• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Normatywne pojęcie człowieka

    Przeczytaj także...
    Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.Nauki przyrodnicze (w terminologii angielskiej zwane natural sciences) to mało precyzyjne określenie dziedzin nauki, które zajmują się badaniem różnych aspektów świata materialnego, ożywionego i nieożywionego, zazwyczaj z zastosowaniem aparatu matematycznego, jak również właściwej sobie metodologii.
    Prawa człowieka – koncepcja, według której każdemu człowiekowi przysługują pewne prawa, których źródłem obowiązywania jest przyrodzona godność ludzka. Prawa te mają charakter:
    Opisowe pojęcie człowieka uznaje go za takson ssaków z rzędu naczelnych
    Pojęcie wartościujące człowieka zwraca uwagę na jego moralność, człowieczeństwo (na zdjęciu powyżej alegoria moralności)

    Normatywne pojęcie człowieka, wartościujące pojęcie człowieka – jedno z dwóch znaczeń słowa „człowiek” przeciwstawianych sobie w bioetyce, używane w dyskursie na temat początków życia ludzkiego. Drugim znaczeniem jest opisowe (deskryptywne) pojęcie człowieka.

    Biologia (z gr. βίος (bios) - życie i λόγος (logos) - słowo, nauka) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem życia i organizmów żywych.Człowiek rozumny (Homo sapiens) – gatunek ssaka z rodziny człowiekowatych (Hominidae), jedyny występujący współcześnie przedstawiciel rodzaju Homo. Występuje na wszystkich kontynentach.

    Potrzeba rozróżnienia pomiędzy tymi dwoma znaczeniami słowa „człowiek” wynikła z różnic w jego użyciu. Nauki przyrodnicze, jak biologia, zazwyczaj używają słowa człowiek w znaczeniu opisowym. Szewczyk wiąże go z gatunkiem Homo sapiens. Nazwanie kogoś człowiekiem w tym znaczeniu oznacza, że uznaje się jego przynależność do wymienionego konkretnego gatunku zwierząt. Biologia nie zajmuje się kwestiami moralnymi, opisuje świat bez wartościowania go, nie przypisuje stwierdzanym faktom żadnego znaczenia moralnego. Oznacza to, że nazwanie kogoś człowiekiem w tym znaczeniu stwierdza jedynie, czy dany osobnik należy do tego, czy innego taksonu, nie oceniając w ogóle tego faktu i nie wiążąc go z żadnymi kwestiami moralnymi.

    Antropologia filozoficzna (filozofia człowieka) – dział filozofii zajmujący się kwestiami natury człowieka, jego bytem osobowym, działalnością, wyjaśnieniem jego miejsca we wszechświecie, przyrodzie i społeczeństwie.Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

    Jednakże słowo „człowiek” używane jest także poza naukami przyrodniczymi. Mówi się o prawach człowieka, jego moralności, człowieczeństwie, o osobie ludzkiej. Używając słowa „człowiek” w rozmowach na ten temat, zazwyczaj nie wiąże się go z przynależnością do gatunku H. sapiens albo jakiegoś innego taksonu biologicznego. Nazywając kogoś człowiekiem, stwierdza się w tym kontekście jego przynależność do pewnej wspólnoty moralnej, uznaje się go za osobę, czyli kogoś o wyróżnionym statusie moralnym. Te osoby tworzą właśnie wspólnotę moralną. Nazywając kogoś człowiekiem w tym znaczeniu, mówi się o jego człowieczeństwie. Jest to znaczenie omawianego terminu inne niż poprzednie, używane w naukach przyrodniczych. Określa się je normatywnym pojęciem człowieka albo wartościującym pojęciem człowieka. O ile w aspekcie biologicznym słyszy się niekiedy o „osobach genetycznych” czy „osobach biologicznych”, tutaj chodzi o „osoby moralne”. Istnieje jeszcze pojęcie „osoby konstytucyjnej”, czyli osoby dysponującej pełnią praw przewidzianych stanowionym prawem.

    Homo erectus (człowiek wyprostowany) syn. pitekantrop (Pithecanthropus erectus) – prymitywny, kopalny gatunek człowieka z epoki środkowego plejstocenu, stanowiący szczebel ewolucyjny pośredni między australopitekami, a formami człowieka. Kolebką Homo erectus jest środkowo-wschodnia Afryka (Etiopia, Kenia, Tanzania), gdzie pojawił się prawdopodobnie na przełomie pliocenu i plejstocenu, około 1,8 miliona lat temu, i szybko rozprzestrzenił na tereny zachodniej i wschodniej Azji. Afrykański przedstawiciel tego gatunku określany jest także jako Homo ergaster.Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.

    Moralnością ludzką zajmują się takie dziedziny wiedzy, jak teologia czy etyka normatywna. Ta ostatnia opiera się po części na innych odłamach filozofii, głównie zaś na antropologii filozoficznej. Jednak w przypadku konkretnych rozwiązań normatywnych nauka ta zmuszona jest korzystać z dyscyplin szczegółowych, z nauk przyrodniczych, dostarczających argumentów za jednymi i przeciwko innym rozwiązaniom rozpatrywanych przez etykę problemów. Rozróżnienie na opisowe i wartościujące pojęcie człowieka używane jest między innymi w bioetyce. Służąca jej nauka szczegółowa dostarcza bowiem wiedzy, w której rozpatruje człowieka jedynie w sposób opisowy. Kazimierz Szewczyk podaje tutaj następujący przykład zdania „Nauka udowodniła (...), że życie człowieka zaczyna się z chwilą zapłodnienia komórki jajowej”. Zdanie to znaczy jedynie, że wraz z zapłodnieniem rozpoczyna się życie nowego osobnika zaliczanego do wymienionego taksonu (H. sapiens) i w takim znaczeniu używane jest w naukach szczegółowych. Natomiast pogląd, jakoby nauki te udowodniły, iż z zapłodnieniem rozpoczyna się istnienie nowej osoby, bytu o wyróżnionym statusie moralnym i dysponującym prawami przysługującymi wszystkim osobom ludzkim, nie jest prawdą (chodzi jedynie o to, że pogląd taki nie wynika z nauk szczegółowych, a nie o jego prawdziwość czy fałszywość; kwestia, czy nowemu organizmowi ludzkiemu od chwili poczęcia przysługują prawa człowieka, jest przedmiotem odrębnej dyskusji).

    Homo – rodzaj ssaków naczelnych z rodziny człowiekowatych (Hominidae) obejmujący współcześnie występującego człowieka rozumnego (Homo sapiens) oraz blisko z nim spokrewnione formy wymarłe, m.in. Homo habilis, nazywanego człowiekiem zręcznym, Homo erectus, nazywanego człowiekiem wyprostowanym, i neandertalczyka, nazywanego człowiekiem neandertalskim. Przedstawiciele tego rodzaju charakteryzowani są względnie dużą pojemnością puszki mózgowej, przystosowaniem do utrzymywania wyprostowanej postawy ciała i dwunożnego chodu, całkowicie przeciwstawnym kciukiem oraz dłońmi zdolnymi do precyzyjnego chwytu umożliwiającego wytwarzanie narzędzi.Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, zazwyczaj obecnością owłosienia (włosy lub futro; silnie zredukowane u gatunków wodnych, jak hipopotamy, u waleni całkowicie zanikają przed porodem lub w trakcie) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.

    Uwagi

    1. W języku polskim właściwą nazwą gatunku jest człowiek rozumny, określenie „człowiek” używane jest też w odniesieniu do innych przedstawicieli rodzaju Homo, np. Homo erectus

    Przypisy

    1. Szewczyk 2009 ↓, s. 234.
    2. Szewczyk 2009 ↓, s. 235.
    3. Szewczyk 2009 ↓, s. 236-244.

    Bibliografia[]

    Kazimierz Szewczyk: Bioetyka. T. 1: Medycyna na granicach życia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-15797-5.

    Naczelne (Primates) – rząd ssaków łożyskowych charakteryzujących się najlepiej wśród wszystkich zwierząt rozwiniętym mózgiem. Tradycyjnie wśród naczelnych wyróżnia się małpiatki, wąskonose małpy ciepłych krajów Starego Świata, szerokonose małpy Nowego Świata żyjące w tropikach Ameryki i małpy człekokształtne. Dział zoologii zajmujący się badaniem ssaków naczelnych to prymatologia.Zwierzęta (Animalia) – królestwo obejmujące wielokomórkowe organizmy cudzożywne o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej, w większości zdolne do aktywnego poruszania się. Są największym i najbardziej zróżnicowanym gatunkowo królestwem organizmów. Największą grupę zwierząt stanowią bezkręgowce, a wśród nich owady. Drugą, obok bezkręgowców, grupą zwierząt są kręgowce. Wśród nich tradycyjnie wyróżnia się ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki, do których należy również człowiek.
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Filozofia (gr. φιλοσοφία – umiłowanie mądrości) – rozważania na temat podstawowych problemów takich jak np. istnienie, umysł, poznanie, wartości, język.Etyka normatywna – rodzaj etyki, który wskazuje jak należy postępować, jakie są kryteria oceny działań i ich uzasadniania. Jest ona przeciwstawiana etyce opisowej, która opisuje, jakiego rodzaju normy moralne ludzie stosują w swoich działaniach.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zapłodnienie – połączenie się komórek rozrodczych (komórki męskiej i żeńskiej) w wyniku czego powstaje nowa komórka nazywana zygotą.
    Bioetyka (ang. bioethics, gr. bios życie, ethos zachowanie) – dział etyki zajmujący się zagadnieniami etycznymi w biologii i medycynie. Bioetyka zrodziła się jako odrębna dyscyplina naukowa w wyniku refleksji Van Rensselaera Pottera (1911-2001), profesora onkologii University of Wisconsin w Madison (USA), nad przebiegiem i skutkami rewolucji naukowej i technicznej we współczesnym świecie. Swoje przemyślenia i propozycje dotyczące bioetyki zawarł w dwóch publikacjach:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.