• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Notostraca

    Przeczytaj także...
    Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków. Badaniem skorupiaków zajmuje się karcynologiaRząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).
    Skrzelonogi (Branchiopoda) – skorupiaki słodkowodne. Ciało wyraźnie segmentowane – duża liczba segmentów. Odnóża liczne, dwugałęziste, służą jednocześnie do poruszania się, oddychania i do pobierania pokarmu. Żywią się odfiltrowując drobne cząstki pokarmowe (detrytus, plankton) z wody. Serce ma postać wydłużonego naczynia grzbietowego, kurczliwego, z licznymi ostia. Układ nerwowy jest bardzo prymitywny – drabinkowy. W rozmnażaniu częste jest zjawisko partenogenezy.

    Przekopnice, tarczowce, nieboraki (Notostraca) – rząd skrzelonogów (Branchiopoda) obejmujący kilkanaście gatunków.

    Występowanie[]

    Przekopnice to skorupiaki rozprzestrzenione na całej kuli ziemskiej; w Europie Środkowej są reprezentowane przez nieliczne gatunki. Spotyka się je głównie w okolicach podbiegunowych, w strefie umiarkowanej też korzystniejsze dla nich są zazwyczaj niskie temperatury. Silniejsze gatunki (np. przekopnica wiosenna) żyją i rozmnażają się wczesną wiosną, gdy temperatura wody jest jeszcze bardzo niska. Słabsze gatunki (np. przekopnica właściwa) pojawiają się i rozmnażają w mniej korzystnych warunkach, wtedy, gdy nie ma już konkurencji ze strony silniejszych gatunków. Przekopnice występują w zbiornikach okresowo wysychających.

    Partenogeneza (z greckiego παρθενος, "dziewica" oraz γενεσις "narodziny"), dzieworództwo – odmiana rozmnażania traktowana najczęściej jako bezpłciowa (pomimo udziału gamety) z powodu braku zapłodnienia, polegająca na rozwoju osobników potomnych z komórki jajowej bez udziału plemnika. Jest rodzajem apomiksji.Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.

    Charakterystyka[]

    Są to organizmy zazwyczaj zimnolubne, w strefie umiarkowanej spotykane są głównie wiosną. Zaliczane są do fauny słodkowodnej.

    Tułów spłaszczony grzbietobrzusznie, okryty miękkim karapaksem, podzielony jest na wiele segmentów (zazwyczaj 12), z których wyrastają parami odnóża pływne zaopatrzone w listkowate skrzela. Ciało przekopnic osiąga długość od 2–13 cm. Pływają zwrócone brzuszną stroną ku górze, również pełzają i zagrzebują się w mule. W strefie umiarkowanej rozmnażają się partenogenetycznie.

    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.Przekopnica australijska (Triops australiensis) – skorupiak z rodziny Triopsidae dorastający do 6 cm długości. Występuje w Australii.

    Systematyka[]

    Rodzina Triopsidae Keilhack, 1909

    Rodzaj Lepidurus Leach, 1819:

  • Lepidurus apus – przekopnica wiosenna
  • Lepidurus arcticus – przekopnica arktyczna
  • Lepidurus batesoni
  • Lepidurus bilobatus
  • Lepidurus couesii
  • Lepidurus cryptus
  • Lepidurus lemmoni
  • Lepidurus lynchi
  • Lepidurus mongolicus
  • Lepidurus packardi
  • Rodzaj Triops Schrank, 1803:

  • Triops cancriformis – przekopnica właściwa
  • Triops longicaudatus – przekopnica długowidełkowa
  • Triops australiensis – przekopnica australijska
  • Triops granarius – przekopnica afrykańska
  • Triops numidicus
  • Triops newberryi
  • Folklor, etymologia[]

    Popularna nazwa przekopnicy to nieborak. Pochodzenie tej nazwy można tłumaczyć na dwa sposoby:

    Karapaks (łac. carapax pancerz) – twarda grzbietowa powłoka zewnętrzna ciała skorupiaków i pajęczaków. U skorupiaków pancerz jest częścią szkieletu zewnętrznego, który pokrywa głowotułów. Jest szczególnie dobrze rozwinięty u homarów i krabów.Przekopnica właściwa (Triops cancriformis, synonim Apus cancriformis) – skorupiak z rodziny Triopsidae o długości pancerza około 3 cm i całkowitej do 7 cm , według innych źródeł do 13 cm długości .
    1. Niebo-rak czyli rak z nieba. Przekopnice zasiedlają zbiorniki okresowe napełniające się po wiosennych deszczach – być może uważano, iż spadały wraz z deszczem.
    2. Nie-borak – czyli stworzenie o wątłej budowie. "Borak" to po staropolsku siłacz, atleta. (Forma "bora" zachowana do dzisiaj w języku kaszubskim).

    Przypisy

    1. Notostraca, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).

    Bibliografia[]

    1. Tomasz Wilanowski: Bezpancerzowce i tarczowce w akwarium (przedruk elektroniczny z "Akwarium" 3/88) (pol.). [dostęp 13 listopada 2007].
    2. Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.
    3. Soszka J. G. Nie tylko w oceanach, "Nasza Księgarnia", Warszawa 1978
    4. Stańczykowska A. Zwierzęta bezkręgowe naszych wód, WSiP, Warszawa 1979



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama