• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Odmienne stany świadomości



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Trans – jeden z rodzajów odmiennych stanów świadomości. Stan umysłu charakteryzujący się zmienioną świadomością, co oznacza również zmienioną wrażliwość na bodźce. Trans może wywoływać stan obniżonej lub podwyższonej świadomości. Osoby pogrążone w transie mogą wykonywać określone czynności podświadomie, w sposób niekontrolowany przez świadomość.Psychoza (gr. psyche – dusza i osis – szaleństwo) – zaburzenie psychiczne definiowane w psychiatrii jako stan umysłu, w którym doznaje się silnych zakłóceń w percepcji (postrzeganiu) rzeczywistości. Osoby, które doznają stanu psychozy, doświadczają zaburzeń świadomości, spostrzegania, a ich sposób myślenia ulega zwykle całkowitej dezorganizacji. Osoba znajdująca się w stanie psychozy ma przekonanie o realności swoich przeżyć i wydaje się jej, że funkcjonuje normalnie. Istotą psychozy jest brak krytycyzmu wobec własnych, nieprawidłowych spostrzeżeń i osądów, przy czym należy tu rozróżnić psychozy z prawidłowo zachowaną świadomością, od psychoz z towarzyszącymi zaburzeniami świadomości.

    Odmienne stany świadomości (ang. Altered States of Consciousness) – także: zmienione stany świadomości, stany świadomości człowieka inne niż normalny stan czuwania. Ich geneza jest różnorodna: od chorób somatycznych i psychicznych, przez bodźce środowiskowe, aż po celowe wywoływanie za pomocą środków fizycznych i psychologicznych. Samo pojęcie wprowadził Arnold Ludwig do opisu niezwykłych, aczkolwiek nie patologicznych stanów świadomości. Rozpropagował ją następnie Charles Tart. Dotąd nie istnieje jednak spójna, powszechnie akceptowana definicja odmiennych stanów świadomości.

    Czuwanie – stan aktywności układu somatycznego, będący przeciwieństwem snu, który jest spoczynkiem dla tego układu. U ludzi dorosłych czuwanie i sen to dwa podstawowe stany fizjologiczne występujące cyklicznie, gdzie około 2/3 doby przypada na czuwanie.Medytacja (łac. meditatio - zagłębianie się w myślach, rozważanie, namysł) – praktyki mające na celu samodoskonalenie, stosowane zwłaszcza w jodze oraz w religiach i duchowości Wschodu (buddyzm, taoizm, konfucjanizm, hinduizm, dżinizm), a ostatnio także przez niektóre szkoły psychoterapeutyczne. Elementy medytacji dają się również zauważyć w chrześcijaństwie (hezychazm) i islamie (sufizm).

    Spis treści

  • 1 Definicja
  • 1.1 Definicje klasyczne
  • 1.1.1 Arnold M. Ludwig
  • 1.1.2 Charles T. Tart
  • 1.2 Współczesne próby definicji
  • 1.2.1 Model AIM
  • 1.2.2 Teoria mechanizmów reprezentacji
  • 2 Rodzaje stanów
  • 2.1 Spontaniczne
  • 2.1.1 Sen i śnienie
  • 2.1.2 Wyjście poza ciało
  • 2.1.3 Doświadczenia śmierci
  • 2.1.4 Inne
  • 2.2 Wywołane
  • 2.2.1 Halucynacje
  • 2.2.2 Hipnoza i medytacja
  • 2.3 Patologiczne
  • 3 Zobacz też
  • 4 Przypisy
  • 5 Uwagi
  • 6 Bibliografia
  • 7 Linki zewnętrzne
  • Koszmar senny (potocznie koszmar, dawniej koszemar; z fr. cauchemar – "mara łóżkowa") – długotrwałe, wywołujące przerażenie marzenie senne, występujące w fazie snu REM, których treść przedstawia wydarzenia zagrażające życiu, bezpieczeństwu czy własnej integralności; ich wystąpienie przerywa sen.Omamy hipnagogiczne, także: hipnagogia – zjawisko fizjologiczne pojawiające się podczas zasypiania charakteryzujące się występowaniem wyrazistych wyobrażeń. Wyobrażenia te mogą być wzrokowe, słuchowe lub kinestetyczne; często dotyczą sytuacji z minionego dnia i mogą przejść w zwykłe marzenia senne.

    Definicja[]

    Zdefiniowanie odmiennych stanów świadomości jako problemu badawczego natrafia na różnorodne problemy, wspólne dla tematyki badania świadomości. Mimo kilkudziesięciu lat badań i pracy teoretycznej, nadal nie istnieje spójna, powszechnie akceptowana definicja odmiennych stanów świadomości. Taka definicja wymaga istnienia naukowej definicji świadomości, albo odrębnej, prawidłowej konceptualizacji. Dodatkowy problem stanowi różnorodność zjawisk, określanych wspólnie jako "odmienne stany świadomości", a znanych z doniesień antropologów i religioznawców. Dopiero od niedawna postuluje się wspólne podłoże neurologiczne i poznawcze dla tego szeregu fenomenów.

    Sen – stan czynnościowy ośrodkowego układu nerwowego, cyklicznie pojawiający się i przemijający w rytmie okołodobowym, podczas którego następuje zniesienie świadomości (z wyjątkiem świadomego snu) i bezruch. Sen charakteryzuje się ustępowaniem pod wpływem czynników zewnętrznych (zob. śpiączka).Porażenie przysenne (paraliż senny, paraliż przysenny) – stan występujący podczas zasypiania lub rzadziej podczas przejścia ze snu do czuwania, objawiający się porażeniem mięśni (katapleksja) przy jednoczesnym zachowaniu pełnej świadomości.

    Definicje klasyczne[]

    Arnold M. Ludwig[]

    Pierwszą definicję zaproponował Ludwig w swoim artykule. Brzmi ona następująco:

    Charles T. Tart[]

    Inną z klasycznych propozycji jest Tarta systemowe podejście do świadomości i jej odmiennych stanów. Codzienny stan świadomości jest przedstawiony jako system, który może być rozpatrywany tylko z uwzględnieniem swoich funkcji. To tryb działania, który jest przystosowany do pewnych warunków i czynności, a do innych nie. Z uwagi na bardzo luźne stosowanie terminów związanych ze stanami świadomości, Tart postuluje wprowadzenie pojęcia "dyskretnego stanu świadomości" (discrete state of consciousness - d-SoC). Rozumie pod tym pojęciem

    Biofeedback, biologiczne sprzężenie zwrotne – dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej („feedback”) o zmianach jego stanu fizjologicznego. Zmiany fizjologiczne organizmu monitorowane są przez odpowiednie urządzenie, np. pomiarowy system komputerowy.PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.

    Odpowiednio, dyskretny zmieniony stan świadomości, jest terminem czysto opisowym, wskazującym, że w stosunku do nawykowych wzorców (codzienna świadomość) zmieniła się konfiguracja lub sposób funkcjonowania jednego z wyróżnionych podsystemów:

  • eksterocepcja
  • interocepcja
  • przetwarzanie danych
  • pamięć
  • podświadomość
  • emocje
  • ocena i podejmowanie decyzji
  • poczucie czasu i przestrzeni
  • poczucie tożsamości
  • motoryka
  • Przejście pomiędzy stanem podstawowym, codzienną świadomością (baseline state of consciousness) a odmiennym stanem świadomości polega na wprowadzeniu dwóch elementów: zakłócającego, który wytrąci wzorzec z równowagi, a następnie organizującego, który uporządkuje systemy w nowy sposób. Koncepcje Tarta podsumowuje następująca definicja:

    Omamy hipnopompiczne (inaczej o. przebudzeniowe) – zjawisko mogące wystąpić po przebudzeniu z koszmaru sennego połączonego z uczuciem dezorientacji i brakiem krytycyzmu do tego czy przeżyty przed chwilą koszmar był zdarzeniem rzeczywistym czy jedynie marzeniem sennym.Opętanie – stan umysłu, w którym poszczególny człowiek (indywiduum) odczuwa, że znajduje się pod wpływem zewnętrznej, niefizycznej, najczęściej osobowej siły, lub zachowuje się w sposób, który sugeruje taki stan osobom trzecim. Według wielu religii oraz wierzeń ludowych, opętanie może być formą zawładnięcia ciałem przez duchy lub demony.

    Współczesne próby definicji[]

    Klasyczne definicje borykają się z wieloma trudnościami, analogicznymi do tych występujących w dziedzinach badających świadomość w ogóle. Przede wszystkim, nie istnieje jedna, akceptowalna definicja świadomości. Ponadto, klasyczne definicje odmiennych stanów, odnoszą się do subiektywnego odczucia jednostki. Nawet jeśli zawierają możliwość obiektywizacji, jak u Ludwiga, to powstaje pytanie, co w przypadku rozbieżności między oceną subiektywną a obiektywną. Większość z propozycji relatywizuje także charakterystykę normalnej świadomości do konkretnej osoby. Zakładają także konieczność scharakteryzowania tego stanu bazowego. Wraz z rozwojem neuronauk i stosowaniem coraz bardziej zaawansowanych narzędzi monitorowania fizjologii, zwłaszcza obrazowania pracy ośrodkowego układu nerwowego, zaproponowano bardziej złożone definicje, oparte na nowych odkryciach i teoriach neuronauki poznawczej.

    Przeżycie szczytowe, doznanie mistyczne – naukowy, psychologiczny termin na różnorakie głębokie przeżycia emocjonalne, podobne do tych jakie opisywali mistycy.Marzenia senne – serie obrazów, dźwięków, emocji, myśli i innych wrażeń zmysłowych pojawiające się podczas snu.

    Model AIM[]

    Jednym z podejść jest zaproponowany przez Hobsona model AIM (activation-input-mode), opracowany dla snu i czuwania, jednak może być rozciągnięty na wszystkie stany świadomości. Jak wskazuje nazwa, dotyczy cyklicznych zmian na trzech wymiarach: aktywacji, źródła danych i trybu neuromodulacji. Podobnie jak w koncepcji Tarta, świadomość ma budowę modułową. Hobson wyróżnia następujące podsystemy:

    Świadomy sen (ang. Lucid Dream, w skrócie LD) – sen, w którym śniący zdaje sobie sprawę, że śni. Dlatego klarowność myślenia, dostęp do wspomnień z jawy oraz świadomy wpływ na treść snu mogą być kontrolowane (aczkolwiek na różne sposoby – zależy to od poziomu zaawansowania osoby śniącej). Inne nazwy na świadomy sen to: sen jasny, sen przejrzysty, sen wiedzy.Autohipnoza jako samodzielna metoda hipnotyczna, jest wykonywana i osiągana samodzielnie w stanie umysłu Alfa. Autohipnoza - jest przedmiotem badań hipnologii.
  • percepcję
  • uwagę
  • pamięć
  • orientację
  • myślenie
  • narrację (zdolności językowe)
  • instynkty
  • intencjonalność
  • wolę
  • W świadomości zachodzą cyklicznie (cykl snu i czuwania) wielkie zmiany w wymienionych czynnikach. Jest więc stopniowalna, nie tylko wewnątrzosobniczo, ale także międzygatunkowo. Zmienność wewnątrzosobniczą można uogólnić do stanów trzech mierzalnych czynników fizjologicznych w czasie, co daje czterowyiarowy model AIM. Świadomość jest w nim opisana jako przestrzeń, a jej stany - jako punkty o konkretnych współrzędnych. Teoretycznie, mogą one przyjmować dowolne współrzędne w przestrzeni, co pozwala opisać każdy stan świadomości z perspektywy aktywacji, źródła bodźców i dominującego neuromodulatora.

    Doświadczenie śmierci (NDE, z ang. Near Death Experience) – odczucia zmysłowe doświadczane przez osobę, która niemal umarła lub była w stanie śmierci klinicznej. W związku ze stałym postępem nauk medycznych (resuscytacja, reanimacja), tego typu doświadczenia nie należą do rzadkości, np. według ankiety Gallupa, około ośmiu milionów Amerykanów przyznaje, że doświadczyło własnej śmierci. Badania nad doświadczeniami z pogranicza śmierci prowadziła m.in. dr Elisabeth Kübler-Ross (1926-2004) i Raymond Moody. Doświadczenia z pogranicza śmierci nie zależą od płci, cech społeczno-demograficznych, a także wieku, gdyż mogą je przeżywać również dzieci.Tadeusz Doktór (ur. 13 października 1950, zm. 20 czerwca 2007) – polski psycholog i socjolog religii, ekspert w zakresie nowych ruchów i kultur religijnych, teoretyk astrologii, adiunkt w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych UW. Autor wielu książek popularnonaukowych. Absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

    Teoria mechanizmów reprezentacji[]

    Antti Revonsuo i in. zaproponował teorię, w której normalny stan świadomości definiowany jest jako relacja świadomych reprezentacji umysłowych do reprezentowanej rzeczywistości. Odmienny stan świadomości jest więc sytuacją, w której rzeczywistość jest błędnie reprezentowana w umyśle. Stan taki ma być spowodowany endogenną bądź egzogenną zmianą w kondycji biologicznej organizmu, która owocuje błędem w relacji reprezentacja - rzeczywistość.

    Śpiączka, koma (z gr. κῶμα koma, znaczy głęboki sen, łac. coma) – ilościowe zaburzenie świadomości. Często jest wynikiem uszkodzenia tworu siatkowatego. Może to być uszkodzenie pierwotne lub wtórne, powstałe w sposób pośredni wskutek np. procesu ekspansywnego lub uszkodzenia pochodzenia naczyniowego.Eksterioryzacja (ang. out-of-body experience – OBE, rzadziej OOBE, doświadczenie poza ciałem) – wrażenie postrzegania świata spoza własnego ciała fizycznego. Osoby uważające, że doświadczyły OBE, twierdziły, że mogły się poruszać, dokonywać obserwacji i komunikować z innymi istotami inteligentnymi, podczas gdy ich ciała spoczywały. Ezoterycy uważają, że część osób doświadcza jednego lub kilku krótkich epizodów w ciągu życia bez żadnych wyraźnych przyczyn; inni zaś deklarują umiejętność wywoływania ich świadomie, np. za pomocą medytacji. OBE, a szerzej obenautyka, a więc sztuka podróżowania poza ciałem, wykorzystująca różne metody i techniki w celu wywoływania stanu OBE, obecnie zdobywa sobie coraz większą popularność, czego dowodem jest powstawanie w Internecie różnych portali internetowych oraz forów dyskusyjnych o tematyce OBE i LD.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Hipnoza (grec. ύπνος = ýpnos, w wolnym znaczeniu sen) – specyficzny stan psychiczny charakteryzujący się zwiększoną podatnością na sugestię.
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.
    Świadomość – podstawowy i fundamentalny stan psychiczny, w którym jednostka zdaje sobie sprawę ze zjawisk wewnętrznych, takich jak własne procesy myślowe, oraz zjawisk zachodzących w środowisku zewnętrznym i jest w stanie reagować na nie (somatycznie lub autonomicznie).
    Halucynacje (omamy) (łac.: (h)al(l)ucinatio = majaczenie lub (h)al(l)ucinari = bredzić, majaczyć, śnić) – spostrzeżenia zmysłowe pojawiające się bez wystąpienia zewnętrznego bodźca.
    Ośrodkowy układ nerwowy (OUN, łac. systema nervosum centrale, ang. central nervous system (CNS)) – najważniejsza część układu nerwowego kręgowców. Ośrodkowy układ nerwowy jest chroniony przez kości czaszki oraz kręgosłup. Zbudowany jest z istoty szarej i białej. Częścią składową istoty szarej są komórki nerwowe. Oprócz nich znajdują się włókna nerwowe rdzenne i bezrdzenne, tkanka glejowa i naczynia krwionośne wraz z paskami tkanki łącznej. Skład istoty białej to tkanka glejowa, naczynia włókien nerwowych nie mających osłonki Schwanna.
    Ekstaza /stgr. ἔκστασις (ekstasis), bycie na zewnątrz siebie/ – wieloznaczne pojęcie, najczęściej odnoszące się do stanu człowieka, w którym działania i władze duszy są tak zwrócone ku przedmiotowi poznania i pragnień, że osoba w mniejszym lub większym stopniu staje się niezdolna do odbierania i odczuwania zewnętrznych bodźców zmysłowych. Czasem interpretowane jako tzw. odmienne stany świadomości. W religiach objawionych, które przyjmują dualizm antropologiczny osoby ludzkiej, np. w chrześcijaństwie, zwłaszcza w katolicyzmie, rozumiana jest jako mistyczne wyjście (gr. ekstasis) duszy z ciała w doświadczeniu zjednoczenia z Bogiem w miłości (por. 2 Kor 12,1-4). W innym znaczeniu, w religiach naturalnych ekstazą określa się stany transowe, zaliczane do praktyk szamanistycznych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.034 sek.