• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ojraci

    Przeczytaj także...
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Bajkał (ros. Озеро Байкал) – jezioro tektoniczne w Azji, zwane „Syberyjskim morzem” i "Błękitnym okiem Syberii", położone na terytorium Rosji (Syberia) w Republice Buriacji i obwodzie irkuckim. Jest ono najstarszym i najgłębszym jeziorem na świecie, a ponadto – pod względem powierzchni – drugim jeziorem w Azji i siódmym na świecie.
    Ludy tureckie (także turkijskie, turkskie, turskie, turańskie) – rodzina ludów wspólnego pochodzenia i kultury, posługujących się językami tureckiej rodziny językowej. Zamieszkują rozległe terytoria ciągnące się pasem od Azji Mniejszej przez Kaukaz, Azję Środkową i południową Syberię (pas ten ogólnie pokrywa się z Wielkim Stepem) aż niemal po Czukotkę oraz liczne izolowane terytoria w Europie wschodniej, na Bliskim Wschodzie i w Chinach. Ludy tureckie liczą dziś około 150 milionów ludzi.

    Ojraci – najbardziej wysunięta na zachód grupa Mongołów, których ojczyzną jest region Ałtaju w zachodniej Mongolii.

    Nazwa Ojraci występuje po raz pierwszy na początku XIII wieku i odnosi się wtedy do plemion, które koczowały na zachód od Selengi i Bajkału i wraz z Buriatami podporządkowały się Czyngis-chanowi w roku 1207. Po upadku mongolskiej Dynastii Yuan w Chinach w roku 1368 przeciwieństwo pomiędzy Mongołami Zachodnimi a Wschodnimi zaczęło rosnąć i wkrótce doprowadziło do wojen pomiędzy nimi. W tym okresie Ojraci koczowali już na stepach zachodniej Mongolii i Dżungarii, a najważniejsze z ich plemion to Derbeci, Torguci i Oleci. Byli oni popierani przez władców dynastii Ming przeciwko Mongołom Wschodnim. Pierwszym okresem potęgi Ojratów były rządy Togona (1418 - 1440) i Esena (1440 - 1455), wybitnych dowódców nominalnego władcy Ojratów Tajsun-chana. Togon zjednoczył niemal wszystkie plemiona mongolskie, a jego syn Esen w roku 1449 zwyciężył i pojmał chińskiego cesarza Zhu Qizhena (1435 - 1449). Po śmierci Esena w roku 1455 w wyniku buntu państwo Ojratów rozpadło się jednak i na około 150 lat stracili oni polityczne znaczenie na rzecz Mongołów Wschodnich, a następnie Mandżurów.

    Wołga (ros. Волга, mar. Jul, tat. Idel, łac. Rha) – wielka rzeka w Rosji przeduralskiej. Długość – 3531 km, powierzchnia zlewni – 1380 tys. km², średni roczny przepływ u ujścia 8060 m³/s (254,35 km³ rocznie). Największa i najdłuższa rzeka Europy i Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa na świecie rzeka uchodząca do jeziora. Płynie wyłącznie przez Rosję, tylko skrajne wschodnie ramię delty – Kigacz wyznacza granicę z Kazachstanem. W wyniku prowadzonej w czasach radzieckich budowy licznych zbiorników retencyjnych i regulacji koryta, bieg Wołgi został skrócony o ponad 160 km.Dynastia Yuan (chiń.: 元朝; pinyin: Yuán Cháo) – mongolska dynastia władająca imperium chińsko-mongolskim w latach 1279 – 1368, a następnie jako dynastia północnych Yuan do 1635 w Mongolii.

    Na początku XVII wieku jednoczenie Ojratów rozpoczął władca plemienia Czoros Chara Chula (ok. 1600 - 1634). Utworzony przez niego związek plemion nazywano Dżungarskim, od nazwy używanej pierwotnie jedynie w stosunku do członków plemienia Czoros. Od Dżungarów oderwali się Choszuci, którzy przez Turków byli nazywani Kałmukami, i w latach trzydziestych XVII wieku przemieścili się na tereny położone na wschód od dolnej Wołgi. Próby podboju Mongołów Zachodnich przez Dżungarów doprowadziły do ich podporządkowania się w roku 1691 mandżurskim Chinom. W roku 1696 chan Galdan (1671 - 1697) poniósł z rąk Mandżurów katastrofalną klęskę w bitwie pod Urgą i wszelkie zamiary podboju Chin musiały być przez Dżungarów zarzucone. Byli oni jeszcze zdolni do interwencji w Tybecie w roku 1717, lecz wkrótce znalazł się on pod protektoratem Chin. W latach 1755 - 1759 Mandżurowie dokonali ostatecznego podboju Chanatu Dżungarskiego, zaś spośród około 600 tys. Ojratów około 30% zostało zabitych, 40% zmarło na ospę, a 20% zbiegło na Syberię. Wymordowanie znacznej części populacji Ojratów przez Mandżurów było prawdopodobnie największą zbrodnią wojenną w czasach nowożytnych. Część Ojratów w roku 1761 dołączyła do Kałmuków, jednak w roku 1771 wraz z niektórymi Kałmukami po zaciętych walkach z Kazachami większość z nich powróciła na teren obecnego regionu autonomicznego Xinjiang, gdzie Mandżurowie pozwolili im się osiedlić.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Ałtaj (ros.: Алтай; kaz.: Алтай таулары, Ałtaj taułary; mong.: Алтайн нуруу, Altajn nuruu; chiń. upr.: 阿尔泰山脉; pinyin: Ā’ěrtài Shānmài) – system górski w Azji Środkowej, na terytorium Rosji, Kazachstanu, Chin i Mongolii. Rozciąga się na długości ponad 2000 km od równin pustyni Gobi ku północnemu zachodowi, rozszerzając się w części zachodniej. Ałtaj dzieli się na trzy części:

    Przypisy

    1. Witold Rodziński: Historia Chin. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydaw., 1974, s. 360.
    2. red. J Żukow, M. Sładkowski, A. Dubiński, tłum. Helena Jaźwińska: Historia polityczna Dalekiego Wschodu od końca XVI w. do 1945 r. Warszawa: PWN, 1981, s. 41. ISBN 83-01-02348-1.

    Bibliografia[]

  • Ludwik Bazylow: Historia Mongolii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydaw., 1981. ISBN 83-04-00608-1.
  • Witold Rodziński: Historia Chin. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydaw., 1974.
  • David Snellgrove, Hugh Richardson: Tybet. Zarys historii kultury. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971.
  • Dynastia Ming (1368–1644) (chiń.: 明朝; pinyin: Míng Cháo; Wade-Giles: Ming Ch’ao; IPA: [mǐŋ tʂʰɑ̌ʊ̯]) – dynastia cesarska Chin, panująca po upadku mongolskiej dynastii Yuan. Była to ostatnia narodowa dynastia chińska.Esen, chiń. 也先 Yěxiān, (albo: Esen-tajsz, Esen-tajdż; zm. 1455) – wódz Ojratów i krótkotrwały wielki chan Mongołów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
    Syberia (ros. Сибирь, Sibir’) – kraina geograficzna w północnej Azji, wchodząca w skład Rosji, położona między Uralem na zachodzie, Oceanem Arktycznym na północy, działem wód zlewisk Oceanu Arktycznego i Spokojnego na wschodzie, oraz stepami Kazachstanu i Mongolii na południu. W ujęciu historycznym (oraz potocznym w Rosji) do Syberii należy również rosyjski Daleki Wschód.
    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.
    Zhu Qizhen, (chiń. trad.: 朱祁鎮; Wade-Giles: Chu Ch’i-chen; ur. 29 listopada 1427, zm. 23 lutego 1464) – szósty cesarz Chin z dynastii Ming, panujący w latach 1435–1449 w erze Zhengtong (正統) i ponownie w latach 1457–1464 w erze Tianshun (天順).
    Buriaci (buriac. Буряадууд, ros. Буряты) – naród mongolski, liczący około 500 tysięcy osób. Używają języka buriackiego, należącego do grupy mongolskiej języków ałtajskich, rozpowszechniony wśród nich jest także język mongolski i rosyjski. Przed 1931 rokiem używali pisma mongolskiego, w latach 1931-1939 alfabetu łacińskiego, następnie wprowadzono cyrylicę.
    Selenga (t. Selenge-mörön; mong. Сэлэнгэ, ros. Селенга́) – rzeka w Mongolii i Rosji. Długość - 1024 km (593 km w Mongolii), powierzchnia zlewni - 447 tys. km².
    Kazachowie (Қазақтар Qazaqtar) są narodem tureckim, zamieszkują północną część Azji Środkowej, głównie w Kazachstanie, ale również w Chinach (Sinciang), Uzbekistanie, Rosji, Mongolii i w rozproszeniu we wszystkich republikach byłego ZSRR. Niegdyś słynęli z polowań z sokołami i niezwykłej zręczności podczas jazdy konnej. W zależności od dawnego obszaru zamieszkania, przynależności plemiennej, pokrewieństwa oraz zawieranych sojuszy, Kazachowie dzielą się na Żuzy: Starszy, Średni i Młodszy Żuz. Te z kolei dzielą się na plemiona i klany.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.