• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Obserwatoria na Mauna Kea



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Uniwersytet Arizony (ang. University of Arizona) w Tucson to główny publiczny uniwersytet stanu Arizona w Stanach Zjednoczonych. Założony w roku 1885 jako pierwszy uniwersytet na terenie stanu Arizona. Uniwersytet Arizony ma obecnie 37 036 studentów. W niektórych dziedzinach badań naukowych, takich jak optyka, hydrologia czy astronomia Uniwersytet Arizoński należy do najlepszych na świecie.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    function mfTempOpenSection(id){var block=document.getElementById("mf-section-"+id);block.className+=" open-block";block.previousSibling.className+=" open-block";}

    Obserwatoria na Mauna Kea (ang. Mauna Kea Observatories, w skrócie MKO) – grupa niezależnych astronomicznych placówek badawczych i wielkich teleskopów zlokalizowanych na szczycie Mauna Kea na wyspie Hawaiʻi na Hawajach, w USA. Większość obserwatoriów znajduje się na 212 ha terenu specjalnej strefy użytkowania ziemi znanej jako „Astronomy Precinct”, w obrębie Rezerwatu Naukowego Mauna Kea (ang. Mauna Kea Science Reserve).

    Tsunami (jap. 津波, tsunami, pol. fala portowa (tsu – port, przystań; nami – fala) – fala oceaniczna, wywołana podwodnym trzęsieniem ziemi, wybuchem wulkanu bądź osuwiskiem ziemi (lub cieleniem się lodowców), rzadko w wyniku upadku meteorytu.Gerard Peter Kuiper, właśc. Gerrit Pieter Kuiper (ur. 7 grudnia 1905 w Harenkarspel, Holandia, zm. 23 grudnia 1973 w Meksyku) – amerykański astronom pochodzenia holenderskiego. Specjalista w dziedzinie fizyki planet. Urodzony i wychowany w Holandii. Przybył do USA w 1933, a obywatelstwo tego kraju otrzymał w roku 1937. Od 1943 profesor uniwersytetu w Chicago.

    Lokalizacja ta jest idealna ze względu na ciemne niebo, dobry seeing, niską wilgotność oraz położenie powyżej warstwy chmur, czyste powietrze i położenie geograficzne niemal na równiku.

    Spis treści

  • 1 Historia i tło powstania
  • 1.1 Początki
  • 1.2 Kolejne teleskopy
  • 1.3 Trzęsienie ziemi w 2006 roku
  • 2 Zarządzanie
  • 3 Lokalizacja
  • 4 Teleskopy
  • 4.1 Lista teleskopów, jednostki i państwa zarządzające
  • 5 Zobacz też
  • 6 Przypisy
  • 7 Linki zewnętrzne
  • Historia i tło powstania[]

    Początki[]

    Pierwszy teleskop na szczycie Mauna Kea powstał za sprawą planetologa Gerarda Kuipera w 1964 roku. Kuiper przybył na Hawaje w latach 60. XX w. w poszukiwaniu lokalizacji umożliwiającej obserwacje w podczerwieni. Obserwacje tego typu interesowały Kuipera, ponieważ planety emitują duże ilości promieniowania podczerwonego. Promieniowanie to jest pochłaniane przez parę wodną zawartą w atmosferze ziemskiej, dlatego miejsce do prowadzenia obserwacji w podczerwieni musi znajdować się powyżej warstw atmosfery zawierających większość atmosferycznej pary wodnej. Kuiper rozpoczął więc poszukiwania w wysokich górach Kalifornii, Nowego Meksyku i Chile. Wkrótce przybył także na Hawaje, gdzie uruchamiano właśnie pierwsze obserwatoria solarne. Na Hawaje przyleciał także asystent Kuipera, konstruktor teleskopów Alika Herring. Skonstruowane przez niego wysokiej jakości teleskopy posłużyły do przeprowadzenia testów seeingu. Testy na Maui, na szczycie Haleakalā okazały się obiecujące, ale wierzchołek był zbyt nisko względem warstwy inwersyjnej, co powodowało częste występowanie zachmurzenia. W 1963 roku urzędnik Mitsuo Akiyama z Hilo zaprosił Kuipera na Big Island, aby ten podczas kolejnej wizyty na Hawajach rozważył szczyt Mauna Kea jako lokalizację dla obserwatorium. Władze Hilo liczyły na to, że inwestycje w powstanie obserwatorium pomogą miastu podnieść się z kryzysu ekonomicznego spowodowanego katastrofalnym uderzeniem fal tsunami po trzęsieniu ziemi w 1960 roku.

    Obserwatorium Gemini (ang. Gemini Observatory) – obserwatorium astronomiczne składające się z dwóch 8,1-metrowych teleskopów optycznych, znajdujących się w dwóch różnych miejscach Ziemi. Bliźniacze teleskopy zostały skonstruowane i są użytkowane przez konsorcjum, w którego skład wchodzą Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada, Chile, Brazylia, Argentyna oraz Australia. Konsorcjum jest nadzorowane przez Uniwersyteckie Stowarzyszenie Badań Astronomicznych (Association of Universities for Research in Astronomy – AURA), zaś centrala obserwatorium znajduje się w Hilo na Hawajach.Trzęsienie ziemi na Hawajach 2006 o sile 6,6 w skali Richtera uderzyło na Hawaje 16 października 2006. Epicentrum znajdowało się 253 km na południowy-wchód od Honolulu. Trzęsienie nie niosło ze sobą ryzyka fal tsunami.

    Przeprowadzając testy na szczycie Mauna Kea w 1964 roku Kuiper odkrył, że panują tam warunki idealne do prowadzenia badań w podczerwieni. Podczas gdy sam wierzchołek często pokryty jest śniegiem, powietrze na szczycie pozostaje ekstremalnie suche. Kuiper przekonał gubernatora Johna A. Burnsa do wybudowania nieutwardzonej drogi na szczyt, gdzie na Puʻu Poliʻahu, jednym ze stożków wulkanicznych, wzniesiono następnie pierwszy mały teleskop. Wierzchołek ten jest drugim co do wysokości, ale najwyższy jest uznawany za ziemię uświęconą, więc Kuiper zrezygnował z jego wykorzystania.

    NASA (National Aeronautics and Space Administration) (pl. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lotów kosmicznych, ustanowiona 29 lipca 1958 r. na mocy National Aeronautics and Space Act, zastępując poprzednika – National Advisory Committee for Aeronautics. Jest wydziałem Departamentu Obrony USA i jest mu bezpośrednio podległa.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Następnie Kuiper próbował zaangażować w projekt NASA, aby to ona sfinansowała większy obiekt badawczy z dużym teleskopem, kwaterami obsługi i innymi niezbędnymi strukturami. NASA zadecydowała, że projekt powinien być otwarty. Profesor fizyki John Jefferies z Uniwersytetu Hawajskiego zgłosił ofertę w imieniu uniwersytetu. Jefferies zdobył uznanie za obserwacje Słońca w Sacramento Peak Observatory. Zaproponował dwumetrowy teleskop, który mogłyby wykorzystywać zarówno NASA, jak i uniwersytet. Podczas gdy zwykle uniwersytety nie mają okazji zyskać dużych teleskopów, jeśli nie zatrudniają renomowanych astronomów, Jefferies i Uniwersytet Hawajski uzyskali kontrakt NASA, co rozgniewało Kuipera, który czuł, że „jego góra” została „mu ukradziona”. Kuiper porzucił swoje stanowisko (pierwszy teleskop na Mauna Kea) i rozpoczął prace w Arizonie przy innym projekcie NASA.

    Międzyamerykańskie Obserwatorium Cerro Tololo (ang. Cerro Tololo Inter-American Observatory – CTIO; kod IAU: 807) – kompleks instrumentów i teleskopów astronomicznych znajdujący się ok. 80 km na wschód od La Serena w Chile na wysokości 2200 m n.p.m. Kompleks ten należy do NOAO, zarządzanego przez AURA – Association of Universities for Research in Astronomy).Obserwatorium La Silla – obserwatorium astronomiczne położone w chilijskich Andach na południowym krańcu pustyni Atakama na wysokości 2400 m n.p.m. Znajduje się tu dziewięć teleskopów zbudowanych przez Europejskie Obserwatorium Południowe (ang. European Southern Observatory – ESO), a kilka innych jest przez tę instytucję obsługiwanych. Jest to jedno z największych obserwatoriów na południowej półkuli i pierwsze obserwatorium w Chile zbudowane przez ESO.

    Zespół Jefferiesa przeprowadził testy, po których jako najlepszą lokalizację wybrano wierzchołki stożków wulkanicznych w pobliżu szczytu. Testy wykazały również, że Mauna Kea jest miejscem wyjątkowo dobrym dla obserwacji nocnych; na te warunki złożyły się między innymi: rzadkie powietrze, stały wiatr (pasat) i bliskość morza. Jefferies zobowiązał się do zbudowania teleskopu o średnicy zwierciadła 2,24 m, natomiast ze środków stanowych miała powstać całoroczna, solidna droga na szczyt. Prace budowlane rozpoczęto w 1967 roku, a pierwszy duży teleskop (UH88) uruchomiono w 1970 roku.

    Teleskop Subaru (jap. すばる望遠鏡) – japoński teleskop pracujący w zakresie światła widzialnego i podczerwieni z tzw. optyką aktywną. Znajduje się w obserwatorium Mauna Kea na Hawajach na wysokości 4139 m n.p.m. nieopodal Teleskopów Kecka. Posiada zwierciadło monolityczne o łącznej średnicy 8,3 metra (z czego do obserwacji używane jest 8,2 m), które powstało przez zgrzanie 55 w większości sześciokątnych segmentów. Wyposażono go w 261 siłowników, które kompensują ewentualne odkształcenia zwierciadła.Zanieczyszczenie świetlne – termin używany na określenie nadmiernego oświetlenia nocnego, obecne zwłaszcza w miastach. "Zanieczyszczenie" tego typu utrudnia obserwację astronomiczną nieba oraz ma negatywny wpływ na faunę i florę naturalnie przystosowaną do życia w ciemności w czasie nocy. Może mieć również niekorzystne działanie na zdrowie człowieka.

    Kolejne teleskopy[]

    Inne grupy zaczęły ubiegać się o poddzierżawę terenów na udostępnionym szczycie. Do roku 1970 dwa teleskopy o średnicy 0,6 m wybudowały US Air Force oraz Lowell Observatory. W 1973 Kanada i Francja postanowiły wspólnie zbudować na Mauna Kea CFHT o średnicy 3,6 m. Jednak lokalne organizacje zaczęły poruszać kwestię wpływu obserwatorium na środowisko naturalne. To doprowadziło do przygotowania przez Department of Land and Natural Resources planu zarządzania; szkic powstał w 1977 roku, a suplement do niego w 1980. W styczniu 1982 Rada Nadzorująca Uniwersytet Hawajski (ang. University of Hawaii Board of Regents) zatwierdziła plan wsparcia dalszego rozwoju obiektów naukowych w tym miejscu.

    Chile (Republika Chile, hiszp. República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.Mauna Kea (w języku hawajskim biała góra) – najwyższy wulkan archipelagu Hawajów, usytuowany na wyspie Hawaiʻi i zarazem jeden z największych wulkanów na Ziemi. Szczyt wulkanu Mauna Kea wznosi się na wysokość 4205 m powyżej poziomu morza, ale zarazem 10 203 m od podstawy na dnie Oceanu Spokojnego (co daje największą wysokość względną na Ziemi, od podstawy do wierzchołka). Mauna Kea zaczęła wyrastać z dna morskiego ok. 800 000 lat temu. W ciągu ostatnich 10 000 lat wybuchała parokrotnie. Ostatni raz erupcja nastąpiła ok. 4500 lat temu.

    W 1998 roku 823 ha ziemi zostało przekazanych z terenów obserwatorium na rzecz Mauna Kea Ice Age Reserve. Plan z 1982 roku zastąpiono w 2000 roku rozszerzeniem, które ma obowiązywać do roku 2020: ustanowiono Office of Mauna Kea Management, wyznaczono 212 ha na cele astronomiczne, przeniesiono pozostałe 4356 ha na cele „ochrony przyrody i dziedzictwa kulturowego”. Ten plan został następnie zrewidowany w odpowiedzi na zarzuty ze strony społeczności hawajskiej, że użytkowanie góry wiąże się z brakiem szacunku dla jej wartości kulturowej.

    Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.Obserwatorium Palomar (ang. Palomar Observatory) – prywatne obserwatorium astronomiczne znajdujące się na górze Palomar na wysokości 1700 m n.p.m. w Hrabstwie San Diego w Kalifornii, 140 km na południowy wschód od Mount Wilson Observatory. Obserwatorium Palomar jest zarządzane przez California Institute of Technology (Caltech). Badania w obserwatorium są prowadzone przez Caltech i jej partnerów naukowych Jet Propulsion Laboratory i Cornell University.

    Trzęsienie ziemi w 2006 roku[]

    Kilka teleskopów zostało lekko uszkodzonych podczas trzęsienia ziemi 15 października 2006 oraz w wyniku wstrząsów wtórnych. JCMT prowadził pomiary nachylenia i zarejestrował trzęsienie ziemi przy użyciu czujników przechyłu. Zarówno CFTH, jak i teleskopy Kecka przywrócono w pełni do pracy do 19 października.

    Caltech Submillimeter Observatory (CSO) – radioteleskop o średnicy 10,4 m, znajdujący się obok teleskopu James Clerk Maxwella (JCMT) na wulkanie Mauna Kea na Hawajach. Prowadzi obserwacje w paśmie submilimetrowym.Trzęsienie ziemi w Chile, zwane też wielkim trzęsieniem chilijskim – silne trzęsienie ziemi o magnitudzie 9,5 które nawiedziło południowe Chile 22 maja 1960 o 19:11 UTC (wczesne popołudnie czasu lokalnego). Trzęsienie to uznawane jest za najsilniejszy wstrząs tektoniczny odnotowany w dotychczasowej historii pomiarów sejsmicznych. Dzień wcześniej odnotowano serię wstrząsów wstępnych o sile do 8 stopni około 160 km na północ.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.
    Obserwatorium Roque de los Muchachos (hiszp. Observatorio del Roque de los Muchachos) – obserwatorium astronomiczne położone na terenie gminy Garafía na kanaryjskiej wyspie La Palma i zarządzane przez Instituto de Astrofísica de Canarias z siedzibą na sąsiedniej Teneryfie. Obserwatorium jest częścią Europejskiego Obserwatorium Północnego (ang. European Northern Observatory, ENO). Znajduje się na wysokości 2396 m n.p.m. i zajmuje powierzchnię 189 ha.
    Teleskopy Kecka – dwa wielkie teleskopy (Keck I i Keck II) pracujące w zakresie światła widzialnego i podczerwieni z tzw. optyką aktywną. Znajdują się w obserwatorium Mauna Kea na Hawajach na wysokości 4145 m n.p.m. Są oddalone od siebie o 85 metrów. Posiadają segmentowe zwierciadła o średnicy 10 metrów złożone z 36 ściśle przylegających sześciokątnych segmentów o grubości 8 cm. Teleskopy połączone razem tworzą interferometr Kecka, będący największym teleskopem na świecie.
    Thirty Meter Telescope (w skrócie TMT, pol. teleskop trzydziestometrowy) – projekt amerykańsko-kanadyjski zakładający skonstruowanie i zbudowanie urządzenia z lustrem o średnicy 30 metrów. Teleskop TMT operowałby w zakresie widma od bliskiego ultrafioletu po średnią podczerwień. Umiejscowiony ma być na Hawajach lub w Ameryce Południowej.
    Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię), jednakże biorąc pod uwagę także terytoria sporne do których Argentyna rości pretensje: Falklandy/Malwiny, Georgię Południową, Sandwich Południowy, Islas Auroras wraz z Orkadami Południowymi, Szetlandami Południowymi oraz z częścią Antarktydy administrowanej przez Argentynę na mocy Traktatu Antarktycznego powierzchnia łączna kraju wynosi 3 761 274 km², co czyni kraj ten ósmym na świecie pod względem powierzchni. Terytorium kraju podzielone jest na 23 prowincje i jedno miasto autonomiczne – stolica kraju Buenos Aires. Argentyna jest członkiem – założycielem Unii Narodów Południowoamerykańskich oraz Mercosur, a także członkiem Organizacji Państw Iberoamerykańskich, Banku Światowego, Światowej Organizacji Handlu, grupy krajów G15 oraz G20. Kraj uznawany jest za mocarstwo lokalne z bardzo wysokim wskaźnikiem rozwoju społecznego. W Ameryce Łacińskiej kraj ten ma piąty nominalny PKB na mieszkańca i najwyższy PKB mierzony parytetem siły nabywczej. Według analityków kraj ten zaklasyfikowany jest do rynków wschodzących, ze względu na wielkość, wysoki wzrost gospodarczy, poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych czy eksport w całości wytworzonych usług i towarów.
    Ocean Spokojny, Pacyfik, Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy, obok Atlantyku, na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 155,6 mln km² zajmuje 30% całej powierzchni Ziemi. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Spokojny.
    Narodowe Obserwatorium Kitt Peak (ang. Kitt Peak National Observatory, KPNO) – obserwatorium astronomiczne, znajdujące się na szczycie góry Kitt Peak w Górach Quilan na Pustyni Sonora w Arizonie w Stanach Zjednoczonych, 88 km na południe od Tucson. Zlokalizowane jest na wysokości 2 096 m n.p.m.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.097 sek.