• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowopłetwe

    Przeczytaj także...
    Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.Doskonałokostne, doskonałokostnoszkieletowe, cienkołuskie, ościste (Teleostei) – infragromada ryb promieniopłetwych (Actinopterygii) obejmująca większość współcześnie żyjących gatunków ryb. W literaturze często nazywane są rybami kostnoszkieletowymi lub kościstymi.
    Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).

    Nowopłetwe (Neopterygii) – podgromada ryb promieniopłetwych obejmująca większość współcześnie żyjących gatunków ryb.

    Ewolucja[]

    Nowopłetwe wyłoniły się w późnym permie, około 250 mln lat temu (późny perm), prawdopodobnie z ganoidów chrzęstnych. Okres ich panowania w wodach całego świata rozpoczął się w erze mezozoicznej i trwa nadal. U pierwszych przedstawicieli tej grupy pojawił się częściowo skostniały szkielet oraz prymitywny pęcherz pławny. Reliktem tej linii rozwojowej są współczesne niszczukokształtne. U pozostałych dwóch grup, które przetrwały do dzisiejszej formy nastąpiła redukcja warstwy ganoiny, co przyczyniło się do zmniejszenia ciężaru łusek. Pojawiła się ruchoma kość szczękowa, prostsza budowa płetw i symetryczna płetwa ogonowa. Dzięki tym zmianom nowopłetwe mogły sprawniej pływać i zdobywać pokarm, stały się zwinnymi, szybkimi drapieżcami i odniosły sukces ewolucyjny – zdominowały większość zbiorników wodnych na Ziemi.

    Łuski – cienkie płytki kostne pokryte szkliwem osadzone w kieszonkach, stanowiące osłonę ciała, przeważnie ułożone w podłużne i poprzeczne szeregi, zachodzące na siebie dachówkowato, pokryte śluzem. U wielu gatunków kolor łusek pełni funkcję maskującą. Są one wytworem skóry właściwej. Łuski wraz z pokrywającym je śluzem zmniejszają opór ciała poruszającej się ryby. Łuski ryb przyrastają okresowo. Wiosną i latem ryby rosną szybko, linie przyrostu łusek są szersze i ułożone rzadziej; widać je w postaci jasnych pasków. Jesienią i zimą linie przyrostu są węższe i tworzą paski ciemne. Na podstawie liczby pasków można określić wiek ryby.Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowe krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).

    Systematyka[]

    Wśród nowopłetwych wyodrębniane są dwie grupy:

  • Holostei – ganoidy kostne z rzędami:
  • Semionotiformesniszczukokształtne
  • Amiiformesamiokształtne
  • Teleosteidoskonałokostne
  • Przypisy

    1. Neopterygii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
    2. Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.
    3. Joseph S. Nelson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2006, s. 95–96. ISBN 0-471-25031-7.
    4. Ryby : encyklopedia zwierząt. Henryk Garbarczyk, Małgorzata Garbarczyk i Leszek Myszkowski (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007, s. 96. ISBN 978-83-01-15140-9.
    Gromada (w botanice divisio, w zoologii classis) – nazwa stosowana w języku polskim na określenie dwóch różnych rangą kategorii systematycznych.Niszczukokształtne, łuskokształtne (Lepisosteiformes) – rząd ryb promieniopłetwych zaliczanych do przejściowców (Holostei).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Promieniopłetwe, kostnopromieniste, kostnopromienne (Actinopterygii, z gr. aktina – promień i pterygio – płetwa) – gromada ryb kostnoszkieletowych (Osteichthyes) o płetwach wspartych na promieniach kostnych, obejmująca większość (około 30 tys.) współcześnie żyjących gatunków ryb. Wykazują znaczne zróżnicowanie morfologiczne. Zasiedlają wszystkie typy wód słodkich, słonawych i słonych. Od mięśniopłetwych odróżnia je budowa płetw i sposób poruszania.
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.
    Pęcherz pławny – cienkościenny, błoniasty narząd występujący u wielu ryb, pełniący funkcję narządu hydrostatycznego, a czasem oddechowego (u ryb dwudysznych).
    Przejściowce, ganoidy kostne, kostołuskie, pełnokostne (Holostei) – infragromada ryb promieniopłetwych obejmująca rzędy ryb, u których zachowały się prymitywne cechy budowy.
    Joseph Schieser Nelson (ur. 12 kwietnia 1937 w San Francisco, zm. 9 sierpnia 2011 w Alberta w Kanadzie) – kanadyjski zoolog, światowej sławy ekspert w zakresie systematyki ryb i były kierownik departamentu zoologii University of Alberta. Jego badania i praca naukowa koncentrowały się głównie na systematyce ryb. Najbardziej znany jest jako autor książki Fishes of the World (Ryby świata), której pierwsza edycja ukazała się w 1976 roku, a ostatnia, czwarta edycja, w 2006. Zawarł w niej naukowy, kompleksowy przegląd wszystkich rodzin ryb kopalnych i współcześnie żyjących. Książka ta stała się standardowym odniesieniem w systematyce i ewolucji tej grupy kręgowców.
    Kostnochrzęstne, kostołuskie, ganoidy chrzęstne, kostnołuskie, chrzęstnokostne (Chondrostei), błędnie nazywane chrzęstnikami – podgromada ryb promieniopłetwych (Actinopterygii). Pierwotne formy ryb kostnochrzęstnych pojawiły się już we wczesnym dewonie, rozkwit przeżyły w permie i triasie. Występowały na całym świecie. Obecnie występują w Europie, Azji, Afryce i Ameryce Północnej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.009 sek.