Norma (Katowice)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Norma (niem. Norma Colonie) − historyczna część Katowic (dawna kolonia robotnicza oraz osiedle mieszkaniowe), położona we wschodniej części miasta, na terenie jednostki pomocniczej Dąbrówka Mała, przy granicy z Bogucicami, w sąsiedztwie dwóch innych historycznych kolonii: Georg i Pniaki.

Dąbrówka Mała (niem. Klein-Dombrowka, Eichenau) – dzielnica Katowic, stolicy województwa śląskiego, położona w północno-wschodniej części miasta.Ewa Sabina Chojecka (ur. 13 kwietnia 1933 w Bielsku) – prof. zw. dr hab. historii sztuki, członek Komitetu Nauk o Sztuce Wydziału Nauk Społecznych Polskiej Akademii Nauk.

Kolonia familoków powstała w połowie XIX wieku dla pracowników huty Norma, a na miejscu kolonii w latach 80. XX wieku wybudowano nowoczesne osiedle mieszkaniowe. Osiedle to znajduje się w rejonie ulic: gen. H. Le Ronda, Techników i Wiertniczej. Obszar osiedla Norma oraz sąsiednich kamienic przy ul. gen. H. Le Ronda, w trzech obwodach spisowych według danych z Narodowego Spisu Powszechnego z 2011 roku zamieszkiwało łącznie 1 257 osób.

Powiat Kattowitz (niem. Kreis Kattowitz, pol. powiat katowicki) – niemiecki powiat istniejący w okresie od 1873 do 1922 r. na terenie Śląska. Na mapach: 50°16′20,4773″N 19°03′04,3297″E/50,272355 19,051203 Huta Norma − huta cynku znajdująca się w Kolonii Norma − historycznej kolonii robotniczej, na wschodzie Katowic, położonej pomiędzy obecnymi dzielnicami Dąbrówka Mała i Bogucice. Huta została uruchomina w 1842 przez Aleksandra Schreibera z Dziećkowic (obecnie Mysłowice). Jej kolejnym właścicielem był P. Löbbecki (w latach 1851−1868), następnie kupiec A. Wolff (w latach 1868−1871) i książę Hohenlohe (1871−1881). W 1881 stała się własnością koncernu "Giesches Erben". W hucie pracowało około 50 ludzi.

Historia[ | edytuj kod]

Norma powstała w połowie XIX wieku w rejonie drogi łączącej Bogucice z Dąbrówką Mała jako kolonia robotnicza dla pracowników nieistniejącej już huty cynku Norma oraz pobliskiej bocznicy kolejowej, która zapewniała transport rud z huty i paliw do pobliskiej elektrociepłowni. Składała się ona z niewielkich familoków, w których mieszkało po prawie dwadzieścia osób w każdym z nich. Sam zaś huta została założona na terenach sąsiedniej gminy Bogucice przez Aleksandra Schreibera w 1842 roku. Hutę w 1881 roku zakupił koncern Georg von Giesches Erben. W hucie tej pracowało wówczas około 50 osób. W grudniu 1885 roku na Normie mieszkały 434 osoby. Osada ta wówczas była częścią gminy Dąbrówka Mała w powiecie katowickim (Kattowitz). Dnia 1 kwietnia 1906 roku hutę cynku Norma wygaszono. W 1951 roku miejscowość wraz z całą gminą Dąbrówka Mała przyłączono do Szopienic, a 31 grudnia 1959 roku wraz z Szopienicami do Katowic.

Familok (niem. Familie - rodzina) – budynek wielorodzinny przeznaczony dla pracowników przemysłu ciężkiego i ich rodzin, przede wszystkim górników, hutników oraz średniego personelu urzędniczego. Familoki wchodziły w skład osiedli robotniczych i w klasycznej postaci były budowane na przełomie XIX i XX wieku w miastach gdzie powstawały odpowiednio duże zakłady.Pniaki (potocznie Pnioki) − historyczna dzielnica Katowic, wcześniej kolonia robotnicza powstała w XVIII wieku na północno-zachodnim obrzeżu wsi Dąbrówka Mała, wzdłuż drogi Bogucice − Siemianowice (obecnie ulica Siemianowicka). Rozwój kolonii wiąże się z kopalnią "Gute Zuflucht", czynną w latach 1844−1885. Wybudowano wówczas szereg domów tzw. "familoków", które zachowały się do dziś wzdłuż obecnej ulicy Siemianowickiej. Do 1951 roku Pniaki należały do gminy Dąbrówka Mała, następnie do miasta Szopienic, a w 1960 zostały przyłączone do Katowic.

Na Normie pod koniec 1980 roku zaczęto wyburzać familoki, w miejsce których w latach 1981–1982 powstało nowoczesne osiedle mieszkaniowe. Osiedle to wybudowano dla pracowników znajdującej się na pograniczu Katowic-Dąbrówki Małej i Siemianowic Śląskich-Srokowca d. Elektrociepłowni Katowice. W marcu 2020 roku przy ulicy Wiertniczej na osiedlu Norma zaczęto budowę dwunastokondygnacyjnego budynku mieszkalnego pn. Słoneczne Apartamenty. Sama zaś zabudowa huty również nie przetrwała do dnia dzisiejszego.

Elektrociepłownia Katowice znajduje się w Katowicach w województwie śląskim, zbudowana pierwotnie jako ciepłownia, od 29 grudnia 2000 w składzie Południowego Koncernu Energetycznego SA obecnie Tauron Ciepło SA.Szopienice (niem. Schoppinitz) − część dzielnicy Katowic Szopienice-Burowiec powstała z połączenia Roździenia i Szopienic, położona nad rzeką Rawą, 8 km na wschód od centrum miasta; w latach 1947−1959 samodzielne miasto.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. The Genealogical Gazetteer: Norma, Normy, Col. Norma, Normakolonie (ang.). gov.genealogy.net. [dostęp 2021-07-20].
  2. Szaraniec 1996 ↓, s. 163.
  3. Wojewódzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Katowicach: Geoportal Województwa Śląskiego – ORSIP (pol.). mapy.orsip.pl. [dostęp 2021-07-20].
  4. Barciak, Chojecka i Fertacz 2012b ↓, s. 44.
  5. Bulsa i Szmatloch 2019 ↓, s. 43.
  6. Dz.U. 1951 nr 18 poz. 147. [dostęp 2020-09-14].
  7. Dz.U. 1959 nr 64 poz. 381. [dostęp 2020-09-14].
  8. Frużyński, Grzegorek i Rygus 2017 ↓, s. 371.
  9. Urbanity: Słoneczne Apartamenty (pol.). www.urbanity.pl. [dostęp 2021-07-20].

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Antoni Barciak, Ewa Chojecka, Sylwester Fertacz (red.), Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo, t. 2, Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2012b, ISBN 978-83-87727-29-1.
  • Michał Bulsa, Barbara Szmatloch, Katowice, których nie ma, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2019, ISBN 978-83-7729-502-1.
  • Adam Frużyński, Grzegorz Grzegorek, Piotr Rygus, Kopalnie i huty Katowic, Katowice: Wydawnictwo „Prasa i Książka” Grzegorz Grzegorek, 2017, ISBN 978-83-63780-23-4 (pol.).
  • Lech Szaraniec, Osady i osiedla Katowic, Katowice: Oficyna „Artur”, 1996, ISBN 83-905115-0-9.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Sylwester Jan Fertacz (ur. 21 października 1950) – polski historyk, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, wykładowca akademicki i w latach 2011–2018 kierownik Zakładu Historii Najnowszej 1918–1945 Instytutu Historii na Wydziale Nauk Społecznych UŚ.
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
    Lech Szaraniec (ur. 1940) − organizator i twórca restytuowanego po latach Muzeum Śląskiego w Katowicach, jego emerytowany dyrektor, autor licznych publikacji dotyczących historii i kultury Górnego Śląska, malarz i poeta, doktor nauk humanistycznych, fotograf i zbieracz przedwojennych pocztówek.
    Siemianowice Śląskie (śl. Śymjanowicy, niem. Siemianowitz, Laurahütte; 1923-27 Huta Laura-Siemianowice) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, położone na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, położone nad rzeką Brynicą, na Wyżynie Śląskiej, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Jest jednym z ośrodków centralnych konurbacji górnośląskiej.
    Osiedle robotnicze (zależnie od kontekstu także osiedle patronackie, miasto fabryczne, kolonia fabryczna, robotnicza itd.) – miejscowość lub jej część, powstała jako zaplecze wielkiego zakładu przemysłowego. Zazwyczaj obejmuje sam zakład, często związany z przemysłem ciężkim i lekkim, jak również domy mieszkalne robotników i pracowników niższego szczebla, a także inne budynki użyteczności publicznej, jak kościoły, przychodnie czy sklepy.
    Osiedle mieszkaniowe to jednostka urbanistyczna charakteryzująca się ujednoliconą zabudową mieszkaniową, z uzupełnieniem w postaci infrastruktury usługowo-handlowej. Obiekty wewnątrz osiedla często połączone są siecią dróg wewnętrznych, przy jednoczesnym wydzieleniu dróg wyższych klas na zewnątrz.
    Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011 został przeprowadzony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie ustawy z 2010 roku. Był prowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od 1 kwietnia do 30 czerwca 2011, według stanu na koniec dnia 31 marca 2011.

    Reklama