza znaczeniem zwyczajowym stosowany jest głównie w leśnictwie. W opisie struktury warstwowej roślinności w botanice (zwłaszcza w fitosocjologii) osobno rozdziela się zazwyczaj warstwy krzewów, osobno roślin zielnych i krzewinek oraz mszaków i porostów.

    Rośliny bagienne występujące w zalanych fragmentach lasu to przeważnie knieć błotna (Caltha palustris), pępawa błotna (Crepis paludosa), psianka słodkogórz (Solanum dulcamara).

    Gatunki runa różnicujące ols od lasu wilgotnego:

  • Filipendula ulmaria - wiązówka błotna,
  • Solanum dulcamara - psianka słodkogórz,
  • Caltha palustris - knieć błotna,
  • Crepis paludosa - pępawa błotna,
  • Cirsium oleraceum - ostrożeń warzywny,
  • Carex pseudocyperus - turzyca nibyciborowata,
  • Carex riparia - turzyca brzegowa,
  • Carex gracilis - turzyca zaostrzona,
  • Carex acutiformis - turzyca błotna,
  • Carex elongata - turzyca długokłosa,
  • Iris pseudoacorus - kosaciec żółty,
  • Lycopus europaeus - karbieniec pospolity,
  • Peucedanum palustre - gorysz błotny,
  • Scutellaria galericulata - tarczyca pospolita,
  • Cirsium palustre - ostrożeń błotny,
  • Galium palustre - przytulia błotna.
  • Gatunki częste:

    Wierzba uszata (Salix aurita) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny wierzbowatych. Występuje w Azji i Europie. W Polsce w stanie naturalnym występuje na całym niżu. Roślina pospolita.Hygrofity, higrofity – rośliny zamieszkujące siedliska o dużej wilgotności zarówno gleby, jak i powietrza. Typowe hygrofity występują dolnych piętrach lasów tropikalnych. Są to gatunki begonii, gloksynii i inne. W lasach europejskich cechy hygrofitów posiadają szczawik zajęczy, piżmaczek wiosenny, niecierpek pospolity, czy zawilec gajowy.
  • Thelypteris palustris - zachylnik błotny,
  • Calamagrostis canescens - trzcinnik lancetowaty,
  • Ranunculus repens - jaskier rozłogowy,
  • Lysimachia vulgaris - tojeść pospolita,
  • Urtica dioica - pokrzywa zwyczajna,
  • Geum urbanum - kuklik pospolity,
  • Lysimachia nummularia - tojeść rozesłana,
  • Athyrium filix-femina - wietlica samicza,
  • Juncus effusus - sit rozpierzchły,
  • Lysimachia thyrsiflora - tojeść bukietowa.
  • Status syntaksonomiczny[]

    Z punktu widzenia syntaksonomii olsy są tożsame ze zbiorowiskiem Carici elongatae-Alnetum Koch 1926 (ols środkowoeuropejski). Często jednak, zwłaszcza w polskich pracach fitosocjologicznych, zbiorowisko to dzielone jest na dwa zespoły:

    Lw – typ siedliskowy lasu żyzny i bardzo żyzny, wilgotny. Występuje na glebach brunatnych właściwych oglejonych lub pseudooglejonych, murszowo-glejowych, murszowatych, gruntowo-glejowych, czarnych ziemiach zdegradowanych lub murszowatych, z próchnicą murszowatą. Gleby te wytworzone są z aluwialnych piasków rzecznych, piasków akumulacji lodowcowej lub lessów zalegających na glinach zwałowych, z glin zwałowych, margli i piasków akumulacji jeziornej. Gleby pod umiarkowanym lub dość silnym wpływem wody gruntowej.Gorysz błotny (Peucedanum palustre (L.) Moench) – gatunek byliny z rodziny selerowatych. W Polsce jest średnio pospolity na całym niżu i w niższych położeniach górskich.
  • ols porzeczkowy Ribeso nigri-Alnetum glutinosae (żyźniejsze),
  • ols torfowcowy Sphagno squarrosi-Alnetum glutinosae (uboższe).
  • W Europie zachodniej występuje atlantycka odmiana olsu określana jako zbiorowisko Carici laevigatae-Alnetum.

    Przypisy

    1. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 332-333. ISBN 978-83-01-14439-5. (pol.)

    Linki zewnętrzne[]

  • Ols - Otwarta Encyklopedia Leśna



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wiązówka błotna (Filipendula ulmaria) – gatunek byliny należący do rodziny różowatych (Rosaceae). Jest gatunkiem eurosyberyjskim, występuje w Azji od Syberii przez Mongolię po Chiny i w północnej i środkowej Europie. W Polsce jest rośliną pospolitą, miejscami występuje bardzo licznie. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy.
    Przytulia błotna (Galium palustre L.) – gatunek rośliny należący do rodziny marzanowatych. W Polsce jest pospolity.
    Brzoza omszona (Betula pubescens Ehrh.) – gatunek drzewa liściastego z rodziny brzozowatych (Betulaceae Gray). Występuje w zachodniej, środkowej i północnej Europie, na Syberii i Kaukazie oraz na Grenlandii. W Polsce występuje na całym niżu, w górach jest rzadki.
    Tojeść rozesłana (Lysimachia nummularia L.), zwyczajowo nazywana pieniężnikiem – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny pierwiosnkowatych. Roślina występująca na większości obszaru Europy oraz w zachodniej Azji i na Kaukazie. W Polsce pospolita, spotykana na obszarze całego kraju, najczęściej na niżu i w niższych piętrach górskich.
    Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) – gatunek rośliny z rodziny pokrzywowatych (Urticaceae). Występuje w stanie dzikim w Europie, Azji, Afryce Północnej, Ameryce Północnej, a zawleczona została także na inne obszary i kontynenty. Rośnie w wilgotnych lasach i zaroślach oraz bardzo często, jako gatunek synantropijny, na żyznych siedliskach ruderalnych.
    Zachylnik błotny, nerecznica błotna, telipterys błotny (Thelypteris palustris) – gatunek należący do rodziny zachylnikowatych. Występuje w północnej Eurazji i Ameryce Północnej. W środkowej i południowej Afryce i na Nowej Zelandii występuje Dryopteris thelypteris var. squamuligerum Schltr.
    Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus) – gatunek byliny z rodziny konopiowatych (Cannabaceae). Występował w stanie dzikim prawdopodobnie w południowej Europie, na Bliskim Wschodzie i w Ameryce Północnej. Jednak uprawiany przez człowieka skolonizował (jako zdziczała roślina uprawna) strefę klimatów umiarkowanych i ciepłych całej Eurazji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.