• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Obrzęd przejścia

    Przeczytaj także...
    Gryhastha (sankr. gruha - dom) – w społeczeństwie hinduistycznym drugi z czterech etapów (aśrama) życia człowieka odnoszący się do osoby wiodącej życie rodzinne.Lucien Lévy-Bruhl (ur. 10 kwietnia 1857 w Paryżu, zm. 13 marca 1939 r. w Paryżu) - francuski antropolog i historyk filozofii.
    Wanaprastha (dewanagari: वनप्रस्थ, sankr. wana – las, pras bądź prus – zamieszkanie) – w społeczeństwie hinduistycznym trzeci i przedostatni z czterech etapów (ćaturaśrama) życia człowieka, odnoszący się do osoby, która porzuciła życie rodzinne poświęcając się religijności (np. pielgrzymkom).

    Obrzęd przejścia – obrzęd, którego charakterystyczną cechą jest zmiana (odebranie i nadanie) jakiejś właściwości poddanego mu człowieka. Często służy do zaznaczenia przełomowych okresów w życiu jednostki, związanych z przechodzeniem z jednej fazy życia do kolejnej, zmianą grupy wiekowej lub społecznej. Charakter obrzędów przejścia mogą mieć także rytuały odprawiane przy okazji fizycznych zmian miejsca: przekroczenia granicy terytorium, przeprowadzki, podróży (szczególnie podróż sakralna – pielgrzymka).

    Seijin-shiki (jap. 成人式, Seijin-shiki) – japońska ceremonia osiągnięcia dojrzałości, ustanowiona oficjalnie w 1948 roku. Do roku 1999 odbywała się zawsze 15 stycznia, od 2000 roku jest świętem ruchomym, przypadającym na drugi poniedziałek stycznia. Jest to święto narodowe o nazwie Seijin no Hi (jap. 成人の日, Seijin no Hi) (Dzień Dorosłych).Taniec Pytona (Venda Domba Dance) - część procesu inicjacji wśród dziewcząt z plemienia Venda w Afryce Południowej.

    Struktura obrzędu przejścia[]

    Obrzęd przejścia składa się zawsze z trzech faz, ale długości ich trwania są tak różne, że niektóre mogą być prawie niezauważalne, a inne ciągnąć się latami.

    Faza wyłączenia (f. preliminalna, f. separacji) – odebranie statusu jednostki, wyłączenie z dotychczasowej grupy. Jednostka wyłączana jest w specyficzny sposób oznaczana np. poprzez:

    Chrzest – w chrześcijaństwie obrzęd nawrócenia i oczyszczenia z grzechów, mający postać sakramentalnego obmycia wodą, któremu towarzyszy słowo (Ef 5,26). Zgodnie z wiarą chrześcijańską obrzęd ten ma znaczenie wcielenia w Chrystusa jako ukrzyżowanego i zmartwychwstałego Pana i łączy z Ludem Bożym Nowego Przymierza. Typowy obrzęd chrztu w chrześcijaństwie sprawowany jest w imię Trójcy Świętej: Ojca i Syna i Ducha Świętego – na polecenie samego założyciela Chrystusa (Mt 18,18-20).Sannjasa (skr. संन्यास) – w powszechnym zastosowaniu oznacza etap życia (ćaturaśrama), w którym rozwijana jest wajragia, czyli stan determinacji i stałości w dążeniu do wyzwolenia się z iluzji materialistycznego życia. Ci, którzy wyrzekają się pospolitych myśli i pragnień, spędzają resztę swojego życia na duchowych rozmyślaniach. Zgodnie z opisem Manusmryti, jest to ostatni z czterech okresów życia człowieka (brahmaćarja, gryhastha, wanaprastha i sannjasin).
  • rytualny ubiór lub nagość,
  • pomalowanie lub okaleczenie ciała, twarzy,
  • oddalenie się od społeczności,
  • izolacja (zamknięcie).
  • Ma to na celu uświadomienie społeczności, że ma do czynienia z osobą, która uczestniczy w obrzędzie przejścia. Czasem następuje rytualna "śmierć" (może to być sen, omdlenie, upadek, wycieńczenie).

    Mizuage (jap. 水揚げ, Mizuage) – inicjacja początkującej gejszy lub prostytutki, polegająca na pozbawieniu dziewictwa. Niepraktykowane po roku 1958, gdy w Japonii zakazano prostytucji.Tajny związek - w etnologii termin określający różnego rodzaju stowarzyszenia o działalności skrywanej przed niewtajemniczonymi.

    Faza marginalna (f. liminalna, okres przejściowy) – jednostka jest zawieszona, „nie ma jej”, straciła poprzednią rolę społeczną, ale jeszcze nie nabywa nowej. Taki stan może trwać od kilku minut do wielu lat.

    Faza włączenia (f. postliminalna, f. integracji) – nadanie nowego statusu.

    Arnold van Gennep[]

    Arnold van Gennep w 1909 r. rozszerzył zakres dotychczas używanego pojęcia na wiele pozornie różnych obrzędów. Według niego charakter obrzędów przejścia mogą posiadać rytuały związane z:

    Genpuku (jap. 元服, także genbuku) – japońska ceremonia dla chłopców w wieku 11-17 lat (typowo ok 12 roku życia), przechodzących w etap dorosłości. Ceremonia ta jest również znana pod nazwą kakan (加冠), uikōburi (初冠), kanrei (冠礼), shufuku (首服) oraz hatsu-motoyui (初元結)Ascetyzm, asceza (stgr. ἄσκησις askezis – pierwotnie "ćwiczenie, trening" ) – praktykowanie dobrowolnego wyrzeczenia się pewnych dóbr, wartości i aktywności życiowych w celu osiągnięcia świętości, czystości i doskonałości duchowej i zbawienia. Potocznie ascetyzm kojarzy się z ograniczeniem doświadczania przyjemności oraz zaspokajania potrzeb cielesnych, jak jedzenie czy sen, a także z dyscypliną wewnętrzną. Ludzi praktykujących zewnętrzne formy ascezy nazywa się ascetami. Uznaje się, że ascetyzm rozwinął się wraz ze zróżnicowaniem pojmowania struktur świata i sił działających w świecie. Motywem podejmowania go jest przekonanie, że natura ludzka i świat są w relacji antagonistycznej, i że duch poprzez odpowiedni wysiłek ma przezwyciężyć dominację świata materialnego. W chrześcijaństwie współczesnym zasadniczo porzucono ascezę polegającą na samoudręczaniu się lub poniżaniu na rzecz tzw. ascezy wewnątrzświatowej. Praktyki polegające na samoudręczeniu obecne są nadal w innych religiach.
  • fizycznym przejściem przez terytorium, pomieszczenia;
  • powitaniem i włączeniem obcego do społeczności;
  • ciążą i narodzeniem dziecka;
  • przejściem z fazy życia dziecięcej do dojrzałości (np. postrzyżyny);
  • inicjacją do stowarzyszeń (zawod., polit., wojsk.), kast, klanów, grup religijnych (w tym chrzest);
  • zaręczynami i małżeństwem;
  • pogrzebem.
  • Hinduizm[]

    Hinduizm zna kilka obrzędów przejścia, związanych z wiekiem mężczyzny:

    Gerewol – rytuał koczowniczych plemion Fulani żyjących w Nigerii. Wielka, kilkudniowa społeczna ceremonia związana z dojrzewaniem i uzyskiwaniem statusu dorosłego mężczyzny przez młodych, nieżonatych jeszcze mężczyzn plemienia. Składa się na nią rywalizacja w sprawności fizycznej oraz konkurs piękności połączony z tańcem, poprzedzony długotrwałym zdobieniem własnych ciał przez młodych mężczyzn.Pielgrzymka – podróż podjęta z pobudek religijnych do miejsc świętych. Motywem podjęcia trudu pielgrzymowania może być chęć zadośćuczynienia za popełnione występki lub też chęć wyrażenia prośby, np. o zdrowie, o pomyślność. Pątnicy pielgrzymują również, ażeby wyrazić wdzięczność, np. za urodzenie dziecka, odzyskanie sprawności fizycznej. Pielgrzymowanie wiąże się też ze składaniem wotum w sanktuarium, do którego się wędrowało, jak to ma np. miejsce w katolicyzmie.
  • brahmaćarja (nauka),
  • gryhastha (mąż i ojciec),
  • wanaprastha (koncentracja na religii),
  • sannjasa (życie w ascezie).
  • Zobacz też[]

  • seijin-shiki, genpuku, mogi, mizuage
  • taniec pytona
  • tajne związki,
  • otrzęsiny.
  • gerewol (Nigeria)
  • Bibliografia[]

  • Arnold van Gennep, Obrzędy przejścia, tłum. Beata Biały, PIW, Warszawa 2006.
  • Lucien Lévy-Bruhl, Czynności umysłowe w społeczeństwach pierwotnych, PWN, Warszawa, 1998.
  • Otrzęsiny – rytualna inicjacja do grupy pełniąca niekiedy rolę obrzędu przejścia, czy osiągnięcia dojrzałości; często polega ona na nękaniu, znęcaniu oraz upokarzaniu niższych hierarchią osób, przy czym obejmuje zarówno fizyczną przemoc, jak i psychiczne poniżanie. W zamierzeniu otrzęsiny mają na celu integrację nowego członka z grupą; wtedy otrząsana osoba zwykle staje się pełnoprawnym członkiem danej społeczności, bądź służą one ustaleniu lub zaznaczeniu relacji między nowymi a starymi członkami grupy. Zjawisko to może przyjmować dużą skalę i stanowić niebezpieczeństwo dla otrząsanych, w szczególności, gdy odbywa się bez wiedzy przełożonych lub opiekunów – wtedy proces ten nazywa się pejoratywnym terminem „fala” (zob. fala w wojsku); w szkołach częściej mówi się wtedy o „koceniu” (zob. przemoc w szkole).Postrzyżyny – w kulturze dawnych Słowian obrzęd polegający na rytualnym obcięciu włosów dziecku płci męskiej, zazwyczaj kończącemu 7 lat, połączony z nadaniem imienia. Rytuału postrzyżyn dokonywał ojciec lub osoba obca, wchodząca w ten sposób w sztuczne pokrewieństwo z dzieckiem. Od obcięcia włosów syn stawał się pełnoprawnym członkiem rodziny i przechodził spod opieki matki pod kuratelę ojca.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Brahmaćarja (dewanagari: ब्रह्मचर्य, sankr. brahman - absolut, ćar - podążać, praktykować) – w społeczeństwie hinduistycznym pierwszy z czterech etapów (aśrama) życia człowieka.
    Mogi (jap. 裳着, Mogi), także Chakumo (jap. 着裳, Chakumo) – japońska ceremonia wejścia dziewczyny w dorosłość praktykowana od okresu Heian do Azuchi Momoyama (w rodzinie cesarskiej i wśród arystokracji do epoki Meiji). Stosowną ceremonią dla chłopców było genpuku. Podczas ceremonii dziewczęta po raz pierwszy w życiu były ubierane w mo (jap. 裳, mo). Wiek, w którym dziewczęta uczestniczyły w ceremonii nie był ustalony. Zazwyczaj odbywało się to pomiędzy 12 a 16 rokiem życia. W okresie Sengoku zdarzało się, że dziewczęta z arystokracji przechodziły przez tę ceremonię już w wieku 8 ~ 10 lat, aby były gotowe do zawarcia wczesnego małżeństwa z rozsądku, służącego poprawieniu sytuacji politycznej władcy danej prowincji.

    Reklama