• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Obrona Warszawy - 1939



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Bitwa - zbrojne starcie sił zbrojnych stron prowadzących wojnę, mające zwykle duży lub decydujący wpływ na przebieg lub wynik operacji, kampanii a nawet wojny. We współczesnej terminologii wojskowej bitwa to kilka jednoczesnych lub kolejnych operacji prowadzonych siłami kilku współdziałających ze sobą frontów lub grup armii przy udziale lotnictwa i ewentualnie marynarki wojennej. Potocznie bitwą określa się każde większe starcie zbrojne.XVI Korpus Armijny (niem. Generalkommando XVI. Armeekorps (mot.)) – niemiecki korpus armijny z okresu II wojny światowej.
    Działania wojenne[edytuj kod]

    Od 1 do 6 września 1939 walkę w obronie stolicy prowadziła Brygada Pościgowa oraz pododdziały Ośrodka Obrony Przeciwlotniczej Warszawa (czynna OPL) i mieszkańcy miasta zorganizowani w ramach biernej OPL.

    3 września minister spraw wojskowych, generał dywizji Tadeusz Kasprzycki, rozkazał generałowi brygady Walerianowi Czumie zorganizować obronę miasta przed zagonem pancerno-motorowym zmierzającym z kierunku południowo-zachodniego (niemiecki XVI Korpus Pancerny). Pierwszy Sztab Obrony Warszawy stanowili oficerowie Komendy Głównej Straży Granicznej. Szefem Sztabu mianowany został pułkownik dyplomowany Tadeusz Roman Tomaszewski. Do obrony stolicy skierowano oddziały 5 Dywizji Piechoty z Odwodu Naczelnego Wodza.

    Robotnicza Brygada Obrony Warszawy lub Ochotnicza Robotnicza Brygada Obrony Warszawy – działająca od 6 września 1939 w Warszawie formacja ochotnicza obrony cywilnej, powołana z inicjatywy działaczy PPS a zwłaszcza Zygmunta Zaremby. Jej dowódcą był kpt. Marian Kenig.Sanacja (łac. sanatio – uzdrowienie) – potoczna nazwa rządzącego obozu piłsudczykowskiego 1926–1939, powstała w związku z głoszonym przez Józefa Piłsudskiego hasłem „sanacji moralnej” życia publicznego w Polsce, wysuwanym w toku przygotowań i w okresie przewrotu majowego 1926.

    6 września Prezydent RP Ignacy Mościcki wraz z władzami państwa, wobec bezpośredniego zagrożenia natarciem niemieckim, ewakuowali się do Nałęczowa. Począwszy od 6 września rozpoczęło się także formowanie obrony cywilnej oraz Robotniczej Brygady Obrony Warszawy.

    8 września ok. godz. 14–15.00 oddziały niemieckiej 4 Dywizji Pancernej zajęły Okęcie-Włochy wraz z lotniskiem, a po godz. 17.00 od strony Woli i Ochoty dotarły do obrzeży Warszawy gdzie weszły w styczność bojową z obrońcami. Niemcy wycofali się jednak przekładając atak na kolejny dzień.

    Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.Kościół św. Aleksandra znajduje się w Warszawie, na placu Trzech Krzyży w dzielnicy Śródmieście (ul. Książęca 21).

    8 września rano od tej samej strony rozpoczął się atak Wehrmachtu na Warszawę. Niemcy próbowali zdobyć stolicę Polski z zaskoczenia siłami dwóch dywizji pancernych (1 i 4 DPanc), które 6 września dokonały skutecznego przełamania frontu polskiego pod Piotrkowem. Atak 4 Dywizji Pancernej Wehrmachtu na Ochotę i Wolę (ulicami Grójecką i Wolską) załamał się wobec skutecznej polskiej obrony i opłacony został wysokimi stratami po stronie niemieckiej.

    Dzieło nr 56 zwane Redutą Wolską, Redutą Sowińskiego lub Fortem Sowińskiego znajduje się w Warszawie w dzielnicy Wola przy skrzyżowaniu ulic Wolskiej i Redutowej.Ignacy Mościcki (ur. 1 grudnia 1867 w Mierzanowie, zm. 2 października 1946 w Versoix) – polski polityk i chemik. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1926–1939. Naukowiec, wynalazca, budowniczy polskiego przemysłu chemicznego.

    9 września pułkownik dyplomowany Marian Porwit mianowany został dowódcą Odcinka „Warszawa-Zachód”. W dniach 13-15 września miasto zostało całkowicie okrążone. Stefan Starzyński, komisaryczny prezydent miasta i komisarz cywilny jego obrony, odmówił ewakuacji wraz z rządem i stanął na czele cywilnej obrony Warszawy. Na mocy rozkazu Naczelnego Wodza została powołana Armia „Warszawa” pod dowództwem generała dywizji Juliusza Rómmla. Stefan Starzyński powołał Komitet Obywatelski przy Dowództwie Obrony Warszawy, skupiający przedstawicieli wszystkich ugrupowań politycznych Rzeczypospolitej – od PPS, poprzez piłsudczyków, do narodowej demokracji. Propagandą Dowództwa Obrony Warszawy kierował pułkownik Wacław Lipiński.

    Ciężki karabin maszynowy (ckm, cekaem) – szybkostrzelna broń strzelecka zespołowa, karabin maszynowy strzelający amunicją karabinową. Dużą szybkostrzelność praktyczną uzyskano dzięki zastosowaniu luf chłodzonych wodą lub szybkowymiennych luf chłodzonych powietrzem. Działanie broni najczęściej oparte na zasadzie krótkiego odrzutu lufy (np. Maxim) lub odprowadzania gazów prochowych z lufy (np. Hotchkiss). Broń strzela z ciężkiej podstawy (trójnożnej, saneczkowej, kołowej) ogniem ciągłym (długimi lub krótkimi seriami). Podstawa często umożliwia prowadzenie ognia przeciwlotniczego.II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.

    W dniach 17–22 września garnizon warszawski został wzmocniony przez oddziały Armii „Poznań” i Armii „Pomorze”, które po bitwie nad Bzurą przez Puszczę Kampinoską, przedarły się do stolicy.

    Mianem „Warszawskich Termopili” została określona walka 30 Pułku Strzelców Kaniowskich stoczona 21 września w rejonie Wawrzyszewa, gdzie I batalion tego pułku, tracąc 500 ludzi, zatrzymał uderzenie niemieckiej 24 Dywizji Piechoty wsparte czołgami i ogniem 70 dział, umożliwiając przedostanie się do miasta niedobitków z bitwy nad Bzurą.

    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).Julian Janowski (ur. 16 lutego 1886 w Łomży, zm. 31 sierpnia 1970 w Ostródzie) – sztabskapitan Armii Imperium Rosyjskiego i pułkownik piechoty Wojska Polskiego.

    Dyskusyjną wśród historyków pozostaje rola generała Juliusza Rómmla, który pomimo znacznych sił (w tym batalionu czołgów) nie udzielił wsparcia Grupie Armii generała dywizji Tadeusza Kutrzeby i nie dokonał koordynacji sił Armii Warszawa i znajdujących się w twierdzy Modlin sił Armii Modlin i GO gen. Wiktora Thommée z Armii „Łódź” z Armiami „Poznań” i „Pomorze”.

    Plac Trzech Krzyży w Warszawie – plac w Warszawie, w Śródmieściu, w ciągu Traktu Królewskiego, u wylotu Nowego Światu, ul. Książęcej, Bolesława Prusa, Wiejskiej, Alej Ujazdowskich, ul. Mokotowskiej, Hożej, Brackiej i Żurawiej; dawny plac rozdrożny na trakcie ze Starej Warszawy do Solca, Ujazdowa, Rakowca i Grzybowa.Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu w centralnej Polsce, położone na zachodzie Równiny Piotrkowskiej. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Był miastem królewskim.

    17 września, po agresji ZSRR na Polskę, przebywający pod Warszawą Adolf Hitler wydał osobisty rozkaz ostrzału artyleryjskiego Zamku Królewskiego dla zmuszenia stolicy Polski do kapitulacji. Kapitulacja Warszawy była uzgodnionym warunkiem niemiecko-sowieckim co do rozbioru terytorium państwa polskiego pomiędzy III Rzeszę a ZSRR. W konsekwencji wojska niemieckie podjęły eskalację działań (niezgodnych z IV konwencją haską) skierowanych przeciwko ludności cywilnej Warszawy, a mających zmusić miasto do jak najszybszej kapitulacji.

    Henryk Batowski (ur. 12 maja 1907 we Lwowie, zm. 25 marca 1999 w Krakowie) – polski historyk i slawista, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.24 (Saksońska) Dywizja Piechoty - niemiecka dywizja z czasów II wojny światowej, sformowana na mocy rozkazu z dnia 15 października 1935 roku, miejsce stacjonowania sztabu Chemnitz. Stacjonowała w IV. Okręgu Wojskowym.
     Osobny artykuł: Bombardowanie Warszawy (1939).
     Zobacz też kategorię: Członkowie Komitetu Obywatelskiego (1939).

    25 września został przeprowadzony nalot dywanowy Luftwaffe na Warszawę, zginęło wtedy ok. 10 tys. mieszkańców, 35 tys. zostało rannych, zaś 12% zabudowy miejskiej uległo zniszczeniu. Luftwaffe zbombardowała warszawską gazownię, elektrownię i stację filtrów. Wobec braku prądu zamilkła rozgłośnia radiowa Warszawa II, nadająca z Fortu Mokotowskiego. Ataki te były wstępem do generalnego szturmu miasta, 26 września oddziały niemieckie przeprowadziły natarcie, które jednak nie przyniosło im większych sukcesów.

    Tadeusz Kutrzeba (ur. 15 kwietnia 1886 w Krakowie, zm. 8 stycznia 1947 w Londynie) – kapitan Sztabu Generalnego cesarskiej i królewskiej Armii, generał dywizji Wojska Polskiego II RP, dowódca Armii „Poznań” podczas wojny obronnej 1939 r.Elektrownia Powiśle – elektrownia uruchomiona w 1904 w Warszawie na Powiślu, znana też pod nazwą Elektrownia Warszawska i Elektrownia Miejska. Elektrownia zbudowana jako prywatna w 1933 dostała się pod nadzór państwowy, w 1937 przejęta przez Zarząd Miasta Warszawy. Elektrownia działała w okresie obrony Warszawy w 1939 i w okresie powstania warszawskiego w 1944. Uruchomiona już w 1945 została zamknięta na początku lat 90. XX wieku.

    27 września zapadła decyzja o wstrzymaniu walk z uwagi na sytuację ludności cywilnej. Kapitulacja stolicy nastąpiła ostatecznie 28 września. Do niewoli niemieckiej dostało się ok. 120-140 tys. polskich żołnierzy walczących w obronie Warszawy.

    28 września 1939 – bezpośrednio po kapitulacji Warszawy – w zawartym w Moskwie Wikiźródła pakcie o granicach i przyjaźni III Rzesza i ZSRR dokonały wbrew prawu międzynarodowemu (Wikiźródła konwencja haska IV z 1907 r.) wytyczenia granicy niemiecko-sowieckiej na okupowanym terytorium Polski.

    Struktura organizacyjna i obsada personalna obrony Warszawy[edytuj kod]

    Organizacja obrony Warszawy[edytuj kod]

  • Dowództwo Obrony Warszawy
  • Odcinek „Warszawa-Zachód”
  • Odcinek „Warszawa-Wschód”
  • Odwody
  • Obsada personalna Dowództwa Obrony Warszawy[edytuj kod]

    Dowództwo Obrony Warszawy

    Marian Paweł Porwit (ur. 25 września 1895 w Gorlicach, zm. 26 kwietnia 1988 w Warszawie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, uczestnik walk o niepodległość Polski w I i II wojnie światowej oraz wojnie z bolszewikami, pisarz i historyk wojskowy.Stronnictwo Narodowe – polska partia polityczna, utworzona w październiku 1928 w wyniku przekształcenia Związku Ludowo-Narodowego, której zadaniem było prowadzenie bieżącej działalności politycznej obozu narodowego (Narodowa Demokracja).
  • dowódca - gen. bryg. Walerian Czuma (komendant główny SG)
  • I zastępca dowódcy - płk Julian Janowski (I zastępca komendanta głównego SG)
  • II zastępca dowódcy - płk Romuald Niementowski (II zastępca komendanta głównego SG)
  • Sztab

  • szef sztabu - płk dypl. Tadeusz Roman Tomaszewski
  • zastępca szefa sztabu - ppłk dypl. piech. Stefan Jan Koeb
  • adiutant szefa sztabu - ppor. Stanisław Launhard
  • oficer do zleceń - ppłk. dypl Stanisław Toruń
  • szef Oddziału I - ppłk dypl. Feliks Kwiatek
  • ppłk dypl. Antoni Rogowski (do 7 IX)
  • kpt. rez. Artur Ferencowicz
  • szef Oddziału II - ppłk dypl. Mieczysław Starzyński
  • mjr Jan Michalski
  • mjr Aleksander Kuźmiński zam. przez gestapo w okupowanej Warszawie
  • szef Oddziału III
  • ppłk dypl. Jakub Kozioł (szef sztabu KG SG) zm. w obozie Murnau
  • kpt. dypl. Leon Ryszard Madaliński 1941 wyrokiem sądu AK stracony we Włocławku
  • kpt. Aleksander Józef Zasoński
  • por. Stanisław Marian Sydor
  • por. Stanisław Stopa (do 22 IX 1939)
  • szef Oddziału IV - mjr Alojzy Nowak
  • kwatermistrz - mjr dypl. Edward Józef Ombach
  • kwatermistrz - ppłk. dypl. Władysław Winiarski
  • dowódca artylerii - ppłk Wacław Zielonko-Zielonka (dowódca 3 pac)
  • oficer sztabu - kpt. Wacław Bundyk (do 18 IX 1939)
  • oficer sztabu - mjr Witold Łoziński (od 19 IX 1939)
  • oficer sztabu mjr Władysław Świderski
  • oficer sztabu - kpt. Stanisław Antoni Krysakowski
  • oficer łączności - ppor. Leon Korejwo
  • oficer obserwacyjny - ppor Stanisław Grzeszkowicz † 29 IX 1939
  • oficer obrony przeciwgazowej - por. Witalis Fiedorkiewicz
  • dowódca OPL czynnej - płk Kazimierz Baran
  • zastępca dowódcy - ppłk Franciszek Jórasz
  • szef sztabu - mjr dypl. Antoni Mordasewicz
  • oficer łączności - kpt. Konstanty Adamski
  • dowódca broni pancernych - mjr Julian Tomasz Głowacki (dowódca 3 bpanc)
  • dowódca saperów - ppłk Marceli Rowieński (do 11 IX 1939)
  • dowódca saperów - płk inż. Kazimierz Hertel
  • zastępca dowódcy saperów - płk st. sp. Ludwik Hickiewicz
  • szef propagandy - ppłk dr Wacław Lipiński
  • dowódca łączności - płk dypl. Józef Łukomski
  • zastępca dowódcy łączności - ppłk Edward Gorczyński
  • Odcinek „Warszawa-Zachód”[edytuj kod]

    Dowództwo Odcinka „Warszawa-Zachód”

    Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie – grób-pomnik na placu marsz. Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Ideą warszawskiego Grobu Nieznanego Żołnierza jest uczczenie pamięci poległych w walce o niepodległość. Grób zaliczany jest do narodowych imponderabiliów, symbolizujących największe poświęcenie.Walerian Czuma (ur. 24 grudnia 1890 w Niepołomicach, zm. 7 kwietnia 1962 w Wrexham, Walia), generał brygady Wojska Polskiego, komendant Straży Granicznej, działacz społeczny, dowódca obrony Warszawy we wrześniu 1939.
  • dowódca – płk dypl. piech. Marian Porwit (kierownik I rocznika W.S.Woj.)
  • dowódca artylerii – ppłk dypl. Adam Dzianott
  • szef sztabu – ppłk dypl. Leopold Okulicki
  • Odcinek „Warszawa-Wschód”[edytuj kod]

    Dowództwo Odcinka „Warszawa-Wschód”

  • dowódca - płk piech. Julian Janowski (do 13 IX 1939)
  • dowódca - gen. bryg. Juliusz Zulauf (dowódca 5 DP)
  • dowódca artylerii – ppłk dypl. art. Jan Ciałowicz (dowódca artylerii dywizyjnej 5 DP)
  • szef sztabu – płk dypl. dr Stanisław Rostworowski
  • Odwody[edytuj kod]

  • Grupa Pancerno-Motorowa - kpt. Bolesław Kowalski


  • Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Stanisław Janusz Rostworowski herbu Nałęcz, ps. Prawdzic, Odra (ur. 19 grudnia 1888 w Krakowie, zamordowany przez Gestapo 11 lub 12 sierpnia 1944 tamże) – polski dowódca wojskowy, żołnierz Legionów Polskich, Wojska Polskiego i Armii Krajowej, generał brygady, pisarz.
    Julien Hequembourg Bryan (ur. 1899 w Titusville w stanie Pensylwania, zm. 20 października 1974) - amerykański dokumentalista i fotografik.
    Straż Graniczna II RP – polska formacja graniczna powołana dla ochrony południowych, zachodnich i północnych granic II Rzeczypospolitej z Niemcami, Czechosłowacją i z Rumunią (granica wschodnia z ZSRR, Litwą i Łotwą podlegała ochronie Korpusu Ochrony Pogranicza).
    Wiktor Thommée (ur. 30 grudnia 1881 w Święcianach, zm. 13 listopada 1962 w Warszawie) – polski dowódca wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego.
    3 Pułk Artylerii Ciężkiej im. Króla Stefana Batorego (3 pac) – oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego II RP.
    4. Armia, niem. 4. Armee – jedna z niemieckich armii z czasów II wojny światowej. Utworzona w sierpniu 1939 roku w Hanowerze. Armia ta brała udział w kampanii wrześniowej, atakując z Pomorza Słupskiego (jej pododdziały walczyły także o Hel i Westerplatte). Po zakończeniu działań w Polsce przerzucona na front zachodni. W maju 1940 roku przedarła się przez umocnienia na południu Belgii i atakowała na Abbeville. Kampanię zakończyła bitwą na polach Flandrii, oraz natarciem przez Sommę na Brest. Szlak bojowy 4 Armii na froncie wschodnim sięga od Białegostoku przez Mińsk, Smoleńsk aż na przedmieścia Moskwy. Następnie armia bierze udział w walkach obronnych w składzie Grupy Armii Północ. W kwietniu 1945 roku po ewakuacji z Prus Wschodnich przemianowana w 21 Armię.
    Oblężenie (ang. Siege) – amerykański krótkometrażowy film dokumentalny z 1940 autorstwa Juliena Bryana. Nominowany do Oscarów za rok 1941.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.058 sek.