• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nynorsk

    Przeczytaj także...
    Vestlandet (wym. norw. /ˈvɛstˈlɑnə/) – region w południowo-zachodniej Norwegii, położony wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego. Obejmuje obecnie trzy okręgi (fylke): Møre og Romsdal, Vestland i Rogaland, dawniej zaliczano do niego także Sørlandet (Agder), zachodnią część Telemarku, Hallingdal, Valdres i północną część doliny Gudbrandsdalen. Region zajmuje powierzchnię 58 582 km² i w 2015 liczył 1 350 548 mieszkańców. Główne miasta regionu to Bergen i Stavanger. Przede wszystkim na dialektach Vestlandetu Ivar Aasen oparł nynorsk, obecnie jeden z dwóch standardowych wariantów zapisu języka norweskiego. W tym regionie wariant ten jest także używany najczęściej, chociaż przede wszystkim na obszarach wiejskich. Trøndelag – region w środkowej Norwegii składający się z dwóch okręgów: Nord-Trøndelag i Sør-Trøndelag. Głównym miastem jest Trondheim nad rzeką Nidelvą.
    Riksmål - jedna ze standardowych odmian norweskiego języka literackiego. Został opracowany przez językoznawcę Knuda Knudsena, który w połowie XIX wieku zajął się "norwegizacją" wspólnego języka duńsko-norweskiego (który de facto był językiem duńskim - Norwegia od 1397 do 1814 była w unii z Danią).
    Geograficzny zasięg występowania odmian języka norweskiego

    Nynorsk („nowonorweski”) – jeden z dwóch oficjalnych standardów piśmienniczych języka norweskiego. Drugim standardem jest znacznie bardziej popularny bokmål.

    Nynorsk wywodzi się ze standardu zwanego landsmålem („język krajowy”), który został opracowany przez Ivara Aasena na bazie gwar ludowych zachodniej części Norwegii (głównie Vestlandet, środkowej części Østlandet, Trøndelag i południowej części Nordland), jako według niego najbardziej reprezentatywnych dla „prawdziwego” (pozbawionego wpływów duńskich) języka norweskiego. Efektem badań tychże gwar były wydane przez Aasena książki opisujące „język kraju”: Det norske Folkesprogs Grammatik (1848), Ordbog over det norske Folkesprog (1850) oraz Prøver af Landsmålet i Norge (1853).

    Ivar Andreas Aasen [czyt. o:sen] (ur. 5 sierpnia 1813 w Ørsta, zm. 23 września 1896 w Oslo) – norweski nauczyciel, poeta i językoznawca.Konflikt językowy w Norwegii (norw. målstriden, språkstriden lub sprogstriden) – długotrwały i wciąż istniejący konflikt związany z występowaniem dwóch standardów literackich języka norweskiego: bokmål i nynorsk. Od XVI wieku do roku 1814 językiem urzędowym na terenie Norwegii był duński, co wynikało bezpośrednio z duńskiego panowania na terytorium Norwegii. W rezultacie język norweski nie rozwijał się w sposób skoordynowany i stał się przedmiotem walki różnych frakcji domagających się wpływów własnych dialektów i odmian. Konflikty występowały w dziedzinie ortografii, standaryzacji, a także polityki, kultury i literatury.

    Na podstawie Zarządzenia o równouprawnieniu landsmål został w roku 1885 uznany wraz z riksmålem za język urzędowy Norwegii. Od 1892 r. władze lokalne miały możliwość same wybierać główny język urzędowy na swoim terenie i decydowały o podstawowym języku nauczania. W 1929 roku został zmodyfikowany i nazwany nynorsk. Funkcjonowanie dwóch odrębnych języków stawało się coraz większym problemem dla państwa i społeczeństwa, w związku z czym podejmowano liczne ich reformy (1862, 1877, 1885, 1893, 1901, 1907, 1910, 1917, 1938, 1942, 1958, 1972/73, 1981, 2002, 2005, 2012), które miały na celu zbliżyć je do siebie (samnorsk), ale były z oporem przyjmowane przez różne grupy. Konflikt pomiędzy zwolennikami obu wariantów był ostry do II wojny światowej. Do końca wojny rosło znaczenie nynorsk, jednak po niej nastąpiło odwrócenie tego trendu. Niewielkie reformy wprowadzane po II wojnie światowej skupiły się głównie na dopasowaniu reguł do języka powszechnie mówionego, który za sprawą mediów, klasy średniej i mieszkańców dużych miast najbardziej przypomina bokmål. Obecnie standardu nynorsk języka norweskiego używa 10–15% mieszkańców Norwegii.

    Język norweski (norw. norsk språk, norsk) – język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Jako że do tej pory nie wyodrębnił się jeden standard wymowy, każdy dialekt ma status oficjalny. Językiem norweskim posługuje się około 4,2 mln mówiących, z tego 3,5 mln do zapisu używa odmiany bokmål, a 700 tys. odmiany nynorsk. Norweski jest językiem urzędowym Norwegii.Grafolekt – standard danego języka służący jako norma w piśmiennictwie narodowym, wyposażony w przepisy ortografii i interpunkcji. Od obiegowych dialektów odróżnia się większą stabilizacją na płaszczyźnie gramatycznej, lepszym wypracowaniem leksykalnym, ugruntowaniem tradycyjnym i większym zasięgiem, obejmującym szersze terytorium geograficzne. Grafolekt może się opierać na mowie elit społecznych lub na pewnym dialekcie regionalnym, choć w znormalizowanej postaci nie jest w pełni tożsamy ze swoim pierwowzorem – ma charakter sztuczny. Nie stanowi własności żadnej klasy ani regionu, ale jest szczególnie kojarzony z tymi grupami użytkowników języka, które posługują się nim najczęściej. Przykładem grafolektu jest język ogólnoangielski (Standard English). Funkcję grafolektu pełni prawie każdy język standardowy (ogólnoetniczny).

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • konflikt językowy w Norwegii
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Martyna Engeset-Pograniczna, Dlaczego Norwegowie po 200 latach przetłumaczyli swoją konstytucję na norweski?, wyborcza.pl, 27 maja 2019 [dostęp 2019-06-08] (pol.).
    Nordland – jeden z 19 okręgów, na które podzielona jest Norwegia. Graniczy z: regionem Troms od północy, Nord-Trøndelag od południa, z terytorium Szwecji - Norrbottens län od wschodu, Västerbottens län od południowego wschodu – oraz z Oceanem Atlantyckim (Morze Norweskie) od zachodu.Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.




    Warto wiedzieć że... beta

    Østlandet (bokmål), Austlandet (nynorsk) – region geograficzny w południowo-wschodniej części Norwegii, obejmujący osiem okręgów: Akershus, Buskerud, Hedmark, Oppland, Oslo, Telemark, Vestfold oraz Østfold. Østlandet graniczy z norweskimi regionami: Sørlandet na południowym zachodzie, Vestlandet na zachodzie i Trøndelag na północy, oraz ze szwedzkimi regionami: Jämtland na północnym wschodzie, Dalarna i Värmland na wschodzie oraz Västra Götaland na południowym wschodzie. Zajmuje łączną powierzchnię 94 575 km² i liczy 2 593 085 mieszkańców (2015). Spośród 142 gmin wchodzących w skład regionu, 42 mają status miasta. Największe to Oslo, Bærum, Drammen, Fredrikstad i Asker.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.009 sek.