• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Oliver Cromwell



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Henry Ireton (ur. 1611 w Attenborough, zm. 28 listopada 1651 w Limerick) – angielski żołnierz i polityk, jeden z dowódców armii parlamentu w angielskiej wojnie domowej.Parlament Kadłubowy (ang. Rump Parliament) to nazwa parlamentu, jaki powstał w 1648 roku na skutek ograniczenia przez Olivera Cromwella liczby członków angielskiego parlamentu z 200 do 50 posłusznych jego woli. Zasiadał do 20 kwietnia 1653 oraz po okresie Protektoratu Cromwella od 7 maja 1659 do 21 lutego 1660.
    Po wojnie[ | edytuj kod]

    W parlamencie, który wówczas zajmował się głównie sporami religijnymi, ścierały się dwie frakcje: prezbiterian i independentów; istotą był spór o niezależność Kościoła od władz świeckich, o jego demokratyzację i zniesienie hierarchii kościelnej. Było to piętno, jakie odcisnęły na społeczeństwie tzw. wojny biskupie z lat 1639 i 1640. Oprócz tego parlamentarzyści zastanawiali się nad sposobem pozbycia się armii i jej głównych przywódców (przede wszystkim Cromwella), którzy spełnili już swe zadanie i stali się niewygodni. Zwycięstwo w tych sporach zdobył bardziej umiarkowany odłam purytanów – prezbiterianie, którzy zażądali złożenia przez oficerów ich wyznania wiary. Między innymi w następstwie działań parlamentu oraz prób jego ugody z pokonanym, lecz nadal prowadzącym intrygi monarchą, Cromwell 6 września 1647 zajął Londyn.

    Długi Parlament – okres obrad angielskiego parlamentu zwołanego przez króla Karola I w 1640 r., zakończony w 1653 r. po bitwie pod Worcester, formalnie rozwiązany w 1660 r.Bitwa pod Gainsborough – starcie zbrojne, które miało miejsce 28 lipca 1643 podczas angielskiej wojny domowej (1642–1651).

    Cromwell uważał, że machina rewolucji za bardzo się rozpędziła, pociągnęła za sobą zmiany społeczne, gospodarcze, ustrojowe, religijne i nie można już było jej zatrzymać poprzez próbę przywrócenia starego porządku. Do tego jednak usilnie dążył parlament, wciąż częściowo wspierając Stuarta. Po zorientowaniu się w intrygach króla (którego Cromwell do końca 1648 wciąż poważał, szanował, a nawet chronił) oraz nie mogąc znieść uporu przedstawicielstwa stanowego, Cromwell 6 grudnia 1648 zmniejszył liczebność parlamentu z około 193 do posłusznych mu 50 osób poprzez usunięcie reprezentacji prezbiterian. Od tego czasu parlament znany był pod nazwą Kadłubowego. Jego postępowanie stało się bardziej radykalne. Musiał także rozwiązać wszystkie problemy związane z biedą i ruiną kraju wynikającą z wojny domowej, problemy religijne i związane z niezadowoleniem w armii. Dodatkowo w 1648 rojaliści wywołali powstanie w południowej Walii, szybko jednak stłumione. Udało im się jednak uzyskać poparcie Szkotów, którzy najechali na Anglię. Cromwell stawił im czoło i w dniach 17-19 sierpnia 1648 pokonał ich w swojej pierwszej samodzielnej bitwie pod Preston.

    Fryderyk Franciszek Chopin (ur. 22 lutego lub 1 marca 1810 roku w Żelazowej Woli, zm. 17 października 1849 roku w Paryżu) – polski kompozytor i pianista. Od roku 1830 zamieszkały we Francji.Anglicy (ang. English people) – naród germański zamieszkujący głównie Wielką Brytanię, zwłaszcza Anglię (ok. 45 mln), posługujący się językiem angielskim z grupy języków germańskich. Poza Zjednoczonym Królestwem mieszkają głównie w Republice Południowej Afryki, Związku Australijskim, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Anglicy wyznają głównie anglikanizm. Ich kultura zaczęła się kształtować w średniowieczu pod wpływami celtyckimi, romańskimi (gł. francuskimi) oraz skandynawskimi (głównie normańskimi i nordyckimi). Od czasów nowożytnych zaczęła wpływać na kulturę reszty świata. Za pierwszego Anglika uważa się człowieka z Boxgrove, którego szczątki znaleziono w hrabstwie West Sussex.
    Cromwell jako zaciekły wróg monarchii (rysunek satyryczny)

    Cromwell zdecydował się również ostatecznie rozwiązać problem z monarchą. Jednym z kroków do tego prowadzących, równoznacznym ze spaleniem za sobą mostów, było powołanie Najwyższego Trybunału Sądowego i postawienie przed nim króla, który miał być wspólnym wrogiem wszystkich i przyczyną wszelkich nieszczęść kraju. 30 stycznia 1649 Karol I Stuart został publicznie ścięty. Domniemanym komentarzem Cromwella na to miały być słowa „smutna konieczność”. Oznaczało to także likwidację angielskiej monarchii i ogłoszenie w Anglii republiki (19 maja 1649).

    Prezbiterianizm lub Kościół Prezbiteriański – część protestanckich kościołów reformowanych. Władze w kościołach sprawują wybierani przez wiernych starsi. Kościoły Prezbiteriańskie zaczęły rozprzestrzeniać się w XVI wieku, impulsem do tego była reformacja zapoczątkowana przez Marcina Lutra w 1517 roku. Głównym propagatorem był John Knox, który był Szkotem, studiował on z Janem Kalwinem w Genewie.Richard Cromwell (Ryszard Cromwell, ur. 4 października 1626, zm. 12 lipca 1712) – trzeci syn Olivera Cromwella, rządził Anglią, Szkocją i Irlandią jako lord protektor od 3 września 1658 do 25 maja 1659.

    Kolejnym zadaniem Cromwella było „przywrócenie porządku” w Irlandii. Ta w większości katolicka wyspa pozostawała wierna Domowi Stuartów. Cromwell przybył na wyspę w sierpniu 1649 i pozostawał tam przez 9 miesięcy. 15 sierpnia przypłynął do Dublina. Następnie zajął porty Drogheda i Wexford. W każdym z tych miast Armia Nowego Wzoru dokonała masakry mieszkańców (3500 w Drogheda i 2000 w Wexford). Po upadku Wexfordu (październik 1649), Cromwell wysłał część swojej armii do Ulsteru, sam zaś przystąpił do oblężenia Waterford, Kilkenny i Clonmel na południowym wschodzie Irlandii. Przy oblężeniu pierwszego i ostatniego z tych miast doznał jednak porażki. Udało mu się jednak przeciągnąć na stronę parlamentu protestanckich rojalistów. 26 maja 1650 opuścił Irlandię, gdyż doszły go wieści, że syn Karola I, Karol II Stuart, został ogłoszony królem w Szkocji i szykuje się do najazdu na Anglię.

    Bitwa pod Worcesterem – starcie zbrojne, które miało miejsce 3 września 1651 podczas angielskiej wojny domowej (1642–1651). Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    W błyskawicznej kampanii latem 1650 Cromwell wyruszył na północ i 3 września rozbił szkockie wojska pod Dunbar. W 1651 Karol II i jego szkoccy sojusznicy próbowali zaatakować Anglię pod nieobecność Cromwella. Oliver wyruszając na południe doścignął rojalistów i 3 września zadał im ostateczną klęskę pod Worcester. Ukrywający się przez pewien czas Karol II w końcu uciekł do Francji; w Szkocji jeszcze kilkakrotnie wybuchały rojalistyczne powstania (największe w latach 1653-1655).

    Instrument Rządzenia (The Instrument of Government) - akt prawny ogłoszony w grudniu 1653 roku, stanowiący podstawę prawną Republiki Anglii. Stanowił jedyną w dziejach Anglii konstytucję spisaną.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

    Między innymi dzięki Cromwellowi zostały uchwalone 9 października 1651 „akty nawigacyjne” – ustawy decydujące dla kształtowania merkantylizmu w Anglii.

    Lord protektor[ | edytuj kod]

    Postępująca niewydolność Parlamentu Kadłubowego i zastój reform spowodowały zamach stanu 20 kwietnia 1653. Cromwell powołał wtedy tzw. Mały Parlament, który jednak szybko upadł, nie spełniając praktycznie żadnej funkcji, a następnie postanowił rządzić samodzielnie. 16 grudnia 1653 proklamował konstytucję pod nazwą „Instrument Rządzenia”, która dawała mu pełnię władzy i przyjął tytuł lorda protektora Anglii, Szkocji i Irlandii.

    Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Wexford (irl. Loch Garman, łac. Manapia) – miasto portowe położone na południowym wschodzie Irlandii przy ujściu rzeki Slaney do Morza Irlandzkiego. Zamieszkuje je 8854 mieszkańców, na przedmieściach mieszka 9 309 osób (2011).

    W czasie swego protektoratu Oliver Cromwell wprowadził wiele reform, m.in. rewizję parlamentu, cenzus majątkowy do zasiadania w nim, zlikwidował i uporządkował w dużej części tzw. „zgniłe miasteczka”, zawarł pokój z Portugalią i Holandią (po wygranej I wojnie angielsko-holenderskiej, która wybuchła z powodu Aktów Nawigacyjnych) oraz sojusz ze Szwecją. Zaprowadził tolerancję wyznaniową (pozwolił wrócić do Anglii Żydom, których wygnał król Edward I w XIII w.), zapewnił ład wewnętrzny dzięki powołaniu policji. W 1656 zwołał ostatni parlament protektoratu, w którym sam nie mógł jednak odnaleźć właściwego sobie stronnictwa, a przedstawiciele stanów angielskich – zaprzestać sporów między sobą i w pełni zaufać lordowi protektorowi. Mimo to w 1657 parlament zaoferował Cromwellowi tytuł królewski w zamian za ograniczenie własnej władzy na rzecz parlamentu. Oznaczałoby to jednak zdegradowanie również roli oficerów, którzy w żaden sposób nie chcieli się na to zgodzić. Ostatecznie poprzestano na nieznacznym powiększeniu kompetencji urzędu protektoratu, zamieniając go w stanowisko dziedziczne. Miało to na celu w przyszłości złamanie zbyt silnej pozycji armii. Na to nie starczyło mu już jednak czasu.

    Henryk VIII (ur. 28 czerwca 1491 w Greenwich, zm. 28 stycznia 1547 w Londynie) – król Anglii (od 21 kwietnia 1509 do końca życia), lord Irlandii (1494–1542), król Irlandii (1542–1547), drugi monarcha z dynastii Tudorów (po swoim ojcu, Henryku VII). Doprowadził w latach 20. i 30. XVI wieku do rozłamu z Kościołem rzymskokatolickim oraz ustanowienia niezależnego Kościoła anglikańskiego; za jego panowania dokonano kasaty klasztorów. Zasłynął 6 małżeństwami oraz ścinaniem głów niektórych swoich małżonek.Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

    Oliver Cromwell był niechętny Polsce ze względu na jej katolicyzm i ustrój demokracji szlacheckiej. Nakłaniał w związku z tym protestanckiego króla Szwecji Karola X Gustawa do wojny, wzywając go, aby utrącił róg (Polskę) na głowie bestii (Kościoła katolickiego). Przyczynił się w ten sposób do najazdu szwedzkiego na Rzeczpospolitą w 1655 (potop szwedzki).

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Reverend Bizarre - jest doom metalowym zespołem z Finlandii założonym w 1994 w małym przemysłowym mieście Lohja, niedaleko Turku. Początkowo zespół tworzyło trzech muzyków: Albert Magus, Peter Vicar i Juippi. Jesienią 1997 Peter przeniósł się do Turku, co spowodowało zaprzestanie działalności zespołu. Następnie latem 1998 do Turku przeprowadził się również Albert. Zespół Reverend Bizarre został reaktywowany i do grupy dołączył jeszcze stary znajomy Alberta, Earl of Void. Zespół rozpoczął próby co zaowocowało wydaniem w 1999 pierwszego demo zespołu Slice of Doom. Reverend Bizarre podpisało kontrakt z fińska wytwórnią płytową Spikefarm Records. Wokalista zespołu nawiązał również współpracę z zespołem Swallow the Sun, nagrywając wokal do coveru Candlemass Solitude, który ukazał się na singlu Forgive Her....

    3 września 1658, w rocznicę zwycięstw pod Dunbar i Worcester, Oliver Cromwell, lord protektor Anglii, Szkocji i Irlandii zmarł. Przedwcześnie postarzały, być może otruty, miał wypowiedzieć słowa: „Dzieło moje skończone”. Utrwalił wszystkie zdobycze tego okresu, zmieniając na stałe oblicze Anglii, która od tej pory właściwie jemu zawdzięcza pozycję jednego z najważniejszych mocarstw świata.

    Polonez (fr. polonaise, la polonaise, wł. la polacca, w domyśle: taniec polski) – reprezentacyjny polski taniec narodowy (dawniej dworski).Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.

    Po restauracji Stuartów w kwietniu 1660 ciało lorda protektora zostało 30 stycznia 1661 usunięte z grobowca, publicznie powieszone na czas dłuższy, a następnie pochowane w nieznanym miejscu na terenie Londynu.

    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kilkenny (irl. Cill Chainnigh) – miasto nad rzeką Nore na południowym wschodzie Irlandii, w hrabstwie Kilkenny. Liczba mieszkańców wynosi 8711 (2011). Na przedmieściach żyje 13518 osób (2011).
    Angielska wojna domowa, (rewolucja angielska lub wojna domowa w Anglii – ang. The English Civil War) – seria trzech wojen domowych oraz ciąg politycznych machinacji, które miały miejsce pomiędzy parlamentarzystami i rojalistami od 1642 do 1651. Parlamentarzyści buntowali się przeciwko królowi Karolowi I i Karolowi II. W tym czasie Oliver Cromwell zniósł ustrój monarchiczny.
    Dublin (angielska wymowa: [dʌblɪn] lub [dʊblɪn]; irl. Baile Átha Cliath, wym. [bˠaʲlə a:hə klʲiəh]) – stolica i największe miasto Irlandii, położone w prowincji Leinster.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
    Lord protektor (Lord Protector) – urząd angielski odpowiadający stanowisku interrexa - regenta w innych krajach europejskich (Polsce, Francji), pochodzący od słowa protektorat - ochrona, nadzór i lord - najwyższej angielskiej arystokracji.
    Thomas Fairfax, Thomas Fairfax, 3rd Lord Fairfax of Cameron (ur. 17 stycznia 1612, zm. 12 listopada 1671) – generał i naczelny dowódca podczas angielskiej wojny domowej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.247 sek.