• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowela kwietniowa

    Przeczytaj także...
    Senat Rzeczypospolitej Polskiej – organ władzy ustawodawczej, druga izba (tradycyjnie określana jako izba wyższa) polskiego parlamentu. Składa się ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym, w jednomandatowych okręgach wyborczych na czteroletnią kadencję, rozpoczynającą się i kończącą wraz z kadencją Sejmu (jeśli kadencja Sejmu zostanie skrócona, skróceniu ulega także kadencja Senatu). W przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent RP zarządza wybory uzupełniające.Nowelizacja – częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, później wydany. W praktyce nowelizuje się tylko ustawy.
    Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (konstytucja stalinowska, konstytucja lipcowa) – polska konstytucja uchwalona przez Sejm Ustawodawczy 22 lipca 1952, opublikowana 23 lipca 1952, weszła w życie 23 lipca 1952 z mocą obowiązującą od 22 lipca 1952 i zmieniona z dniem 1 stycznia 1990 w Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Opracowana w pierwotnej postaci według wzoru stalinowskiej konstytucji ZSRR z 1936.

    Nowela kwietniowa (Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 roku o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej) – uchwalona 7 kwietnia 1989 przez Sejm PRL nowelizacja Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

    Po zakończeniu obrad Okrągłego Stołu, Sejm PRL 7 kwietnia 1989 uchwalił ustawę o zmianie ustawy konstytucyjnej z 1952 oraz ordynacje wyborcze – do Sejmu oraz do przywróconego Senatu.

    Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w wersji z 7 kwietnia 1989 wraz z późniejszymi zmianami obowiązywała od 8 kwietnia 1989 do 8 grudnia 1992, do czasu wejścia w życie tzw. Małej Konstytucji.

    Mała Konstytucja z 1992 – Ustawa Konstytucyjna z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym. Uchwalona przez Sejm I kadencji 1991-1993. Obowiązywała od 8 grudnia 1992 do 16 października 1997.Ordynacja wyborcza (lub system wyborczy) – zbiór przepisów wchodzących w skład tzw. prawa wyborczego regulujących sposób przeprowadzenia wyborów, a w szczególności zasady wyłaniania ich zwycięzców i podziału mandatów.

    Nowelizacja wprowadzała (bądź przywracała) następujące instytucje:

  • Senat – z prawem do wnoszenia poprawek do ustaw oraz z prawem inicjatywy ustawodawczej,
  • urząd Prezydenta w miejsce dotychczasowej kolegialnej Rady Państwa,
  • Krajową Radę Sądownictwa, organ właściwy dla wnioskowania nominacji sędziowskich.
  • Rada narodowa – terenowy organ władzy państwowej w PRL. Zgodnie z Konstytucją z 1952 roku były wybieralnymi na 3 lata organami w gminach, miastach, dzielnicach większych miast, powiatach i województwach. Rady narodowe poszczególnych szczebli wybierały swoje prezydia i były zależne od rad wyższego szczebla.Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (Sejm RP), Sejm – izba niższa dwuizbowego parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej; Izba Poselska wyłoniła się z Sejmu walnego w 1493; od uchwalenia konstytucji Nihil novi (1505) Sejm jest najwyższym organem władzy ustawodawczej w Polsce.

    Ordynacja wyborcza[edytuj kod]

  • Wybory miały być powszechne, równe i bezpośrednie, a głosowanie tajne.
  • Wybory do Sejmu i Senatu miały być przeprowadzone w dwóch turach.
  • Uzyskanie mandatu poselskiego w pierwszej turze było możliwe po uzyskaniu bezwzględnej większości głosów w okręgu wyborczym.
  • 65% mandatów w izbie niższej (299 z 460) przyznano stronie koalicyjno-rządowej z PZPR na czele.
  • Pozostałe 35% mandatów (161 z 460) poddano pod wybory powszechne (z czego wszystkie 161 przypadło opozycji)
  • W każdym okręgu wyborczym, co najmniej 1 mandat zagwarantowano dla kandydatów bezpartyjnych.
  • Senat w liczbie 100 senatorów miał zostać wyłoniony w całkowicie wolnych i demokratycznych wyborach.
  • Kadencja Senatu upływała wraz z kadencją Sejmu.
  • Rozwiązanie Sejmu pociągało za sobą koniec kadencji Senatu.
  • Sejm[edytuj kod]

    Sejm był najwyższym organem władzy państwowej.

    Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) – konstytucyjny organ kolegialny istniejący od 8 kwietnia 1989, a powołany 29 grudnia 1989.Wojciech Witold Jaruzelski (ur. 6 lipca 1923 w Kurowie) – polski polityk i dowódca wojskowy, działacz komunistyczny, prezydent PRL (1989) i prezydent RP (1989–1990), generał armii Wojska Polskiego, szef Głównego Zarządu Politycznego WP (1960–1965), szef Sztabu Generalnego WP (1965–1968), minister obrony narodowej (1968–1983), przewodniczący Komitetu Obrony Kraju – Zwierzchnik Sił Zbrojnych, Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych na wypadek wojny, współtwórca Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego; w nocy 12/13 grudnia 1981 stanął na czele Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, która w czasie stanu wojennego (1981–1983) sprawowała faktyczną władzę w Polsce, członek Biura Politycznego KC PZPR (1971–1989), I sekretarz KC PZPR (1981–1989), poseł na Sejm PRL III, IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji, prezes Rady Ministrów PRL (1981–1985), przewodniczący Rady Państwa PRL (1985–1989).
  • Prezydium Sejmu miało prawo do zwoływania posiedzeń (poza pierwszym posiedzeniem zwoływanym przez prezydenta).
  • Powoływanie rządu.
  • Uchwalanie budżetu.
  • Brak możliwości wydawania dekretów z mocą ustawy.
  • Mógł się rozwiązać mocą własnej uchwały.
  • Prawo do ponownego rozpatrzenia ustawy niepodpisanej przez prezydenta.
  • Senat[edytuj kod]

    Senat posiadał ograniczone uprawnienia ustawodawcze. Współudział z Sejmem w uchwalaniu ustaw.

    Prezydent Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – urząd utworzony jako rezultat porozumień Okrągłego Stołu w 1989 roku. Zespół do spraw reform politycznych uznał, że należy zlikwidować Radę Państwa, pełniącą od 1952 roku rolę kolegialnej głowy państwa i w jej miejsce powołać urząd Prezydenta PRLRada Państwa – kolegialny organ naczelny władzy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1947-1989. Łączyła kompetencje władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. W latach 1952-1989 Rada Państwa pełniła obowiązki kolegialnej głowy państwa (odpowiednik prezydenta) oraz zapewniała ciągłość najwyższego kierownictwa państwowego w związku z sesyjnym trybem pracy Sejmu.

    Prezydent[edytuj kod]

    Prezydent był wybierany na 6-letnią kadencję przez Zgromadzenie Narodowe. Pierwszym i jedynym Prezydentem PRL został gen. Wojciech Jaruzelski.

    Uprawnienia prezydenta[edytuj kod]

  • zarządzanie wyborów do Sejmu, Senatu, rad narodowych
  • funkcje reprezentacyjne
  • prawo do zwołania pierwszego posiedzenia Sejmu
  • desygnacja kandydata na premiera
  • prawo niepodpisywania ustawy uchwalonej przez obie izby
  • nadzór nad radami narodowymi
  • prawo łaski
  • zwierzchnictwo nad siłami zbrojnymi
  • nadawanie orderów i odznaczeń
  • prawo do rozwiązania Sejmu w sytuacji, gdy Sejm nie powołał rządu, nie przyjął budżetu i gdy uchwalił ustawę, która nie pozwalała mu wykonywać jego konstytucyjnych uprawnień
  • Odpowiedzialność prezydenta[edytuj kod]

  • prezydent nie ponosił odpowiedzialności politycznej
  • prezydent mógł być pociągnięty do odpowiedzialności konstytucyjnej
  • Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – składał się w I kadencji z 425, w II kadencji z 459, a w pozostałych kadencjach z 460 posłów. Początkowo ustalono jednolitą normę przedstawicielską – 1 poseł: 60 tys. mieszkańców, później wykreślono ją z konstytucji jako niepraktyczną. Zerwano z zasadą mandatu wolnego (poseł był przedstawicielem ludu pracującego i mógł być przezeń odwołany, w praktyce ani razu nie wykorzystano tego przepisu – jako zbyt niebezpiecznego). Wprowadzono czteroprzymiotnikowe prawo wyborcze (wykreślenie zasady proporcjonalności). Sejm większością głosów przyjmował ustawy i podejmował uchwały, wybierał ze swego grona Prezydium (funkcja marszałka zwykle przypadała przedstawicielowi ZSL), na pierwszym swym posiedzeniu powoływał Prezesa Rady Ministrów wraz z Radą Ministrów oraz Radę Państwa. Uchwalał budżet i narodowe plany społeczno-gospodarcze. Miał prawo przyjmować petycje od obywateli. Do niego należały też niektóre uprawnienia kreacyjne, m.in. wybór szefa NIK, członków Trybunału Stanu i Konstytucyjnego oraz Rzecznika Praw Obywatelskich (trzy ostatnie instytucje powołane dopiero w latach osiemdziesiątych). Parlament obradował w trybie sesyjnym. Sesje zwoływane były w określonych terminach przez Radę Państwa.Kadencja (łac. cadentia – upadek) – określony przez prawo okres pełnienia danej funkcji (urzędu) przez urzędnika lub organ pochodzący z wyboru. Na przykład określona w konstytucji kadencja prezydenta w Polsce trwa 5 lat, a Sejmu i Senatu - 4.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wybory – proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy. Jest to podstawowy mechanizm demokracji.
    Okrągły Stół – negocjacje prowadzone od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 przez przedstawicieli władz PRL, opozycji solidarnościowej oraz kościelnej (status obserwatora - Kościół Ewangelicko-Augsburski oraz Kościół rzymskokatolicki). Prowadzone były w kilku miejscach, a ich rozpoczęcie i zakończenie odbyło się w siedzibie Urzędu Rady Ministrów PRL w Pałacu Namiestnikowskim (obecnie Pałac Prezydencki) w Warszawie. W obradach wszystkich zespołów brały udział 452 osoby.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.