• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Obrona Pragi



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Dow Baer (Berek) Joselewicz (ur. 17 września 1764 w Kretyndze, zm. 5 lub 8 maja 1809 pod Kockiem) – polski kupiec pochodzenia żydowskiego, pułkownik wojska polskiego, oficer Legionów Polskich we Włoszech.Aleksander Orłowski (ur. 9 marca 1777 w Warszawie, zm. 13 marca 1832 w Petersburgu) – polski rysownik, malarz, grafik.

    Obrona Pragi (zwyczajowo rzeź Pragi) – ostatnie starcie zbrojne insurekcji kościuszkowskiej, a zarazem ostatnia bitwa Rzeczypospolitej Obojga Narodów, stoczona w obronie Warszawy 4 listopada 1794 roku.

    Warszawska Praga była w okresie insurekcji kościuszkowskiej strategicznym punktem obrony miasta przed atakującymi od wschodu wojskami rosyjskimi. Siły nacierające pod dowództwem Aleksandra Suworowa liczyły ok. 23 tys. żołnierzy i 104 armaty, podczas gdy obrońcy, dowodzeni przez gen. Józefa Zajączka, mogli wystawić ok. 13 tys. ludzi, rozmieszczonych wzdłuż fortyfikacji przygotowanych pod kierunkiem inżyniera Jana Bakałowicza.

    Drzeworyt – technika graficzna należąca do druku wypukłego. Drzeworytem nazywa się również odbitkę uzyskaną tą techniką.Reduta (wł. ridotta, fr. redoute) – rodzaj szańca. Zamknięte, samodzielne dzieło fortyfikacyjne polowe lub półstałe na narysie koła, kwadratu lub innego wieloboku przeznaczone do samodzielnie prowadzonej obrony. Reduty budowano przed linią umocnień obronnych, otaczano je wałem ziemnym lub fosą. Często budowano je w kształcie lunety z zamkniętą szyją. Reduty budowano od XVI wieku do początku I wojny światowej.

    Przebieg bitwy[ | edytuj kod]

    Plan rosyjskiego ataku na Pragę

    Po zwycięstwie Rosji w bitwie pod Maciejowicami i wzięciu do niewoli Tadeusza Kościuszki Rosjanie porzucili myśl o rozłożeniu się na leże zimowe i ruszyli w kierunku Warszawy. Uczynili to niemal jednocześnie Suworow i Iwan Fersen. Obronę Warszawy przygotowywał nowy naczelnik powstania Tomasz Wawrzecki, który zamierzał oddać Pragę bez walki i bronić się na linii Wisły.

    Konkatedra Matki Boskiej Zwycięskiej w Warszawie – kościół rzymskokatolickiej parafii Bożego Ciała na warszawskim Kamionku znajdujący się przy ulicy Grochowskiej 365.W 1169 Andrzej I Bogolubski opanował Kijów uzyskując tym samym tytuł wielkiego księcia. Odmiennie od swoich poprzedników, również ojca, nie przeniósł do tego miasta swej stolicy lecz po złupieniu Kijowa osadzał tam swoich krewnych jako podległych książąt. Centrum swego księstwa pozostawił Włodzimierz, który odtąd stał się stolicą wielkiego księstwa.

    Przybyły z udanej wyprawy do Wielkopolski Jan Henryk Dąbrowski zaproponował, by w ogóle porzucić Warszawę i przenieść się za Bzurę, na obszar zaboru pruskiego, gdzie wojska polskie mogłyby się rozłożyć na leże zimowe. Wydłużyłoby to powstanie i jednocześnie sprawiłoby wiele kłopotów drugiemu z zaborców – Prusom. Ponadto posunięcie takie znacznie wydłużyłoby linie komunikacyjne wojsk rosyjskich.

    Jan Henryk Dąbrowski, herbu Virgo Violatta Dąbrowski (ur. 2 sierpnia 1755 w Pierzchowie nad Rabą w Małopolsce, zm. 6 czerwca 1818 w Winnej Górze w Wielkopolsce) – polski generał, uczestnik insurekcji kościuszkowskiej, twórca Legionów Polskich we Włoszech, dowódca naczelny wojsk polskich w 1813, senator-wojewoda Królestwa Polskiego w 1815, generał jazdy armii Królestwa Polskiego w 1815.Szaniec – doraźna ziemna fortyfikacja polowa zawierająca wał obronny i fosę, stosowana od XVII wieku do końca XIX wieku. Szańce były budowane przez wojska na obszarze toczonych bitew jako element umocnień służących do osłony stanowisk artyleryjskich lub na przedpolu obleganych twierdz. Przy ich budowie stosowano zróżnicowane narysy i profile.

    Całkowicie odmienne zdanie miał Ignacy Potocki, który optował za stoczeniem walnej bitwy na przedpolach Pragi.

    Ostatecznie zdecydowano bronić Pragi, a naczelne dowództwo powierzono Józefowi Zajączkowi. Przystąpiono do sypania szańców, które ze względu na wykorzystanie powszechnego w tym rejonie piasku nie stanowiły mocnego oparcia dla działań obronnych. Sprawę pogorszyło ponadto złe rozplanowanie fortyfikacji, które były przesadnie rozciągnięte. Słabej jakości umocnienia obsadziły wojska litewskie w sile 13 600 żołnierzy i 43 baterie mające łącznie 104 działa. Były to wojska słabo wyszkolone i zaopatrzone, a do tego zdemoralizowane ciągłym odwrotem z Litwy. W tym czasie najlepsze jednostki stały nad Bzurą, by obserwować Prusaków.

    Paweł Jasienica, właściwie Leon Lech Beynar (ur. 10 listopada 1909 w Symbirsku, zm. 19 sierpnia 1970 w Warszawie) – polski pisarz historyczny, eseista i publicysta Tygodnika Powszechnego.Stanisław Mokronowski herbu Bogoria (ur. 10 stycznia 1761 roku w Bogucinie koło Włocławka, zm. 19 października 1821 roku w Warszawie) – szambelan Stanisława Augusta Poniatowskiego, poseł na Sejm Czteroletni, generał lejtnant wojsk koronnych, uczestnik wojny polsko-rosyjskiej 1792 i insurekcji kościuszkowskiej 1794, bratanek Andrzeja Mokronowskiego.

    Idący w kierunku Pragi Suworow 26 października rozbił pod Kobyłką straż tylną cofającego się z Litwy generała Stanisława Mokronowskiego. Zdobył 9 dział, a dowódców wziął do niewoli.

    W centrum obrony Pragi dowodził Józef Zajączek, lewym skrzydłem Jakub Jasiński, a prawym skrzydłem Władysław Jabłonowski. Rosjanie przybyli pod Pragę 2 listopada i przystąpili do działań pozorujących przygotowanie do oblężenia. Wojska rosyjskie rozłożyły się między Białołęką a Grochowem. Już 3 listopada baterie rosyjskie otworzyły ogień. Energicznie działający Suworow nie zamierzał tracić czasu na oblężenie, czego spodziewało się polskie dowództwo, lecz właściwie oceniając słabą pozycję wojsk Rzeczypospolitej, postanowił opanować Pragę jednym szturmem.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Tadeusz Korsak herbu Korsak (ur. 1741 w Daniewie, zm. 4 listopada 1794 w Warszawie) – podczaszy połocki w latach 1775-1785, skarbnik połocki od 1767, sędzia ziemski wileński od 1787 roku. Dowodził w insurekcji kościuszkowskiej pospolitym ruszeniem ziemi wileńskiej.

    O świcie (5 rano) 4 listopada 1794 Rosjanie uformowani w siedem kolumn rozpoczęli niespodziewany szturm na sypkie szańce Pragi, kierując główny impet uderzenia na północną część umocnień, bronioną przez oddziały dowodzone przez gen. Jakuba Jasińskiego. Po krótkotrwałej zaciętej walce Rosjanie przerwali umocnienia i rozpoczęli marsz w kierunku jedynego mostu łyżwowego łączącego Pragę z lewobrzeżną Warszawą. W reducie zwanej „Zwierzyniec” bronił się i poległ gen. Jasiński. Pułk Lekkokonny Starozakonny dowodzony przez Berka Joselewicza został rozbity, większość żołnierzy poległa.

    Ulica Targowa – ulica w Warszawie na Pradze Północ oraz częściowo na Pradze Południe. Ulica jest dwujezdniowa, nie posiada drogi rowerowej.Bazylika katedralna św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika, zwyczajowo katedra św. Floriana – kościół na warszawskiej Pradze-Północ, katedra diecezji warszawsko-praskiej.

    Cała walka, pomimo zaciekłego oporu Polaków, trwała ok. 4 godzin. Lekko raniony w rękę już na początku bitwy Zajączek, który przedwcześnie wycofał się na lewy brzeg Wisły, zniszczył most. W bitwie zginęło 6000 żołnierzy, generał Paweł Jerzy Grabowski, poseł na Sejm Wielki Tadeusz Korsak oraz broniący do końca swej reduty na lewym skrzydle generał Jasiński.

    Aleksandr Wasiljewicz Suworow, ros. Александр Васильевич Суворов (ur. 24 listopada 1729 w Moskwie, zm. 18 maja 1800 w Sankt Petersburgu) – książę italski 1799, książę Sardynii, hrabia Rymnika 1789, hrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, rosyjski generalissimus 1798, marszałek polny Austrii. Dowódca i teoretyk wojskowy. Był sławny ze względu na odniesione sukcesy militarne.Iwan Jewstafiejewicz Fersen, ros. Иван Евстафьевич Ферзен (1739-1800), rosyjski hrabia, wojskowy, generał.

    Rzeź Pragi[ | edytuj kod]

    Angielska karykatura z 1795 roku poświęcona rzezi na Pradze
    Aleksander Orłowski, Rzeź Pragi (1800-1802)
    Rzeź Pragi – drzeworyt XIX w. według Juliusza Kossaka
    Nieistniejący obecnie dom na rogu ulic Targowej i Ząbkowskiej, gdzie według tradycji podczas rzezi Pragi miał przebywać Aleksandr Suworow
    Krzyż przy ul. Jagiellońskiej upamiętniający pomordowanych w rzezi Pragi
    Rosyjski Krzyż za Zdobycie Pragi i poniżej żołnierski Medal za Pragę
    Kamień upamiętniający rzeź Pragi przed bazyliką katedralną św. Michała i św. Floriana w Warszawie

    Po przełamaniu oporu obrońców Rosjanie dokonali masakry ludności cywilnej. W wyniku kilkugodzinnej fali mordów życie straciło według szacunków od 5-6 do nawet 20 tysięcy ludzi. Ten akt sterroryzował lewobrzeżną stronę Warszawy i skłonił stolicę do kapitulacji. Wojska powstańcze wycofały się na południe i 5 listopada całe miasto poddało się Rosjanom.

    Ulica Ząbkowska - jedna z najbardziej znanych ulic warszawskiej Pragi, w obecnej dzielnicy Praga Północ, prowadząca od ul. Targowej na wschód. Jest to dawna droga do Woli Ząbkowskiej (od XVIII w. nazywanej Ząbkami), która stanowiła granicę między gruntami jurydyk Praga (na północ od tej drogi) i Skaryszew (na południe).1) pododdział stanowiący zazwyczaj część składową dywizjonu lub pułku artylerii (np. bateria artylerii, bateria artylerii przeciwlotniczej, bateria moździerzy) lub rakiet (bateria rakietowa). Jest ona uzbrojona w działa samobieżne, holowane lub wyrzutnie rakiet. Składa się zwykle z pododdziału dowodzenia i plutonów ogniowych. Rozmieszcza się ją na jednym stanowisku ogniowym (stanowisku startowym) lub plutonami, niekiedy nawet poszczególnymi działonami. Może wykonywać jedno lub więcej zadań ogniowych - zależnie od liczby dział (wyrzutni) i rodzaju amunicji (konwencjonalna, jądrowa). Może strzelać z zakrytych (ogniem pośrednim) lub odkrytych (ogniem na wprost) stanowisk ogniowych;

    Ówczesny ambasador brytyjski w Warszawie określił mord na cywilach jako ohydne, niepotrzebne barbarzyństwo.

    Rosyjscy historycy obciążają odpowiedzialnością za rzeź Kozaków, Suworow miał nakazać zniszczenie mostów, aby uchronić lewobrzeżną Warszawę. Jednak rosyjski oficer służący w armii Suworowa w czasie rzezi Pragi zaznacza, że przyczyną wydania rozkazu zniszczenia mostów była chęć uniknięcia kontrataku wojsk polskich z lewobrzeżnej Warszawy na całkowicie pijane pułki rosyjskie. Jednocześnie według relacji świadków Suworow nie tylko nie podjął działań zapobiegających rzezi, nie ukarał sprawców, ale odniósł spore korzyści z przeprowadzonej masakry, gdy polecił później odtworzenie wąskiej kładki i wpuszczanie z lewobrzeżnej Warszawy rodzin pomordowanych, co zapoczątkowało psychozę strachu wśród cywilnej ludności miasta i przyśpieszyło kapitulację.

    Jan Bakałowicz (ur. 1740 w Kamieńcu Podolskim, zm. 4 listopada 1794 na warszawskiej Pradze) – inżynier wojskowy i kartograf; kierował budową fortyfikacji Pragi w okresie powstania kościuszkowskiego.Władysław Franciszek Jabłonowski zw. Murzynkiem (ur. 25 października 1769 w Gdańsku, zm. 29 września 1802 na Santo Domingo), generał brygady Legionów Polskich.

    Po kapitulacji miasta Suworow wysłał składający się z trzech słów meldunek do carycy Katarzyny II, który dzięki swej lapidarności przeszedł do legendy w rosyjskiej historiografii: „Hura, Warszawa nasza!” (Ура! Варшава наша!), na co cesarzowa odpowiedziała równie lapidarnie: „Ura, Feldmarszałek Suworow!” (Ура! Фельдмаршал Суворов!), co było oznajmieniem awansu Suworowa do stopnia feldmarszałka. Dla uczczenia zwycięstwa Katarzyna II ustanowiła odznaczenie Krzyż za Zdobycie Pragi.

    Marszałek polny (czasem marszałek polowy lub feldmarszałek) – najwyższy stopień wojskowy w wielu armiach lądowych świata. W Wielkiej Brytanii Field Marshal, w Niemczech Feldmarschall lub Generalfeldmarschall, w Rosji Фельдмаршал.Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע – Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция – Galicija, ukr. Галичина – Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborcę i stosowana na określenie południowo-wschodnich ziem dawnej I Rzeczypospolitej, znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie, wchodzących w skład zaboru austriackiego. Z tego tytułu również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski, ziemię Grodów Czerwieńskich oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Bitwa pod Kobyłką – bitwa stoczona w okolicy Kobyłki 26 października 1794 roku podczas insurekcji kościuszkowskiej pomiędzy wojskami litewskimi generała Mokronowskiego a jazdą ze składu rosyjskiego korpusu pod wodzą Suworowa.
    Hugo Stumberg Kołłątaj herbu Kotwica, inna forma nazwiska: Kołłontay, pseud. i krypt.: Anonim; Jeden Obywatel; H. K.; X. H. K.(?), (ur. 1 kwietnia 1750 w Dederkałach Wielkich na Wołyniu, zm. 28 lutego 1812 w Warszawie) – polski polityk, publicysta oświeceniowy, pisarz polityczny, katolicki prezbiter, kanonik, satyryk, poeta, geograf, historyk. W latach 1783–1786 rektor Szkoły Głównej Koronnej, referendarz wielki litewski od 1786, podkanclerzy koronny od 1791, radca wydziału skarbu Rady Najwyższej Narodowej w 1794 roku.
    Paweł Grabowski herbu Oksza (ur. 1759, zm. 4 listopada 1794? w Warszawie) – generał wojsk polskich, generał-komendant wojsk litewskich, starosta wołkowyski.
    Andrzej Zahorski (ur. 15 lipca 1923 w Warszawie, zm. 15 grudnia 1995 w Warszawie) – polski historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wojskowej Akademii Politycznej.
    Pałac w Wilanowie – pałac królewski w Warszawie, na Wilanowie Królewskim, barokowy, wzniesiony w latach 1681–1696 dla króla Jana III Sobieskiego i Marii Kazimiery według projektu Augustyna Locciego, skrzydła boczne dobudowano w latach 1723–1729; mieści Muzeum Pałac w Wilanowie.
    Franciszek Ksawery Makarowicz (ur. 1739, zm. ok. 1817) – członek Rady Zastępczej Tymczasowej i sędzia Sądu Najwyższego Kryminalnego w insurekcji kościuszkowskiej, burmistrz Lublina od 1779, wójt i ławnik miasta Starej Warszawy.
    Kościół Matki Bożej Loretańskiej – kościół znajdujący się w Warszawie, w dzielnicy Praga-Północ, przy ul. Ratuszowej 5a.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.056 sek.