• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Okcydentalizm

    Przeczytaj także...
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Wasilij Pietrowicz Botkin (ros. Васи́лий Петро́вич Бо́ткин, ur. 8 stycznia 1812 w Moskwie, zm. 22 października 1869 w Petersburgu) – rosyjski pisarz i krytyk literacki, okcydentalista.
    Iwan Szczipanow (ros.: Иван Яковлевич Щипанов; ur. 24 września 1904 r., zmarł 5 kwietnia 1983 roku w Moskwie) - radziecki filozof, specjalista od historii filozofii rosyjskiej. Doktor nauk filozoficznych (1953), profesor (1954), członek Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego od 1927 roku. W 1938 roku ukończył wydział filozoficzny w Instytucie Filozofii, Literatury i Historii, gdzie w roku 1941 obronił pracę kandydacką. Od 1938 roku pracował jako wykładowca na różnych uniwersytetach, m. in. na Moskiewskim Uniwersytecie Państwowym, gdzie kierował katedrą Historii Filozofii Narodów Związku Radzieckiego. Prace Iwana Szczipanowa przetłumaczono na kilka języków obcych.
    Nikołaj Stankiewicz

    Okcydentalizm, (z łac. occidentalis – zachodni) lub zapadniczestwo, zapadnictwo (z ros. zapad - запад – zachód) – ruch społeczno-polityczny w Rosji funkcjonujący w latach 1830–1860, opowiadający się za przeprowadzeniem w Rosji reform upodabniających ustrój i społeczeństwo rosyjskie do cywilizacji zachodnioeuropejskiej. Od lat 60. XIX w. zwolenników poglądów dotąd definiowanych jako okcydentalistyczne w Rosji określa się jako liberałów.

    Otieczestwiennyje zapiski (ros. Отечественные записки) - rosyjskie czasopismo, początkowo naukowe, etnograficzno - geograficzne (1818-1830), a po wznowieniu literacko-społeczne, w latach 1839-1884 r. Oba pisma wydawane były w Petersburgu. Pismo literackie było miesięcznikiem, prowadzonym przez Krajewskiego, a od 1868r. przez Niekrasowa, po którego śmierci (1878) redakcję objął Michaił Sałtykow-Szczedrin. Pismo publikowało nowe utwory czołowych rosyjskich poetów i prozaików, zwłaszcza o poglądach liberalnych lub umiarkowanych, a w drugim okresie (po 1868 r.) istnienia umiarkowanie radykalnych. Czołową postacią redakcji do 1846 r. był Wissarion Bieliński, nie tylko z racji swych recenzji literackich, ale przede wszystkim jako ideolog pisma. Do współpracowników Otieczestwiennych zapisok należał m.in. Hercen i Nikołaj Ogariow.Iwan Siergiejewicz Turgieniew (ros.: Иван Сергеевич Тургенев; ur. 28 października/9 listopada 1818 w Orle, Rosja, zm. 22 sierpnia/3 września 1883 w Bougival koło Paryża, Francja) – pisarz rosyjski, jeden z głównych przedstawicieli rosyjskiego realizmu krytycznego.

    Okcydentaliści nie stworzyli jednolitego systemu filozoficznego, dzielili się wewnętrznie, a ich poglądy ewoluowały w czasie, jednak podstawowym łączącym ich założeniem było przekonanie o konieczności zreformowania Rosji w duchu zachodnioeuropejskim. Krytykowali system autokracji carskiej, domagali się zastąpienia go systemem znanym z Zachodu. Za początek funkcjonowania tego nurtu uważa się powstanie kółka filozoficznego Nikołaja Stankiewicza. Do kółka tego(ros.) należeli Wissarion Bielinski, Wasilij Botkin, Michaił Bakunin i inni. Zwolennicy okcydentalizmu wywodzili się z różnych warstw społecznych.

    Cenzura (łac. censere – osądzać) – świadome wprowadzenie w błąd poprzez selektywny dobór zazwyczaj masowo rozpowszechnianych informacji.Przemysł – dział produkcji materialnej, w którym wydobywanie zasobów przyrody i dostosowanie ich do potrzeb ludzi odbywa się na dużą skalę, na zasadzie podziału pracy i za pomocą maszyn.

    Umiarkowane skrzydło zapadników reprezentowało poglądy liberalne, kładąc nacisk na stopniowe wprowadzanie reform i szerzenie w Rosji oświaty. Z kolei okcydentaliści radykalni, zainspirowani filozofią Hegla, stopniowo zaczęli krytykować całość organizacji społeczeństwa rosyjskiego i przychylnie wypowiadać się o rewolucji, jak również odeszli od wiary. Wśród czołowych radykalnych zapadników wymienia się krytyka literackiego Wissariona Bielinskiego, publicystę Aleksandra Hercena, okcydentalistą był również czołowy teoretyk anarchizmu Michaił Bakunin.

    Liberalizm (łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) – ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością, ma charakter indywidualistyczny i przeciwstawia się kolektywizmowi. Innymi wartościami cenionymi przez liberałów są wartości demokratyczne, wolności i prawa obywatelskie czy własność prywatna i wolny rynek.Timofiej Granowski (9 marca 1813 - 4 października 1855) - historyk rosyjski, od 1839 roku profesor Uniwersytetu w Moskwie. Badacz średniowiecznych dziejów Europy. Był okcydentalistą, wzoru dla Rosji szukał w państwach Europy Zachodniej.

    Rywalizującym z okcydentalizmem nurtem w filozofii rosyjskiej połowy XIX w. było słowianofilstwo, chociaż początkowo różnice między obydwoma kierunkami myśli społecznej nie były duże, a słowianofilski mit rosyjskiej wspólnoty ziemskiej zyskiwał poparcie także wśród niektórych zapadników.

    Spółdzielnia Wydawniczo-Handlowa „Książka i Wiedza” – polskie wydawnictwo powstałe w 1948 z połączenia Spółdzielni Wydawniczej „Książka”" (utworzonej przez działaczy PPR) i wydawnictwa "Wiedza" (związanego z PPS). W 1973 wydawnictwo weszło w skład koncernu RSW Prasa-Książka-Ruch, którego częścią pozostawało do likwidacji konglomeratu w 1990 r.Michaił Iovczuk (ros.: Михаи́л Три́фонович Иовчу́к; ur. 6 listopada 1908 r., zmarł 9 stycnia 1990 roku w Moskwie) - radziecki filozof i działacz partyjny. Doktor nauk filozoficznych, profesor, członek korespondent RAN, specjalista od historii filozofii rosyjskiej. W roku 1926 wstąpił do Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Ukończył wydział filozoficzny Akademii Wychowania Komunistycznego w 1931 roku. Następnie zajmował się działalnością polityczną oraz pracował jako wykładowca na różnych uniwersytetach, m. in. na Moskiewskim Uniwersytecie Państwowym. Prace Michaiła Jowczuka przetłumaczono na kilka języków obcych.

    Opowiadali się za stworzeniem w Rosji państwa kapitalistycznego. Głosili hasła rozwoju przemysłu i handlu, budowy sieci kolei. Domagali się uwłaszczenia chłopów. Przeciwnicy krępowania swobód obywatelskich, nadmiernego ingerowania państwa w życie publiczne oraz w życie jednostki. Szczególnie krytykowali rosyjską cenzurę. Opowiadali się za tolerancją religijną. Swoje poglądy przedstawiali na łamach pism Sowriemiennik i Otieczestwiennyje zapiski.

    Teodor Ojzerman (ros. Теодор Ильич Ойзерман: Teodor Iljicz Ojzerman; ur. 14 maja 1914 w Żowteniu (wówczas Piotrowiriwka)) – radziecki i rosyjski historyk filozofii.Anarchizm (od stgr. ἀναρχία anarchia – „bez władcy”) lub wolnościowy socjalizm – doktryna postulująca model społeczeństwa opartego na dobrowolnej współpracy, równości społecznej, solidarności międzyludzkiej i poszanowaniu wolności jednostki, odrzucająca potrzebę istnienia instytucji państwa, kapitalizmu oraz innych form władzy, wyzysku, przymusu i hierarchii, a także ruch społeczny dążący do realizacji tych celów.

    Z koncepcjami okcydentalistycznymi utożsamiali się, w różnych okresach swojego życia (niektórzy radykalnie zmienili poglądy) Iwan Turgieniew, Michaił Katkow, Timofiej Granowski, Konstantin Kawielin, Michaił Sałtykow-Szczedrin, Iwan Gonczarow, Pawieł Annienkow.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Iwan Szczipanow: Szlacheccy przedstawiciele myśli Oświecenia. W: Krótki zarys historii filozofii. Pod redakcją M.T. Jowczuka, T.I. Ojzermana, I.J. Szczipanowa. Przeł. Marian Drużkowski i in.. Wyd. II, poprawione i uzupełnione. Warszawa: Książka i Wiedza, listopad 1969, s. 320-321. (pol.)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Riasanovsky N. V., Steinberg M. D.: Historia Rosji. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, s. 375-376. ISBN 978-83-233-2615-1.
    2. Bazylow L.: Historia Rosji 1801-1917. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1977, s. 122.
    3. Szczipanow 1969 ↓, s. 321.
    4. Billington J. H.: Ikona i topór. Historia kultury rosyjskiej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008, s. 301. ISBN 978-83-233-2319-8.
    Konstantin Kawielin (ros. Константин Дмитриевич Кавелин, ur. 4 listopada 1818, zm. 5 maja 1885) – rosyjski historyk, prawnik, i socjolog, określany czasem jako główny architekt wczesnego rosyjskiego liberalizmu.Sowriemiennik (ros. Современник) – rosyjskie czasopismo literacko-społeczne, wydawane w Petersburgu z przerwami w latach 1836-1866 r. Do 1843 r. był kwartalnikiem, później miesięcznikiem. Założony i prowadzone przez Puszkina, a po jego śmierci przez Piotra Pletniowa.




    Warto wiedzieć że... beta

    Tolerancja religijna – postawa tolerancji dla poglądów religijnych innych osób, choćby wydawały się niewłaściwe, błędne lub niedorzeczne.
    Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.
    Kolej – droga szynowa wraz z przeznaczonymi do ich eksploatacji budowlami, urządzeniami oraz poruszającym się po tych drogach taborem, służąca do przewozu osób i rzeczy.
    Wissarion Grigorjewicz Bielinski (ur. 30 maja 1811 w Sweaborgu - Finlandia, zm. 2 maja 1848 w Petersburgu - Rosja) – rosyjski pisarz, filozof, krytyk literacki. Teoretyk kierunku rewolucyjnego demokratyzmu, okcydentalista.
    Piotr Jakowlewicz Czaadajew (ur. 7 czerwca 1794 w Moskwie, zm. 26 kwietnia 1856 tamże) – rosyjski filozof i publicysta.
    Michaił Jewgrafowicz Sałtykow-Szczedrin, właściwie Michaił Sałtykow (ros. Михаил Евграфович Салтыков-Щедрин; ur. 15 stycznia/27 stycznia 1826 w Spas-Ugoł, gubernia twerska, zm. 28 kwietnia/10 maja 1889 w Petersburgu) – rosyjski pisarz, satyryk i publicysta.
    Iwan Aleksandrowicz Gonczarow (ros. Иван Александрович Гончаров; ur. 6 czerwca/18 czerwca 1812 w Symbirsku, Rosja - zm. 15 września/27 września 1891 w Petersburgu, Rosja) – pisarz rosyjski, od 1860 roku korespondencyjny członek Petersburskiej Akademii Nauk.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.