• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Norweski ruch oporu

    Przeczytaj także...
    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
    Prom SF „Hydro”, który został zatopiony przy udziale norweskiego ruchu oporu w 1943 roku, podczas przewożenia ładunku ciężkiej wody
    Brytyjski żołnierz wita się z trzema członkami norweskiego ruchu oporu 11 maja 1945 roku w Oslo

    Norweski ruch oporu – całokształt działań podjętych przez norweskie społeczeństwo przeciwko niemieckim okupantom i ich kolaborantom z Nasjonal Samling Vidkuna Quislinga w czasie II wojny światowej.

    Milorg (skrót od Militaer Organisasjonen, pol. Organizacja wojskowa) – norweska konspiracyjna organizacja wojskowa z okresu II wojny światowejSabotaż – umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód. Sabotaż ma na celu uniemożliwienie lub utrudnienie prawidłowego funkcjonowania zakładów albo urządzeń lub instytucji o poważnym znaczeniu dla działania państwa.

    Geneza[]

    Norwegia została zdobyta przez Niemców w czerwcu 1940 roku. Rząd premiera Nygaardsvolda i król Haakon VII ewakuowali się do Wielkiej Brytanii. Norwegowie nie odparli napaści przez słabość swojej armii i nieprzygotowanie do wojny (kraj był neutralny). Mimo to dobrze widoczna była powszechna wola walki – to pospolite ruszenie wzięło na siebie główny ciężar obrony. Wobec tego tuż po kapitulacji Norwegii rozpoczęło się formowanie oddziałów paramilitarnych i bierny opór wobec zarządzeń władz okupacyjnych.

    Kampania norweska – działania wojenne wojsk norweskich, francuskich, brytyjskich i polskich, przeciw inwazji niemieckiej pod kryptonimem Operacja Weserübung. Kryptonim ten obejmował atak Kriegsmarine oraz innych wojsk Wehrmachtu na Danię i Norwegię w czasie II wojny światowej. Atak rozpoczął się 9 kwietnia 1940 i oznaczał faktyczny koniec dziwnej wojny na Zachodzie.Bierny opór – sprzeciw bez używania siły fizycznej lub bez większej aktywności. Pojęcie to jest związane z obywatelskim nieposłuszeństwem i niekiedy bywa używane zamiennie. Za jego twórcę uznaje się Mahatmę Gandhiego, który zachęcał swoich rodaków, by w ten sposób przeciwstawiali się brytyjskim władzom kolonialnym w Indiach.

    Walka zbrojna[]

    Ze względu na braki w uzbrojeniu i warunki geograficzne (surowy klimat, wysokogórski teren, trudna linia brzegowa) zbrojne działania ruchu oporu były mocno ograniczone. Największą podziemną organizacją militarną był Milorg, zbrojne ramię Frontu Ojczyźnianego (Hjemmefronten) – głównego ośrodka politycznego ruchu oporu. Ściśle współpracowała ona z norweską sekcją SOE, a jej członkowie byli zaangażowani między innymi w sabotowanie produkcji ciężkiej wody. Ważną rolę odgrywała także Norweska Partia Komunistyczna organizując sabotaż i działania partyzanckie.

    Norweska Partia Komunistyczna (Norges Kommunistiske Parti) – norweska lewicowa partia polityczna. Założona w 1923 po rozłamie w Norweskiej Partii Pracy (DNA). Partia odgrywała znaczącą rolę w norweskim ruchu oporu przeciwko niemieckiemu okupantowi w czasie II wojny światowej oraz w okresie powojennym. Obecnie odgrywa marginalną rolę w polityce.Państwo neutralne – państwo, które zadeklarowało neutralność w określonym konflikcie zbrojnym. Państwo neutralne ma obowiązek nieuczestniczenia w konflikcie zbrojnym oraz nieudzielania pomocy żadnej ze stron konfliktu. Na jego terytorium nie mogą stacjonować oddziały wojskowe państw wojujących. Nie może się też odbywać werbunek do armii państw walczących w konflikcie. Z kolei państwa pozostające w konflikcie zobowiązane są do nienaruszania integralności terytorialnej tego państwa. Wszelkie oddziały państw wojujących, które przekroczą granicę państwa neutralnego powinny zostać rozbrojone i internowane.

    Zobacz też[]

  • Bohaterowie Telemarku
  • Bibliografia[]

  • Norwegian government (1998). "NOU 1998.12: Alta bataljon (aka "The Eitinger Report") – section 11.6.2: Sivorg" (in Norwegian). Norges offentlige utredninger.
  • Linki zewnętrzne[]

  • Muzeum norweskiego ruchu oporu (norw.)



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Special Operations Executive, czyli Kierownictwo Operacji Specjalnych – brytyjska tajna agencja rządowa, której zadaniem było m.in. prowadzenie dywersji, koordynacja działań politycznych i propagandowych, wspomaganie ruchu oporu w okupowanych państwach Europy w czasie II wojny światowej.
    Nasjonal Samling, NS (pol. Jedność Narodowa) – norweska faszystowska (narodowosocjalistyczna) i nacjonalistyczna partia polityczna, założona w 1933 roku przez Vidkuna Quislinga. Wzorowana była na niemieckiej NSDAP. W latach 1940-1945 partia kolaborująca z niemieckim okupantem.
    Bohaterowie Telemarku (org. The Heroes of Telemark) – angielski film wojenny z 1965 roku w reż. Anthony’ego Manna. Film oparty jest na autentycznych wydarzeniach jakie miały miejsce w Norwegii podczas II wojny światowej. Dedykowany jest „norweskim mężczyznom i kobietom, których bohaterstwo uniemożliwiło nazistom zbudowanie bomby atomowej”.
    Język norweski (norw. norsk språk, norsk) – język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Jako że do tej pory nie wyodrębnił się jeden standard wymowy, każdy dialekt ma status oficjalny. Językiem norweskim posługuje się około 4,2 mln mówiących, z tego 3,5 mln do zapisu używa odmiany bokmål, a 700 tys. odmiany nynorsk. Norweski jest językiem urzędowym Norwegii.
    Bitwa o ciężką wodę – całokształt akcji podejmowanych z inspiracji dowództwa alianckiego w celu opóźnienia prowadzonych od 1939 r. przez hitlerowskie Niemcy intensywnych prac badawczych nad bronią atomową. Do jej produkcji niezbędna była ciężka woda. Jeszcze przed inwazją na Francję Niemcy podjęli nieudaną próbę przechwycenia zapasu ciężkiej wody (185 kg) z laboratorium prof. Frédérica Joliot-Curie w Paryżu. Francuzi jednak zdołali przerzucić ciężką wodę do Londynu (maj 1940). Ten niezbędny do produkcji broni atomowej środek hitlerowcy zdobyli w Norwegii, po jej opanowaniu w kwietniu 1940 r. W tym czasie Norwegia produkowała ciężką wodę na skalę przemysłową. Odbywało się to w zakładach chemicznych Norsk Hydro, położonych przy hydroelektrowni Vemork, niedaleko miasta Rjukan, w prowincji Telemark (w 1942 r. wyprodukowały 1,7 t).
    Pospolite ruszenie (fr. levée en masse) – polegało na powoływaniu pod broń całej męskiej ludności państwa lub tylko pewnej części uprawnionej i zobowiązanej do tego rodzaju służby. Mobilizacja pospolitego ruszenia była powszechnym sposobem prowadzenia wojny w średniowiecznej Europie i innych rejonach świata przed wprowadzeniem armii zawodowych – zaciężnych lub z poboru. Członkowie pospolitego ruszenia zobowiązani byli sami dbać o swoje wyposażenie i uzbrojenie – regulowały to osobne przepisy.
    Ruch oporu - to oddział lub formacja oddziałów stworzonych w celu walki przeciwko okupantowi własnego kraju lub rządowi własnego kraju nieposiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.