• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Notacja menzuralna

    Przeczytaj także...
    Kwinta - interwał prosty zawarty między pięcioma kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje kwinta czysta i kwinta zmniejszona (tryton). Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Izorytmia (z gr. równy rytm) – technika kompozytorska, która pojawiła się we Francji w XIV wieku. Opisana jest w traktacie Ars nova Filipa de Vitry (ok. 1320). Polega na zastosowaniu tzw. ordo – periodycznego powtarzania schematu rytmicznego (czyli tzw. talea) i melodycznego (color) lub tylko jednego z nich. Rytmikę izorytmiczną stanowiło 6 modi – schematów rytmicznych opartych na greckich stopach metrycznych.

    Notacja menzuralna – sposób zapisu nut, zapoczątkowany w XIII wieku. Wprowadził ogólnie przyjęte wartości poszczególnych nut, zapoczątkował rozwój muzyki wielogłosowej.

    Historia[]

    Notacja menzuralna miała duże znaczenie dla rozwoju muzyki wielogłosowej. Powstanie tego sposobu zapisywania muzyki związane jest z rozwojem izorytmii. Notacja menzuralna pozwoliła przede wszystkim na różnicowanie i usamodzielnienie poszczególnych głosów kompozycji. Dała możliwość wprowadzenia wielu figuracji i kombinacji głosów.

    Nuta (od łac. nota, znak) – symbol ♪ - znak graficzny dźwięku muzycznego, określający jego wysokość i czas trwania. Takt - w muzyce jest najmniejszym odcinkiem tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi.

    W notacji menzuralnej sposobem na oznaczenie czasu trwania dźwięku stał się kształt nuty. Można rozróżnić dwa rodzaje notacji menzuralnej: tzw. czarną (stosowaną do ok. 1450 r.), która charakteryzowała się zaczernionymi główkami nut, i tzw. białą (od 1450 r.), w której rysowano tylko kontur nut (z wyjątkiem najmniejszych wartości rytmicznych). Ten system notacji oparty na dwóch wartościach - longa i brevis - poszerzono o maximę, która była nutą najdłuższą, dwa razy dłuższą od longi. Jeden z czołowych teoretyków renesansu - Gaffurius - ustalił ludzkie tętno jako normę pulsacji rytmicznej. Jedno uderzenie miało być równe semibrevis, która była połową brevis. Połowę semibrevis stanowiła z kolei minima, zaś ona dzielona była na dwie semiminimy. Przez długi czas system rytmiczny opierał się na tych wartościach, później dodano do niego jeszcze dwie mniejsze: fusę i semifusę - wartości najmniejsze. W transkrypcji przyjęło się uznawać całą nutę za odpowiednik semibrevis, półnutę - minimy, semiminimy - ćwierćnutę, fusy - ósemkę, semifusy - szesnastkę. W systemie znaków notacji menzuralnej, oprócz samych nut, występowały ligatury, pauzy i oznaczenia dodatkowe.

    Unison (z wł. unisono – jednogłośny) – współbrzmienie co najmniej dwóch dźwięków o tej samej wysokości. Wykonanie fragmentu utworu w ten sposób to unisono.Seksta - interwał prosty zawarty między sześcioma kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występują seksta wielka i seksta mała. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.

    Pierwszą miarą rytmu był takt trójdzielny (perfectio), później wprowadzono takt parzysty (imperfectio). Granicę między podziałem dwudzielnym a trójdzielnym oznaczano kreską pionową, ale nie jest to odpowiednik dzisiejszej kreski taktowej. Muzyka menzuralna nie posługiwała się kreską taktową.

    Motet (franc. le mot - słowo) – gatunek muzyczny, wokalny a cappella lub wokalno-instrumentalny, trwale obecny w muzyce od XIII w. Największą rolę odegrał w okresach średniowiecza i renesansu, gdy był głównym polem rozwoju polifonii. W wiekach późniejszych wchłaniał techniki wykształcone w innych formach lub był używany jako archaizm. Stał się też źródłem wielu form – takich jak renesansowy ricercar i późniejsza fuga.Miara (wielkości fizycznej lub umownej) – liczbowy wynik pomiaru danej wielkości, wartość wielkości fizycznej lub umownej wyrażona w postaci iloczynu liczby (wartości liczbowej wielkości), określającej stosunek wartości wielkości do jednostki miary (czyli wskazującej, ile razy wartość ta jest większa lub mniejsza od jednostki miary) i jednostki miary tej wielkości.

    Wraz z rozwojem muzyki wielogłosowej zmieniało się poczucie harmoniczne jej twórców i odbiorców. Do dotychczasowej grupy konsonansów, złożonej z unisonu, kwarty, kwinty i oktawy, dołączyły kolejne współbrzmienia: tercji i seksty.

    Rozwój i zachwyt muzyką menzuralną doprowadziły do wykształcenia nowych form, m.in. motetów. Podstawą dla motetu był tenor zapożyczony z chorału gregoriańskiego. Do niego dokomponowywano dwa kolejne głosy, opierając się na technice discantus. Oba głosy były wokalne i najczęściej posiadały zupełnie odmienne teksty, często w różnych językach.

    Tercja - interwał prosty o wielkości 3 lub 4 półtonów. W szeregu zasadniczym naturalnie występują tercja wielka i tercja mała. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.Oktawa – interwał prosty zawarty między ośmioma kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje oktawa czysta. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kwarta, to odległość od I do IV stopnia, ma 5 półtonów- interwał prosty zawarty między czterema kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje kwarta czysta i kwarta zwiększona (tryton). Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej długość.
    Polifonia (stgr. πολυφωνία polyphonia - "wiele głosów") – rodzaj faktury muzycznej, w której równocześnie dwa lub więcej głosów prowadzonych jest niezależnie od siebie. Szczytowym osiągnięciem polifonii jest twórczość Jana Sebastiana Bacha.
    Discantus (gr. dís - dwa razy; łac. cantus - śpiew) - pojęcie stosowane w okresie Notre-Dame w odniesieniu do kompozycji powstałych przed wykształceniem się organum melizmatycznego. W XIV w. termin ten był równoznaczny z kontrapunktem. W XV-wiecznej muzyce angielskiej termin ten oznaczał dwugłosowy śpiew, w którym głosy prowadzone są w równoległych interwałach tercji lub seksty lub decymy (była to początkowa forma fauxbourdonu).
    Konsonans (łac. consonans) – interwał uważany za zgodnie brzmiący. Jest to współbrzmienie (konsonans harmoniczny) lub następstwo (konsonans melodyczny) przynajmniej dwóch dźwięków, które słuchowo jest odczuwane jako zgodne. Wszystkie interwały zwiększone bądź zmniejszone, mogące enharmonicznie przypominać konsonanse, należą do dysonansów. Na początku konsonansem nazywane były jedynie interwały czyste: pryma, kwarta, kwinta i oktawa. Dopiero harmonia klasyczna za konsonanse uznała również interwały małej i wielkiej tercji oraz seksty. W związku z tym interwały czyste nazywane są konsonansami doskonałymi – w przeciwieństwie do interwałów tercji i seksty, które noszą nazwę konsonansów niedoskonałych. Pojęcie konsonansu w coraz swobodniejszym podejściu do harmonii w muzyce współczesnej jest nadal rozszerzane, chociaż nie jest do końca jednoznacznie zdefiniowane.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.