• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Odłupek

    Przeczytaj także...
    Retusz - wtórna obróbka półsurowca mająca na celu nadanie mu pożądanej formy i przystosowanie krawędzi do użytku narzędziowego.Kultura lewaluaska – kultura archeologiczna, której nazwa pochodzi od stanowiska w Levallois na przedmieściach Paryża. Obejmowała tereny północnej Francji oraz południowej Anglii. W kulturze tej upowszechnia się umiejętność kształtowania formy odłupków, odbijanych od specjalnie przygotowanych rdzeni. Polegała na wcześniejszym przygotowaniu koncentrycznymi odbiciami przyszłej odłupni rdzenia, od której oddzielano następnie odłupki pożądanego kształtu, np. trójkątne zwane ostrzami, ewentualnie prostokątne, zwane wiórami lewaluaskimi. Jej upowszechnienie było dziełem neandertalczyków, mimo że w okresie początkowym towarzyszyła preneandertalskim formom pięściaka aszelskiego.
    Pięściak, tłuk pięściowy - narzędzie wykonane techniką rdzeniowania z naturalnych fragmentów krzemieni i innych skał twardych (rzadziej z grubych odłupków) przy zastosowaniu obustronnej obróbki na większej części lub na całym obwodzie. W ten sposób powstawały narzędzia o migdałowatym, sercowatym czy owalnym kształcie, o dopasowanej do dłoni podstawie. Pierwsze pięściaki abwilskie charakteryzowały się przypadkową formą i brakiem wyraźnej krawędzi tnącej.
    Odłupek odpadkowy
    Odłupek

    Odłupek – fragment surowiaka oddzielony na skutek intencjonalnego uderzenia. Powstaje poprzez uderzenie tłuczkiem w odpowiednio dobraną płaszczyznę surowiaka, zwaną piętą lub podstawą uderzeń. W momencie oddzielenia odłupka na surowiaku pojawiał się jego negatyw (powierzchnia negatywowa). Surowiak stawał się odtąd rdzeniem.

    Kultura mustierska – jedna z kultur archeologicznych środkowego paleolitu występujących na terenie Europy, także w Polsce. Nazwa pochodzi od miejscowości Le Moustier w departamencie Dordogne (Francja).Człowiek neandertalski, neandertalczyk – wymarły przedstawiciel rodzaju Homo (człowiek), znany z plejstocenu (ok. 400 000 do ok. 24 500 lat temu), w zależności od autorów klasyfikowany jako podgatunek człowieka rozumnego – Homo sapiens neanderthalensis – lub odrębny od niego gatunek – Homo neanderthalensis.

    Oddzielony na skutek intencjonalnego uderzenia odłupek charakteryzuje się trzema zasadniczymi płaszczyznami, którymi są:

  • płaszczyzna górna (strona górna), która jest naturalną płaszczyzną surowiaka, jeżeli odłupek oddzielono jako pierwszy od danego rdzenia (tzw. odłupek degrosisażowy, lub powierzchnią negatywową po poprzednio oddzielonych odłupkach z tego samego rdzenia z widocznym negatywem sęczka i fal odbicia, albo oboma powierzchniami łącznie. Krawędzie dzielące poszczególne negatywy lub też oddzielające negatywy od powierzchni naturalnych zwą się burtami lub graniami międzynegatywowymi;
  • płaszczyzna dolna (strona dolna lub pozytywowa), którą dany odłupek przylegał do rdzenia. Płaszczyzna ta ma typowe cechy przełamu intencjonalnego, tj. sęczek z zaznaczonym niekiedy stożkiem uderzenia i występującymi często skazami oraz fale odbicia wskazujące na kierunek odbicia. Linia przedłużająca kierunek odbicia, która przechodzi przez punkt uderzenia i dzieli sęczek na dwie części, zwana jest osią odłupka;
  • piętka, która jest fragmentem pięty (płaszczyzny uderzeń) na rdzeniu, zabranym przez odłupek.
  • Odłupki dzielimy pod względem metrycznym na:

    Kultura klaktońska - jedna z najstarszych kultur dolnego paleolitu, występująca na terenach północnej części zachodniej Europy.W paleolicie pojawił się człowiek zdolny wytwarzać narzędzia, a te stopniowo dały mu coraz większą przewagę nad zwierzętami. Narzędzia były początkowo bardzo prymitywne i nieobrobione, z czasem coraz mniej przypominały przypadkowo znaleziony kamień, a coraz bardziej pieczołowicie obrobiony sprzęt użytkowy.
  • odłupki, których długość jest równa lub mniejsza od dwu szerokości;
  • wióry, których długość jest większa od dwu szerokości i krawędzie boczne przynajmniej w części są równoległe.
  • Wśród odłupków możemy wydzielić:

  • narzędzia nieretuszowane (lub użytkowane) bez wtórnej obróbki (retuszu);
  • półsurowiec przeznaczony do dalszej przeróbki na narzędzia;
  • odłupki odpadkowe, nie odpowiadające - w danej konkretnej sytuacji - dwom pierwszym kategoriom.
  • Odłupki znajdowane są na stanowiskach archeologicznych kultur środkowego paleolitu: klaktońskiej, lewaluaskiej, tejackiej i mustierskiej. Odłupki spotykane są też w kulturze aszelskiej, często też występują razem z pięściakami. Odłupki wytwarzał m.in. Homo erectus i neandertalczyk.




    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama