• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Obrost wzniesiony

    Przeczytaj także...
    Soralia (l. poj. soralium) – znajdujące się na na plechach porostów skupienia urwistków zwanych też sorediami. Służą do rozmnażania bezpłciowego. Urwistki (soredia) powstają wewnątrz plechy, wydostają się z niej poprzez soralia. Soralia mogą być plamkowate, kropeczkowate, brodawkowate, kraterowate, płatowate, szczelinowate, tasiemkowate i inne. Kształt soraliów ma znaczenie przy identyfikacji gatunku porosta.Glony protokokkoidalne – glony z grupy zielenic, które wraz z grzybami tworzą porosty. Glony te występują u około 90% gatunków porostów i są eukariontami (pozostałe 10% to sinice, które są prokariontami). W porostach glony pełnią rolę fotobionta.
    Porosty (łac. Lichenes z gr. λειχήνα, leichena) – tradycyjna nazwa organizmów składających się z grzybów (Fungi), tworzących obligatoryjne symbiozy – głównie z prokariotycznymi cyjanobakteriami (Cyanobacteria) lub eukariotycznymi zielenicami (Chlorophyta). Jako samodzielna jednostka taksonomiczna przestała istnieć w 1981 roku w wyniku zmian, wprowadzonych przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej. Pojęcie to ujmowane jest obecnie w kategoriach ekologicznych (podobnie jak grzyby mykoryzowe), a nie systematycznych. Systematyka i nomenklatura porostów dotyczy ich komponentu grzybowego.
    Plechy zwykle tworzą murawkowate skupiska
    Porównanie Physcia adscendens i Physcia tenella

    Obrost wzniesiony (Physcia adscendens (Fr.) H. Olivier.) – gatunek grzybów z rodziny obrostowatych (Physciaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.

    Wyrostki lub izydia (łac isidium) – twory służące do rozmnażania bezpłciowego porostów (Lichenes). Powstają na powierzchni plechy, jako jej uwypuklenie. Ich zewnętrzną warstwę stanowi kora plechy, w środku znajdują się komórki glona oraz strzępki grzyba. Istnieje duża różnorodność rozmiarów i kształtów izydiów; mogą być brodawkowate, maczużkowate, igiełkowate, koralikowate i łuseczkowate. Zazwyczaj u nasady są zwężone, wskutek czego oddzielają się od plechy dość łatwo.Synonim w taksonomii (skrót syn.) – nierównoważne określenia odnoszące się do tego samego taksonu. Wyróżnia się synonimy nomenklatoryczne (homotypowe) i taksonomiczne (heterotypowe). Taksony opisane synonimami pierwszego rodzaju oparte są na tym samym typie nomenklatorycznym. Zgodnie z międzynarodowymi kodeksami nomenklatorycznymi tylko jedna nazwa może być ważna, tj. zgodna z tymi przepisami. W sytuacji, gdy dwie lub więcej nazw opisują ten sam takson, ustalana jest nazwa ważna (pierwsza prawidłowo opisana), pozostałe stają się synonimami nomenklatorycznymi. Synonimy taksonomiczne powstają, gdy w wyniku rozwoju wiedzy, pewne taksony są dzielone, łączone lub przenoszone. Nazwy określane jako synonimy taksonomiczne odnoszą się do taksonów posiadających różne typy nomenklatoryczne i stają się synonimami w wyniku taksonomicznego osądu.

    Systematyka i nazewnictwo[ | edytuj kod]

    Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Physcia, Physciaceae, Caliciales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

    Elias Magnus Fries (ur. 15 sierpnia 1794 we Fremsjö, zm. 8 lutego 1878 w Uppsali) – szwedzki botanik i mykolog, w latach 1818–1834 profesor uniwersytetu w Lund, a w latach 1834–1859 w Uppsali. W 1847 został członkiem Akademii Szwedzkiej. Był pionierem systematyki grzybów, autor Systema mycologicum (1821–1832).Reakcje barwne porostów – związane ze zmianą barwy reakcje chemiczne niektórych związków chemicznych z kwasami porostowymi. Wykorzystywane są przy oznaczaniu gatunków porostów. Najczęściej w reakcjach tych stosuje się następujące związki chemiczne :

    Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1845 r. Elias Fries nadając mu nazwę Parmelia stellaris var. adscendens. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1882 r. H.J.F. Olivier, przenosząc go do rodzaju Physcia.

    Niektóre synonimy naukowe:

  • Parmelia anthelina Ach. 1803
  • Parmelia stellaris var. adscendens Fr. 1845
  • Physcia ascendens Bitter
  • Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski.

    Pyknidium, l. mn. pyknidia (łac. picnidium, picnidia) – występujące u grzybów bardzo drobne organella z otworkiem na szczycie. Mają kulisty lub wydłużony kształt i powstają w nich w wyniku rozmnażania bezpłciowego zarodniki zwane pykniosporami. Pyknidia czasami nazywane są również pykniami. Na powierzchni plechy widoczne są jako zazwyczaj ciemne kropeczki lub brodaweczki z otworkiem na szczycie.Illosporiopsis christiansenii (B.L. Brady & D. Hawksw.) D. Hawksw. – gatunek grzybów należący do rzędu rozetkowcow (Hypocreales).

    Morfologia[ | edytuj kod]

    Plecha listkowata, tworząca rozetki o średnicy do 5 cm. Zazwyczaj plechy występują licznie obok siebie, tworząc murawkowate skupiska. Odcinki plechy są wypukłe i mają szerokość 0,3-1 cm, a ich brzegi zazwyczaj są wzniesione. Mogą być pojedyncze, albo widełkowato lub nieregularnie podzielone, na końcach i na brzegach posiadają długie rzęski i soralia bez izydiów. Górna powierzchnia plechy ma barwę od białawej do popielatoszarej, dolna jest biaława i bez chwytników, lub z bardzo nielicznymi. Plecha zawiera glony protokokkoidalne. Reakcje barwne: kora górna K+ żółta, C-, KC-, P+ żółty, rdzeń K, C, KC-.

    Askokarp (łac. ascoma, l.mn. ascomata) – owocnik grzybów workowych, spotykany też u porostów. Składa się z bardzo zbitych strzępek, i może zawierać miliony worków, z których każdy typowo zawiera osiem zarodników (askospor).Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.

    Tworzy apotecja lekanorowe o średnicy do 2 mm, ale rzadko. Mają nagie tarczki o barwie od ciemnobrunatnej do czarnej, czasami niebieskawo oprószone. Brzeżek plechowy jest gładki lub nieco karbowany, W jednym worku powstaje po 8 dwukomórkowych, brunatnych zarodników o zgrubiałych ścianach i rozmiarach 15-20 × 7-9 μm. Pyknidia spotykane są rzadko.

    Glony, algi (łac. Algae, gr. Phykos) – grupa morfologiczno-ekologiczna, składająca się tradycyjnie z kilku niespokrewnionych linii ewolucyjnych organizmów plechowych, tj. beztkankowych.Gatunek kosmopolityczny (organizm kosmopolityczny) – gatunek o bardzo szerokim zasięgu geograficznym, obejmującym wiele stref klimatycznych i stref ekologicznych. Wiele gatunków uzyskało ten status w wyniku działalności człowieka - zostały przezeń zawleczone w miejsca, w których w innym przypadku by nie występowały (np. szczury, mucha domowa, pchły). Określenie "kosmopolityczny" w przypadku organizmów dotyczyć może też taksonów wyższych od gatunku.

    Występowanie i siedlisko[ | edytuj kod]

    Gatunek kosmopolityczny, występujący na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. W Polsce pospolity w całym kraju. Główne siedlisko jego występowania to kora drzew liściastych, szczególnie poza zwartymi kompleksami leśnymi (w miejscach bardziej słonecznych). Rzadko spotykany jest na drewnie i na skalnym podłożu. Według niektórych autorów występuje czasami również na korze drzew iglastych (modrzew, sosna, żywotnik. Jest tolerancyjny wobec toksycznych zanieczyszczeń.

    Wiesław Fałtynowicz (ur. 1952 r. w Suwałkach) - polski biolog, specjalizujący się w lichenologii i ekologii roślin; nauczyciel akademicki związany z uniwersytetami w Gdańsku i Wrocławiu.Plecha (thallus) – wegetatywne ciało organizmów zaliczanych w dawnych systemach taksonomicznych do roślin niezróżnicowane na korzeń i pęd. Większość botaników za plechę nie uważa ciał jednokomórkowych, z wyjątkiem komórczaków,. Rzadziej plechą określa się ponadto ciała jednokomórkowych glonów i grzybów (lub protistów grzybopodobnych) lub beztkankowych roślin lądowych, np. wątrobowców. Organizmy zbudowane z plechy określa się zbiorczą nazwą plechowce (Thallophyta), do których należą glony i grzyby (w szerokim tych pojęć znaczeniu, łącznie z protistami). U grzybów plecha nazywana jest grzybnią i składa się z nitkowatych strzępek.

    Czasami na plesze obrostu wzniesionego można zobaczyć różowe grudki. Są to sporodochia pasożytującego na nim grzyba Illosporiopsis christiansenii.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Index Fungorum [dostęp 2020-10-13] (ang.).
    2. Wiesław Fałtynowicz, The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland. Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, ​ISBN 83-89648-06-7
    3. Species Fungorum [dostęp 2013-11-12] (ang.).
    4. Wójciak Hanna, Porosty, mszaki, paprotniki, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, ​ISBN 978-83-7073-552-4
    5. Consortium of North American Lichen Herbaria [dostęp 2014-05-30].
    6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].
    7. Kremer B.P, Hermann M., Leksykon przyrodniczy. Porosty, mchy, paprotniki
    8. Images of British Lichenicolous Fungi. [dostęp 2016-10-10].
    Chwytniki, ryzoidy, rizoidy – cienkie, nitkowate wyrostki o budowie jedno- lub wielokomórkowej, wytwarzane przez mszaki, wielokomórkowe glony, niektóre grzyby, przedrośla paprotników czy niektóre gąbki.Grzyby (Fungi Juss.) R. T. Moore – królestwo należące do domeny jądrowców (Eucaryota). Dawniej, w zależności od ujęcia systematycznego takson ten miał rangę podkrólestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu, (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830).




    Warto wiedzieć że... beta

    Sporodochium (l. mn. sporodochia) – u grzybów jest to zbudowana z wielu strzępek struktura, w której w wyniku rozmnażania bezpłciowego wytwarzane są zarodniki typu konidium. Sporodochia występują na powierzchni, kształtem przypominają poduszki. Utworzone są z pseudoparenchymy z wzniesionymi konidioforami, na których powstają konidia.
    Worek – u grzybów z gromady workowców (Ascomycota) specjalna komórka o charakterze zarodni, w której tworzy się 8 haploidalnych zarodników – askospor (rzadko inna liczba zarodników).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.837 sek.