• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Odrowąż - herb szlachecki

    Przeczytaj także...
    Mikołaj Stanisław Szydłowiecki (ur. w 1480 w Szydłowcu, zm. w 1532), herbu Odrowąż – kasztelan sandomierski, podskarbi wielki koronny.Iwo Odrowąż herbu Odrowąż (ur. około 1160, zm. 21 lipca 1229 w Modenie) – kanclerz Leszka Białego (1206-1218) i biskup krakowski (od 1218). Wybrany przez kapitułę otrzymał zatwierdzenie papieskie 29 września 1218.
    Rogacina - figura heraldyczna w kształcie stylizowanego ostrza strzały. Przynajmniej część z tych przedstawień wywodzi się z własnościowych znaków kreskowych, czyli tamg. Dotyczy to zwłaszcza herbów szlachty polskiej pochodzenia tatarskiego oraz herbów własnych rodów szlacheckich o litewskich i ruskich korzeniach.
    "Nadanie herbu Odrowąż protoplaście rodu Szydłowieckich" - miniatura S. Samostrzelnika
    Herb w portalu na zamku w Szydłowcu
    Odrowąż (odmiana hrabiowska Domu Bonaparte)
    Herb odrowąż na portalu kościoła św.Bartłomieja w Krakowie

    Odrowąż (Odrzywąs) – herb szlachecki pochodzący prawdopodobnie z Moraw.

    Krzysztof Szydłowiecki herbu Odrowąż (ur. 1467 w Szydłowcu – zm. 29 grudnia 1532 w Krakowie) – kanclerz wielki koronny od 1515, podkanclerzy koronny od 1511, podskarbi nadworny koronny 1507-1510, wojewoda krakowski w latach 1515-1527, kasztelan krakowski od 1527, kasztelan sandomierski od 1509 roku, starosta generalny krakowski od 1515 roku, starosta sieradzki, nowokorczyński, gostyniński, sochaczewski i łukowski, hrabia na Szydłowcu.Pomian (Bawolagłowa, Pierścina, Perstina, Poman, Pomianowicz, Proporczyk) – polski herb szlachecki, noszący zawołania Nowiny i Pomian. Występował głównie w ziemiach poznańskiej i sandomierskiej. W ramach unii horodelskiej przeniesiony na Litwę. Według legendy herbowej wywodzi się on z herbu Wieniawa.

    Opis herbu[]

    Kasper Niesiecki w swoim Herbarzu opisuje herb następująco:

    Herb powstał najprawdopodobniej ze znaku kreskowego, czyli tamgi. Ten znak to rogacina na zawiasie kotłowej. W herbie jest on użyty jako godło barwy białej/srebrnej, umieszczone w tarczy czerwonej.

    Prandota, znany również jako Jan Prandota z Białaczowa herbu Odrowąż (ur. ok. 1200 w Białaczowie, zm. 20 września 1266 w Krakowie) – biskup krakowski od 25 maja 1242.Jakub Szydłowiecki z Odrowążów (ur. II połowa XIV wieku, zm. między 1433 a 1436) – polski możnowładca, protoplasta rodu Szydłowieckich, rycerz herbu Odrowąż, współdziedzic Szydłowca.

    Historia herbowa[]

    Najwcześniejsze wzmianki[]

    Iwo Odrowąż, ok. 1160-1229 (biskup krakowski), Czesław Odrowąż, ok. 1175-1242 (dominikanin, błogosławiony Kościoła katolickiego), Jacek Odrowąż, 1183-1257 (dominikanin, misjonarz, święty Kościoła katolickiego), wizerunki pieczętne: 1350 (kasztelan dobrzyński Piotr), 1352 (Jakub z Dębna). W wyniku unii horodelskiej w 1413 przeniesiony na Litwę (herb przyjął bojar litewski Wyszegerd, adoptował kasztelan lubelski Jan ze Szczekocin).

    Libretto (wł. książeczka) – tekst stanowiący podstawę dzieł sceniczno-muzycznych, takich jak opera, operetka, kantata, musical czy balet.Zamek w Szydłowcu (Zamek Szydłowieckich i Radziwiłłów, Pałac Radziwiłłów) – jeden z głównych zabytków miasta, dawna gotycko-renesansowa rezydencja rodu Szydłowieckich i Radziwiłłów oraz księżnej Anny Sapieżyny.

    Herb w kulturze[]

    Herb również, obok Pomiana, wspomina Włodzimierz Wolski w libretcie Halki:

    Jan Długosz - BITWA GRUNWALDZKA
    Wyliczenie chorągwi polskich biorących udział w wojnie pruskiej
    ...
    Czterdziesta dziewiąta, pana z Moraw Jana Jenczykowica, miała za znak na czerwonym polu białą, napiętą strzałę na końcach zakrzywioną, którą Polacy nazywają odrowążem. Jej dowódcą był Morawianin Helm, a walczyli w niej sami Morawianie. Wspomniany Jan Jenczykowic przysłał ją na pomoc królowi polskiemu Władysławowi pomny dobrodziejstw wyświadczonych przez króla Władysława jego ojcu Jenczykowi.
    ...
    Mowa o herbie morawskim "Benesz": cyt. miała za znak na czerwonym polu białą, napiętą strzałę na końcach zakrzywioną, którą Polacy nazywają odrowążem

    Dominikanie, Zakon Kaznodziejski (łac. Ordo Praedicatorum – OP) - katolicki zakon męski założony w 1216 przez św. Dominika Guzmána.Adam Witold Odrowąż-Wysocki (ur. 12 lutego 1924 w Przemyślu) – polski dziennikarz, wykładowca i działacz polityczny, wolnomularz, prezydent Universala Framasona Ligo – Polska, wielki edytor Wielkiego Wschodu Polski, redaktor naczelny i wydawca "Wolnomularza Polskiego".

    Herbowni[]

    Lista nazwisk znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla. Jest to dotychczas najpełniejsza lista herbownych, uzupełniana ciągle przez autora przy kolejnych wydaniach Herbarza. Najnowsze na chwilę obecną wydanie (z roku 2007) wymienia 362 nazwiska.

    Jan Sprowski (Jan ze Sprowy) herbu Odrowąż (zm. 14 kwietnia 1464) – arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski 1453-1464.Joachim Litawor Chreptowicz herbu Odrowąż, pseud.: Jeden z współziomków, (ur. 4 stycznia 1729 w Jasieńcu, zm. 4 marca 1812 w Warszawie) – kanclerz wielki litewski, publicysta, poeta i tłumacz.

    Znane osoby legitymujące się herbem Odrowąż[]

  • Czesław Odrowąż
  • Władysław Starewicz
  • Iwo Odrowąż - biskup krakowski
  • Jacek Odrowąż
  • Mikołaj Chlewicki
  • Joachim Litawor Chreptowicz
  • Jakub Dembiński (Jakub z Dębna)
  • Jan Chryzostom Pieniążek
  • Janusz Odrowąż-Pieniążek
  • Jan Prandota
  • Jan de Sprowa-Sprowski
  • Jan ze Szczekocin
  • Stanisław Szydłowiecki
  • Maciej Szukiewicz
  • Wojciech Szukiewicz
  • Jakub Szydłowiecki - protoplasta rodu Szydłowieckich
  • Jakub Szydłowiecki - podskarbi wielki koronny
  • Krzysztof Szydłowiecki
  • Mikołaj Szydłowiecki
  • Mikołaj Stanisław Szydłowiecki
  • Stanisław Szydłowiecki
  • Adam Witold Odrowąż-Wysocki
  • Aleksander Waligórski
  • Piotr Wysocki
  • Zygmunt Odrowąż-Zawadzki - generał, bohater narodowy AK
  • Marek Roland-Mieszkowski - biofizyk z Kanady
  • Przypisy

    1. Kasper Niesiecki: Herbarz Polski. T. VII. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, 1841, s. 23.
    2. Popularna gra ludowa.
    3. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007. ISBN 978-83-60597-10-1.

    Linki zewnętrzne[]

  • Herby Rycerstwa Polskiego - Odrowąż
  • Genealogia dynastyczna - Herb Odrowąż
  • Aleksander Fortunat Józef Roch Waligórski herbu Odrowąż, ur. 26 lutego 1802 r. w Drugni koło Chmielnika pod Krakowem, zm. 19 lipca 1873 r. w Paryżu – porucznik w powstaniu listopadowym, generał polski w powstaniu styczniowym, inżynier. Stanisław Samostrzelnik a. Stanisław z Mogiły, łac. Stanislaus Claratumbensis (ur. ok. 1480 w Krakowie, zm. 1541 tamże) – polski malarz, iluminator i miniaturzysta, cysters. Jego twórczość przypadająca na rozwój renesansu nawiązuje jeszcze do tradycji gotyckiej, dzięki czemu zalicza się ją do tzw. stylu miękkiego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.
    Herb szlachecki – charakterystyczny znak rodowy ustalony według określonych reguł heraldycznych. W założeniu jest znakiem niepowtarzalnym, jednak może się nim posługiwać – w heraldyce polskiej – wiele rodów tzw. herbownych, tworzących w konsekwencji charakterystyczny dla polskiej heraldyki ród herbowy, grupujący rodziny czasem ze sobą wcale niespokrewnione. Wynika to m.in. z historii kształtowania się w Polsce stanu szlacheckiego, zachowującego tradycję przynależności do dawnych wielkich rodów lub klanów, także z praktyki przyjmowania jednego herbu przez rodziny niespokrewnione, ale służące w jednej chorągwi, a także w pewnym stopniu z prawnej możliwości tzw. adopcji herbowej osoby nobilitowanej przez jej szlacheckiego patrona należącego do genealogicznej linii danego rodu herbowego. Tylko polskim zwyczajem jest fakt, że różne rodziny szlacheckie mogą pieczętować się takim samym herbem. Rodziny te nawet nie są lub nie muszą być ze sobą skoligacone. Gdzie indziej herb jest własnością tylko jednej rodziny i tylko dla niej jest jej godłem, pieczęcią i znakiem. Dlatego zmiana koloru tła lub inności tego samego wizerunku powoduje powstanie innego herbu, jednak w Polsce jest to tylko inna odmiana herbu już istniejącego. Wywodzi się to z polskiego średniowiecznego systemu prowadzenia wojen i bitew, zwanego systemem chorągwi. Tym samym rycerze jednej chorągwi zwykle używali jej godła i nosili takie same herby. Stąd wiele rodzin szlacheckich w Polsce ma podobne lub identyczne herby. Często towarzyszyła temu formalna odmiana herbu. Praktyka ta została z czasem zakazana. W innych krajach europejskich dany herb przysługuje tylko jednej rodzinie. Choć znane są też sytuacje, gdy grupa rodzin noszących różne nazwiska odmiejscowe od różnych włości, ale wspólnego pochodzenia, nosi herby identyczne lub podobne, jak w Polsce. W średniowieczu wymagane było nawet wyróżnianie herbów poszczególnych członków rodziny, przez dodawanie specjalnych oznaczeń, bordiur itp. Ten zwyczaj przetrwał w heraldyce brytyjskiej. Charakterystycznym przykładem jest tu herb Księcia Walii, różniący się od herbu królewskiego nałożonym na tarczę kołnierzem turniejowym. W Polsce takie odróżnianie herbów osobistych było stosowane u zarania naszej heraldyki, przyczyniając się m.in. do powstawania odmian herbowych.
    Jacek (Hiacynt) Odrowąż herbu Odrowąż (ur. 1183 w Kamieniu Śląskim, zm. 15 sierpnia 1257 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, dominikanin, święty Kościoła katolickiego, misjonarz, Apostoł Boży Ludów Słowiańskich, również Apostoł Północy i Różańca, Światło Północy, zwany również Światłem ze Śląska.
    Stanisław Szydłowiecki herbu Odrowąż (ok. 1405-1494) – syn Jakuba Szydłowieckiego i Jastrzębcówny, brat Piotra, Mikołaja i Barbary.
    Mikołaj Chlewicki herbu Odrowąż zm. 1661 – rotmistrz powiatu chęcińskiego w bitwie pod Beresteczkiem, kasztelan małogoski.
    Maciej Feliks Cyprian Odrowąż Szukiewicz (ur. 13 maja 1870 w Sztokholmie, zm. 28 września 1943 w Krakowie) – polski poeta, prozaik, dramaturg, krytyk teatralny, tłumacz, historyk sztuki, kustosz Muzeum Narodowego i Domu Jana Matejki w Krakowie.
    Kasztelan (łac. comes castellanus, komes grodowy, żupan; nazwa kasztelan pojawia się w XII w.) – urzędnik lokalny w średniowiecznej Polsce. Zajmował się administracją gospodarczą (ściąganiem danin na rzecz panującego), obroną i sądownictwem na terenie kasztelanii. Podlegali mu chorąży, wojski, sędzia grodowy i włodarz.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.