• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nydek



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Piastowie cieszyńscy – linia dynastii Piastów śląskich, wywodząca się od Mieszka cieszyńskiego, syna Władysława opolskiego. Od około 1290 roku do 1653 roku panowała w Księstwie Cieszyńskim oraz na czasowo podległych mu ziemiach. W linii męskiej wygasła na Fryderyku Wilhelmie (1625), a w linii żeńskiej na Elżbiecie Lukrecji (1653).Stożek Wielki (czes. Velký Stožek; 979 m n.p.m.) – szczyt górski w Paśmie Czantorii w Beskidzie Śląskim o charakterystycznym stożkowatym kształcie, porośnięty lasami bukowymi i iglastymi.
    Historia[ | edytuj kod]

    Wieś powstała w ramach kolonizacji przeprowadzonej przez książąt cieszyńskich. W połowie XV w. książę Przemysław II darował ziemię w dolinie Głuchówki niejakiemu Nidkowi, który założył tam folwark. Pierwsza wzmianka pisemna o Nydku pochodzi z 1430 roku. Politycznie wieś znajdowała się wówczas w granicach księstwa cieszyńskiego, będącego lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).

    Strzelma (czes.: Střelma) - krótki, bystry potok w Paśmie Czantorii i Stożka w Beskidzie Śląskim. Cały tok na terenie wsi Nydek, już po stronie czeskiej pasma. Długość ok. 4,5 km.Na mapach: 49°41′21,04″N 18°39′08,11″E/49,689178 18,652253 Huta trzyniecka (cz. Třinecké železárny, w skrócie TŻ, niem. Trzynietzer Eisenwerk, ciesz. Werk) – huta żelaza i stali w Trzyńcu, w kraju morawsko-śląskim w Czechach. TŻ produkuje ponad jedną trzecią całej stali w Czechach (około 2,5 miliona ton rocznie). Od samego założenia w hucie wytworzono ponad 150 milionów ton surowej stali. Ważnym udziałowcem spółki jest Moravia Steel, największa w Czechach korporacja metalurgiczna kontrolowana przez kapitał krajowy.

    W 1502 r. drogą kupna nabyła wieś szlachecka rodzina Czelów z Czechowic. Córka Achacego Czeli, Katarzyna, wniosła Nydek w wianie poślubionemu w 1591 r. Janowi Goczałkowskiemu. Na początku XVIII w. powstała Nowa Osada, zaś w latach 1749–1777 osiedla w dolinach Strzelmej i Górskiego Potoku. Jako ostatnie zaczęły powstawać osiedla w górnej części doliny Głuchówki, wydzielone później z katastru Nydku i włączone do efemerycznej wsi Głuchowa. W 1792 r. Goczałkowscy sprzedali wieś Komorze Cieszyńskiej, która natychmiast rozparcelowała folwark.

    Beskid Śląski (czes. Slezské Beskydy, 513.45) – pasmo górskie, stanowiące część Beskidów Zachodnich. Jest mezoregionem wchodzącym w skład prowincji Karpat Zachodnich. Najwyższymi szczytami Beskidu Śląskiego są Skrzyczne (1257 m n.p.m.) i Barania Góra (1220 m n.p.m.), natomiast dla części czeskiej Czantoria Wielka (995 m n.p.m.).Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

    Rolnictwo nigdy jednak nie odegrało znaczącej roli w Nydku. Gwałtowny rozwój wsi wiązał się z odkryciem w 1772 r. na jej obszarze największych na Śląsku Cieszyńskim pokładów rudy żelaza, zawierających ok. 15% tego surowca. Początkowo dostarczano rudę do huty w Ustroniu, a od 1839 r. do nowo powstałej huty w Trzyńcu. Pozyskiwano ją systemem odkrywkowym, a w przypadku bogatych żył także sztolniowym. Spośród 18 miejscowości, dostarczających rudę do Trzyńca, Nydek pokrywał ponad połowę zapotrzebowania: np. w 1843 r. wydobyto tu 1465 ton rudy. Mieszkańcy dostarczali do huty także węgiel drzewny, który stosowany był jako wsad do wytapiania surówki do roku 1868, kiedy to przystosowano wielki piec do opalania koksem. W 1880 r. nastąpił kres wydobycia rudy w Nydku, gdyż zaczęto ją sprowadzać nowo powstałą Koleją Koszycko-Bogumińską z bogatszych złóż na Słowacji. Miejscowi kopacze i węglarze podjęli wtedy pracę w trzynieckiej hucie. Według austriackiego spisu ludności z roku 1910 miał Nydek 1747 mieszkańców z tego 1730 (99%) Polaków a 17 (1%) Niemców . Zetknięcie się mieszkańców Nydku z techniką i wykształconą kadrą techniczną zaowocowały szybszym, niż w innych beskidzkich wsiach, postępem cywilizacyjnym, zwłaszcza w dziedzinie mechanizacji rolnictwa. Z kolei kryzys gospodarczy w dwudziestoleciu międzywojennym przysporzył wsi wielu bezrobotnych. Wywodzili się z nich słynni nydeccy przemytnicy, przepędzający z Polski do Czechosłowacji całe tabuny bydła, koni i świń, a w stronę przeciwną przenoszący tony artykułów przemysłowych, głównie butów.

    Igelit – tworzywo sztuczne uzyskiwane w procesie polimeryzacji chlorku winylu (ok. 80%) i estrów kwasu akrylowego (ok. 20%). Przejście graniczne Wielka Czantoria - Nýdek (rejon znaku granicznego III/244(właściwie pod Czantorią Wielką na zachód pod szczytem) - dawne polsko - czeskie przejście graniczne turystyczne położone w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Ustroń. Wielka Czantoria (czes. Velká Čantoryje, niem. Großer Czantory-Berg, 995 m n.p.m.) – najwyższe wzniesienie Pasma Czantorii w Beskidzie Śląskim .

    Do 21 grudnia 2007 r. funkcjonowały w miejscowości przejścia graniczne: Nýdek-Cisownica i Nýdek-Wielka Czantoria, które to na mocy Układu z Schengen zostały zlikwidowane.

    Nydek jako ośrodek narciarstwa[ | edytuj kod]

    W latach międzywojennych Nydek znany był jako jeden z najważniejszych w Beskidach ośrodków narciarskich. W 1932 r. z inicjatywy entuzjastów narciarstwa z Polskiego Klubu Sportowego „Groń” z Bystrzycy w ciągu 5 miesięcy zbudowano tu dużą, jak na ówczesne warunki, skocznię narciarską w dolinie Górskiego Potoku. Skocznia, zwana popularnie „Na Kątach”, umożliwiała oddawanie skoków nawet powyżej 50 m. Jej projektantem był budowniczy zakopiańskiej „Krokwi”, kpt. Roman Loteczko, a pierwsze skoki wykonał najsłynniejszy wówczas polski narciarz, Bronisław Czech. Aż do początku lat 50. XX w. organizowano na niej cieszące się dużą popularnością zawody, w których startowali niemal wszyscy ówcześni czołowi zawodnicy polscy i czechosłowaccy. Później skocznia stała się własnością klubu sportowego huty trzynieckiej, który ją powiększył i przebudował. Rekordzistą skoczni (skok na odległość 70 m) jest czechosłowacki mistrz olimpijski Jiří Raška. Wówczas też obok wybudowano dwa mniejsze obiekty (30 i 40 m), kryte igelitem, umożliwiające treningi w okresie lata, są one w idealnym stanie. Natomiast największa jest obecnie w stanie ruiny.

    Pasmo Czantorii – jeden z grzbietów Beskidu Śląskiego, znany również pod nazwą Pasmo Stożka i Czantorii. Znajduje się pomiędzy dolinami Olzy i Wisły, stanowi więc granicę zlewisk Wisły i Odry. Wzdłuż grzbietu biegnie także granica państwowa pomiędzy Polską i Czechami. najwyższe szczyty: Wielka Czantoria (995 m n.p.m.), Kiczory (990 m n.p.m.) i Stożek Wielki (979 m n.p.m.).Królestwo Czech (czes. České království) – historyczne państwo istniejące od momentu koronacji Wratysława II na króla Czech. Po jego śmierci Czechy znów stały się księstwem. Ponownie istniało królestwo w czasie panowania Władysława II. Od czasów Przemysła Ottokara I tytuł królewski był dziedziczny. Po wygaśnięciu dynastii Przemyślidów w 1306 r. Czechy przeszły pod panowanie Luksemburgów. Od 1356 r. król Czech był jednym z elektorów Rzeszy. Po bezpotomnej śmierci Ludwika II Jagiellończyka w 1526 r. Czechy dostały się pod panowanie Habsburgów. Od 1849 r. kraj koronny Cesarstwa Austrii, obejmujący obszar Czech właściwych. W wyniku rozpadu Austro-Węgier po I wojnie światowej Królestwo Czech weszło w skład Czechosłowacji.

    Obecnie działalność sportowa we wsi skupia się w klubie TJ Sokol Nýdek.

    Wieś dziś[ | edytuj kod]

    Nydek jest bazą wypadową do wycieczek pieszych i rowerowych w góry Beskidu Śląskiego. Najwyższym wzniesieniem jest Wielka Czantoria, na którą planuje się budowę kolejki linowej. Pod koniec czerwca odbywa się tu tradycyjny festiwal piwa Bierfest, a pod koniec wakacji festiwal folkowy U potoka. Działa tu także koło Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego.

    Powiat Frydek-Mistek (czes. Okres Frýdek-Místek) to powiat w kraju morawsko-śląskiego (okręg terytorialny: kraj północnomorawski) w Czechach. Wschodnia część przed 1960 stanowiła powiat Czeski Cieszyn.Monarchia Habsburgów – nazwa określająca związek państw będących w unii personalnej, którego władca z rodziny Habsburgów był jednocześnie arcyksięciem Austrii, królem Czech, królem Węgier oraz władcą podległych im księstw. Związek istniał w latach 1526–1804. Część państw Monarchii Habsburgów należało do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a jako król Czech, władca monarchii był elektorem przy elekcji króla Niemiec (który następnie był intronizowany na Cesarza). Zazwyczaj władca Monarchii był wybierany na Cesarza Narodu Niemieckiego. Monarchia Habsburgów została przekształcona w Cesarstwo Austrii 11 sierpnia 1804, a dwa lata później dwucesarz Franciszek II Habsburg rozwiązał Święte Cesarstwo Rzymskie.

    We wsi znajduje się drewniany kościół św. Mikołaja z 1576 (pierwotnie ewangelicki, obecnie katolicki) oraz zabytkowe góralskie chałupy drewniane. W czasach wzmożonych działań kontrreformacji na zboczu Czantorii, w miejscu zwanym Zakamiyń, protestanci odprawiali tajne nabożeństwa, co upamiętnione zostało tablicą ku czci ewangelickiego kaznodziei – Jerzego Trzanowskiego. Z wsią związana jest też legenda o uśpionych rycerzach, którzy przyjdą z pomocą Ziemi Śląskiej w razie potrzeby.

    Kontrreformacja – nurt w Kościele katolickim, który był okresem odnowy zapoczątkowanym soborem trydenckim oraz zakończonym wraz z wojną trzydziestoletnią. Czasami jest on uznawany jako odpowiedź na reformację.Narciarstwo – jedna z dyscyplin sportowych polegająca na przemieszczaniu się lub wykonywaniu ewolucji za pomocą sprzętu narciarskiego – nart, a także kijków. Narty mocowane są do butów narciarza za pomocą specjalnych wiązań.
  • Nydecki rynek

  • Widok na Czantorię

  • Początek Trasy Rycerskiej na Czantorię

  • Tradycyjna chałupa drewniana

  • Dom letniskowy

  • Dom PZKO

    Ewa Milerska (ur. 21 grudnia 1915 w Nydku, zm. 8 czerwca 1985) - polska działaczka społeczna i poetka ludowa. Działała w Polskim Związku Kulturalno-Oświatowym. Publikowała m.in. na łamach "Głosu Ludu" i "Zwrotu". Zbierała materiały folklorystyczne. Autorka tekstu Haft na żywotek cieszyński (1985) oraz pośmiertnie wydanego tomiku Kwiaty z naszej łąki.Jerzy Trzanowski (czes. Jiří Třanovský, słow. Juraj Tranovský, łac. Georgius Tranoscius; ur. 27 marca lub 9 kwietnia 1592 w Cieszynie, zm. 29 maja 1637 w Liptowskim Mikulaszu) – pastor, tworzący w języku czeskim i łacińskim pisarz religijny.


  • Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Trzyniec (czes. Třinec, niem. Trzynietz, słow. Trinec) – miasto we wschodnich Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek, w obrębie Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego. Położone jest w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego, nad rzeką Olzą, na granicy Pogórza Morawsko-Śląskiego i Pogórza Śląskiego, południowe dzielnice zaś w kotlinie rozdzielającej Beskid Śląski i Beskid Śląsko-Morawski. Liczy 38 tys. mieszkańców.
    Układ z Schengen – porozumienie, które znosi kontrolę osób przekraczających granice między państwami członkowskimi układu, a w zamian za to wzmacnia współpracę w zakresie bezpieczeństwa i polityki azylowej. Dotyczy również współpracy przygranicznej.
    Muzyka folkowa – gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej. Często muzyka folkowa jest określana jako europejska muzyka ludowa.
    Piwo – najstarszy i najczęściej spożywany napój alkoholowy oraz trzeci po wodzie i herbacie najbardziej popularny napój na świecie. W znaczeniu ogólnym piwo to każdy napój otrzymany w wyniku enzymatycznej hydrolizy skrobi i białek zawartych w ziarnach zbóż i poddany fermentacji alkoholowej. W węższym znaczeniu pod pojęciem piwa rozumie się napój zawierający alkohol i dwutlenek węgla otrzymany w wyniku fermentacji alkoholowej wody, słodu i chmielu przy użyciu wyselekcjonowanych szczepów drożdży.
    Kolej linowa – środek transportu, w którym gondola, krzesło, narciarz trzymający orczyk lub wagon towarowy porusza się ciągnięty przez linę: naziemną lub napowietrzną (Istnieją systemy, gdzie lina nośna stanowi jednocześnie linę napędową).
    „Leśne kościoły” ewangelickie – miejsca odludnie położone w beskidzkich lasach, zwłaszcza w Beskidzie Śląskim, gdzie w okresie kontrreformacji (w latach ok. 1654–1709) ewangelicy ze Śląska Cieszyńskiego potajemnie odprawiali nabożeństwa.
    Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.048 sek.