• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Okolicznik

    Przeczytaj także...
    Przysłówek – nieodmienna część mowy określająca cechy czynności, stany oraz inne cechy. Występuje przeważnie z czasownikiem, przymiotnikiem lub innym przysłówkiem. Pełni funkcję okolicznika lub orzecznika. Ze względu na funkcję składniową do przysłówków należą także zaimki przysłowne.Zaimek – część mowy zastępująca rzeczownik (np. ja), przymiotnik (np. mój), przysłówek (np. tam) lub liczebnik (np. tyle) i pełniąca ich funkcje w zdaniu.
    Związek przynależności – relacja podrzędności między dwoma wyrazami: członem podstawowym, którym jest czasownik, a wyrazem określającym, który jest nieodmienny. Żaden z wyrazów nie przyjmuje odpowiedniej formy (związki zgody oraz rządu), dlatego też związek przynależności jest poniekąd trzecią drogą: łączy wyrazy nieuzgadnialne pod względem składniowym, lecz posiadające sens logiczny w połączeniu.

    Okolicznikczęść zdania, która pełni funkcję określającą orzeczenie. Uzupełnia czasownik o dodatkowe elementy. Pozostaje on ze swoim członem nadrzędnym w związku przynależności.


    Czasami trudno wskazać, czy określona część zdania jest okolicznikiem czy dopełnieniem. Z pomocą przychodzi wtedy reguła, która mówi, że dopełnienie pozostaje ze swoim członem nadrzędnym w związku rządu (okolicznik pozostaje w związku przynależności)

    Wyrażanie okolicznika[ | edytuj kod]

    Okolicznik może być wyrażony w zdaniu:

    Liczebnik – część mowy określająca liczbę, ilość, liczebność, wielokrotność lub kolejność. Niektóre liczebniki (np. główne, porządkowe) odmieniają się przez przypadki i rodzaje.Wyrażenie przyimkowe – połączenie przyimka z rzeczownikiem, liczebnikiem, przymiotnikiem (w użyciu rzeczownikowym) albo zaimkiem.
  • zleksykalizowaną formą rzeczownika w funkcji przysłówka, np. Dokończę to zadanie rankiem. Burza przeszła bokiem. Uczył się nocami. Pocisk przeleciał górą.
  • bezokolicznikiem np. Poszedł robić śniadanie. Idę spacerować (w jakim celu?), Poszedł zdawać egzamin.
  • przysłówkiem np. Zagrał niewłaściwie. Mówić głośno. Trupio blady. Bardzo wysoko.
  • zaimkiem przysłownym np. Kiedyś to zrobię.
  • imiesłowem przysłówkowym współczesnym np. Śpiewał, jąkając się. Słuchać, milcząc. Iść, kulejąc.
  • wyrażeniem przyimkowym w funkcji przysłówka, np. Idę do szkoły (dokąd?). Spojrzeć na kogo z uśmiechem (jak?).
  • liczebnikiem np. Pobiegłem trzeci.
  • wyrażeniem porównawczym typu: blady jak śnieg; głupi jak osioł; płakać jak bóbr; gdzie jak x jest równe bardzo.
  • zleksykalizowanym wyrażeniem przyimkowym typu: po polsku, po francusku, z polska, z pańska, np. nosić się po polsku; mówić po angielsku.
  • Rodzaje okoliczników[ | edytuj kod]

    | edytuj kod]

    | edytuj kod]

    Okoliczniki inne[ | edytuj kod]

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • dopełnienie
  • przydawka
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Piotr Bąk: Gramatyka języka polskiego. Zarys popularny, Warszawa 1984.
  • Janusz Strutyński, Gramatyka polska: wprowadzenie, fonetyka, fonologia, morfologia, składnia, wydania różne.
  • Literatura dodatkowa
  • Gramatyka współczesnego języka polskiego. Składnia, red. Topolińska Zuzanna, Warszawa 1998.
  • Renata Grzegorczykowa: Wykłady z polskiej składni, Warszawa 1996.
  • Stanisław Jodłowski: Podstawy polskiej składni, Warszawa 1977.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Grzegorz Jagodziński, strona internetowa poświęcona gramatyce polskiej
  • Związek rządu (rekcja) – relacja między powiązanymi elementami zdania, w której jeden musi mieć pewną z góry ustaloną formę, niezależnie od formy drugiego. Związek rządu typowy jest dla endocentryzmu – element centralny narzuca formę pozostałym elementom.Rzeczownik – samodzielna składniowo i semantycznie odmienna część mowy nazywająca rzeczy, obiekty, miejsca, osoby, organizmy, zjawiska, pojęcia abstrakcyjne. Rzeczownik w języku polskim pełni funkcję głownie podmiotu w zdaniu, może też pełnić funkcję dopełnienia, okolicznika, przydawki lub orzecznika. Może odmieniać się przez liczby i przypadki, występuje w rodzajach. Odmianę rzeczowników przez przypadki określa się mianem deklinacji. Istnieje także grupa rzeczownikow całkowicie nieodmiennych (np. atelier, kiwi, bikini, taxi, kakadu, kamikaze itp.). Rzeczownik tworzy związki składniowe i semantyczne z rzeczownikami (zaimkami rzeczownymi), przymiotnikami (zaimkami przymiotnymi), liczebnikami (zaimkami liczebnymi) i czasownikami lub (rzadko) przysłówkami (zaimkami przysłówkowymi).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dopełnienie – część zdania oznaczająca pasywny przedmiot czynności wyrażonej orzeczeniem zdania w stronie czynnej. Odpowiada na pytania przypadków zależnych, czyli wszystkich z wyjątkiem mianownika i wołacza: kogo? czego? komu? czemu? co? z kim? z czym? o kim? o czym?
    Okolicznik miejsca – jeden z rodzajów okolicznika, jednej z pięciu części zdania (oprócz podmiotu, orzeczenia, dopełnienia i przydawki). Wskazuje na miejsce dziania się czynności (gdzie?), a także kierunek działania (skąd?, dokąd?, którędy?), dlatego we współczesnym językoznawstwie wyróżnia się dodatkowo okolicznik kierunku.
    Imiesłów przysłówkowy współczesny – bezosobowa forma czasownika wyrażająca czynność trwającą równocześnie z inną czynnością.
    Bezokolicznik (łac. infinitivus) – forma czasownika, która wyraża czynność lub stan w sposób abstrakcyjny, zazwyczaj bez określania czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony i aspektu. W niektórych językach może jednak wyrażać niektóre z tych kategorii, np. w łacinie istnieją bezokoliczniki wyrażające czas i stronę, a w grece klasycznej dodatkowo także aspekt. Istnieją też języki (np. arabski, nowogrecki lub bułgarski) pozbawione form bezokolicznika.
    Okolicznik stopnia i miary – rodzaj okolicznika pełniący funkcję podrzędną w grupie orzeczenia (podobnie jak dopełnienie). Zazwyczaj określa czasownik, ale może być również określnikiem przymiotnika lub przysłówka. Tworzy z wyrazem określanym związek na zasadzie przynależności (nigdy nie tworzy związku rządu i zgody).
    Jest to podstawowy element, tj. wyraz lub związek wyrazowy, który można wyróżnić w zdaniu ze względu na funkcję jaką tam spełnia. Funkcje takie określa się poprzez analizę składniową zdania, czyli rozbiór logiczny.
    Przydawka (czasami zwana również atrybutem) – część zdania określająca rzeczownik, zaimek rzeczowny. Może być wyrażona przymiotnikiem (np. ładny kwiatek), zaimkiem przymiotnym (np. mój kwiatek), imiesłowem przymiotnikowym czynnym (np. rosnący kwiatek), imiesłowem przymiotnikowym biernym (np. podlany kwiatek), liczebnikiem (np. podlałem już trzeci kwiatek), wyrażeniem przyimkowym (np. sweter z wełny). Przydawka odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? który? która? które? czyj? czyja? czyje? ile? czego? z czego?

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.01 sek.