• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Norrland

    Przeczytaj także...
    Historyczna kraina Szwecji (szw. landskap) to część Szwecji, która pojawiła się w którymś z dawniejszych podziałów politycznych tego kraju. Ze względu na dużą stabilność władzy w tym rejonie świata zwykle krainy historyczne wyróżniają się odrębnym charakterem kulturowym i geograficznym przy czym jednocześnie wielu ludzi współcześnie identyfikuje się z nimi. Główna reforma podziału terytorialnego Szwecji miała miejsce w roku 1634. W roku tym Axel Oxenstierna zastąpił stary podział nowym podziałem na regiony. Podział Oxenstierny dotyczył także Finlandii i zachował się tam do roku 1997, mimo iż kraje te nie stanowią jednego organizmu państwowego od 1809.Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.
    Gästrikland – prowincja historyczna (landskap) w środkowej Szwecji, położona w południowo-wschodniej części Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa i wschodu z Uppland, od południa z Västmanland, od zachodu z Dalarna oraz od północy z Hälsingland.
    Norrland na mapie Szwecji
    Historyczny podział Szwecji na cztery kraje obowiązujący przed rokiem 1809, kiedy Finlandia była częścią tego kraju

    Norrland (lub Norrlandia, fin. Norlanti) to nazwa najbardziej na północ wysuniętej części Szwecji, jeden z czterech historycznych krajów Szwecji. Nie jest ona żadną administracyjnie wyróżnioną jednostką, jednak występuje powszechnie w codziennym języku. Ludzie z południowej części Szwecji określają często w ten sposób bliżej nieokreśloną "północną Szwecję". Jednak taka swoboda w określaniu jest często traktowana przez mieszkańców północy z dużą rezerwą, gdyż nie ma podobnego określenia na bliżej nieokreślone południowe rejony państwa.

    Österland (lub Österlanden; fiń. Itämaa) – historyczne określenie jednego z czterech tradycyjnych krajów Szwecji, obejmującego współczesną południową część Finlandii. Od północy obszar Österland graniczył z Österbotten, zaliczanym do Norrland. Termin ten wyszedł stopniowo z użycia już w późnym średniowieczu, w czasach unii kalmarskiej.Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

    Geografia[]

    Na Norrland składają się historyczne prowincje (landskap) Gästrikland, Medelpad, Ångermanland, Hälsingland, Jämtland, Härjedalen, Västerbotten, Norrbotten oraz Lappland. Stanowią one około 59% powierzchni Szwecji. Obszary te są jednak, poza rejonami na wybrzeżu, bardzo rzadko zaludnione. Zaledwie 12% populacji Szwecji zamieszkuje ten historyczny kraj.

    Zatoka Botnicka (fiń. Pohjanlahti, szw. Bottniska viken) – najbardziej wysunięta na północ część Morza Bałtyckiego pomiędzy zachodnim wybrzeżem Finlandii a wschodnim Szwecji. Zatoka Botnicka połączona jest z właściwym Bałtykiem niewielkimi akwenami morskimi: Morzem Alandzkim o średniej głębokości około 80 - 100 m i maksymalnej 405 m oraz Morzem Archipelagowym o głębokości średniej 27 m i maksymalnej 146 m. Od południa zamyka ją archipelag Wysp Alandzkich.Ångermanland – prowincja historyczna (landskap) w Szwecji, położona w Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa z Medelpad, od zachodu z Jämtland oraz od północy z Lappland i Västerbotten.

    Norrland w znaczącej części pokryta jest lasami, które w XIX wieku stały się źródłem surowców dla przemysłu drzewnego i papierniczego. Prawie wszystkie rzeki Norrland są eksploatowane do napędzania elektrowni wodnych. Prawie cała szwedzka energia elektryczna pochodzenia wodnego jest produkowana właśnie tutaj - w wielu państwach energia tego pochodzenia stanowi mały ułamek całej produkcji, w Szwecji jest to 40%.

    Härjedalen – prowincja historyczna (landskap) w środkowej Szwecji, położona w Norrland. Graniczy od południa z Dalarna, od zachodu z terytorium Norwegii, od północy z Jämtland oraz od wschodu z Medelpad i Hälsingland.Engelbrekt Engelbrektsson (ur. ok. 1390, zm. 27 kwietnia lub 4 maja 1436 na wyspie (ob. Engelbrektsholm) na jeziorze Hjälmar) – szwedzki bohater narodowy i mąż stanu, przywódca rebelii, trwającej w latach 1434–1436, przeciwko rządom Eryka Pomorskiego, króla unii kalmarskiej i urzędników duńskich w Szwecji.

    Na terenie Norrland znajdują się także kopalnie metali szlachetnych. W dawniejszych czasach władze w Sztokholmie w dużym stopniu traktowały Norrland jako kolonię z zasobami naturalnymi, które należy eksploatować. Dosyć dobrze nastawienie to ilustruje cytat: Norrland to Indie w naszych własnych granicach, jeśli zrozumiemy, jak ten kraj wykorzystać. (szw. I Norrland hava vi inom våra gränser ett Indien, blott vi förstå att bruka det) przypisywany Axelowi Oxenstierna. Jednocześnie obszary te w tamtym okresie były uważane za mało ważne i niecywilizowane, w wyniku czego oficjalne zapisy historyczne są ubogie w informacje o północnych państwa.

    Medelpad – prowincja historyczna (landskap) w Szwecji, położona w środkowej części Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa Hälsingland, od zachodu z Härjedalen, od północnego-zachodu z Jämtland oraz od północy z Ångermanland.Uppland – kraina historyczna Szwecji będąca częścią kraju Svealand i leżąca we wschodniej Szwecji. Uppland graniczy od połudna z Södermanland, od zachodu z Västmanland, od północnego zachodu z Gästrikland oraz od wschodu z Morzem Bałtyckim. Na jego terenie znajduje się 150 000 widocznych zabytków z czasów przedhistorycznych.

    Historia[]

    Z historycznego punktu widzenia Norrland jest jednym z czterech historycznych krajów Szwecji. Zachodnia część tego kraju odpowiadała północnej połowie Szwecji i graniczyła na południu z Svealand, zaś wschodnia – północnej połowie Finlandii (będącej dawniej częścią Szwecji) i graniczyła tam na południu z Österland. Na terenie Svealand i Götaland granice ziem były bardzo istotne ze względu na ustrój prawniczy i administracyjny, jednak na terenie Norrland tak nie było. W związku z tym nazwa Norrland stopniowo stała się synonimem wszystkiego na północ od Svealand.

    Metale szlachetne – zwyczajowa nazwa metali odpornych chemicznie, do których zazwyczaj zalicza się platynowce (ruten, rod, pallad, osm, iryd i platynę) oraz dwa metale z grupy miedziowców: srebro i złoto (miedź, ze względu na nieco wyższą reaktywność, zalicza się do metali półszlachetnych), czasem także rtęć i ren. Określa się je także jako metale, które w szeregu napięciowym przyjmują wartości dodatnie (mają dodatni potencjał standardowy). Metale szlachetne zaliczają się do metali nieżelaznych ciężkich (o ciężarze właściwym pow. 3,6).Jämtland to jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län). Graniczy z regionami Dalarna, Gävleborg, Västernorrland, Västerbotten a także z terytorium Norwegii (okręgi Nord-Trøndelag i Sør-Trøndelag). Siedzibą jego władz (residensstad) jest Östersund.

    W związku ze zmianą statusu Finlandii granice Norrlandii uległy przesunięciu. W czasach, gdy słowo Finlandia oznaczało jedynie południowe ziemie obecnego kraju o tej nazwie, granica Norrland wiodła przez rzekę Oulujoki. Gdy Szwecja utraciła Finlandię na rzecz Rosji, sytuacja się zmieniła i granica została umieszczona na rzece Torne. Po zachodzniej stronie Zatoki Botnickiej początkowo Norrlandią nazywano wszystko na północ od prowincji Uppland, później zaś wszystko na północ od dalszego Gästrikland. Zazwyczaj właśnie w ten sposób określa się Norrland obecnie, choć czasem podaje się dokładniejsze wskazanie, licząc ten kraj na północ od miasta Gävle, które jest najstarszym i najbardziej znaczącym miastem w Gästrikland. Nazwa ta została po raz pierwszy wymieniona w Kronice Karla, która opisuje, jak Engelbrekt Engelbrektsson w roku 1433 wysłał list do Erika Puke, prosząc o wsparcie przy podbijaniu całej Norrland (al norland vnte han honom wolla).

    Götaland (w polskiej nomenklaturze nazywany także Gotalandia oraz Gotlandia; ta ostatnia nazwa jest myląca ze względu na istnienie szwedzkiej wyspy Gotlandia) - historyczna kraina w południowej Szwecji. Od północy graniczy ze Svealandią, od której dawniej była oddzielona puszczami Tiveden, Tylöskog i Kolmården.Norrbotten to jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län). Graniczy z regionem Västerbotten i Zatoką Botnicką, a także z terytorium Norwegii (okręg Nordland i Troms) oraz z Laponią (Finlandia). Stolicą regionu (residenstad) od 1856 jest Luleå.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Västerbotten to jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (län). Graniczy z regionami Västernorrland, Jämtland i Norrbotten a także z terytorium Norwegii (okręg Nordland) oraz z Zatoką Botnicką. Siedzibą jego władz (residensstad) jest Umeå.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Svealand lub Szwecja Właściwa to historyczny kraj w Szwecji. Kraj ten jest usytuowany w centralnej części państwa. Od północy graniczy on z Norrlandią, zaś od południa z Götaland. Svealand była w dawnych czasach oddzielona od Götaland puszczami Tiveden, Tylöskog i Kolmården. Mieszkańcy tego rejonu byli nazywani Svearami.
    Torne (szw. Torneälven, fiń. Tornionjoki, meänkieli Tornionväylä, płn-lap. Duortnoseatnu) – rzeka główna w północnej Szwecji, w dolnym biegu graniczna z Finlandią, o długości 402 km.
    Hälsingland – prowincja historyczna (landskap) w środkowej Szwecji, położona w południowej części Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa z Gästrikland, od zachodu z Dalarna i Härjedalen oraz od północy z Medelpad.
    Gävle - miasto w Szwecji nad Zatoką Botnicką. Siedziba władz administracyjnych gminy Gävle w regionie Gävleborg. Około 68 700 mieszkańców. Prawa miejskie uzyskało w 1419 r.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.